Элму – дакIнил нур

Элму – дакIнил нур

Диндалул элму лахьхьаврил ххирашивруя жухьва бусласисса чiявусса Идавсил ﷺ хiадисру ва кьуръандалул аятру бур. миннувасса ца бунугу къабавсса, къакiулсса хiакьину цучiав акъахьунссар. Масъала, Аллагьу тааьла кьуръандалуву тiий ур: «Элму думий ва дакъамий архiал бацiайссарив!»

Абу Дардал бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Диндалул ца масъала лахьхьаву ххирассар, хьхьуниву эбадат дуван изавунияр».

Жула Идавсил ﷺ увкуссар: «Элмулул мажлисрай щяикIаву хъинссар азарва чак баврияргу, азара къашайшалаха къуллугъ баврияргу, азарва жаназалул чакливу гьуртту шавунияргу». Микку Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Кьуръан буккаврияргу хъинссарив?». Расулуллагьнал ﷺ увкуссар: «Элму дакъанува Кьуръан буккайманал муния цукунсса хайр ласунтIиссар?» - куну.

Вай хIадисирттал жунма чIалачIи буллай бур, Аллагьнал ﷻ хьхьичI яла ххирамур, лараймур эбадат – элму лахьхьаву душиву. Цанчирча, Исламрал элмулувун духхайссар циняр элмурду, инсан дунияллийн увксса чIумуя байбивхьуну, гьаттавун ухханнин ганан аьркин шайсса. Исламрал жунма лахьхьин буллай бур ялапар хьун аьркинсса куц, багьу-бизу. Инсаннал щалва оьрмулул низам дуссар Кьуръандалуву ва диндалул луттирдаву ккаккан дурну. Мугу хъанахъиссар яла камилмур низам, ми кIулшивуртту ИдавсийхчIин ﷺ жучIанна Аллагьная ﷻ дуркIсса дунутIий. Цумур бунугу диндалул элмулувасса масъала ххал буварча, чIалан бикIай ганивусса Аллагьнал хIикматшиву цалва лагъартунначIансса РахIму.

ЦIанасса чIумал хьуна бакьай «Ва элму диндалулли, вамур оьрмулулли, тамур дунияллулли» - тIиссагу. Ми ххай бикIайхьунссар Исламрал элмулувун так чак баву ва зума дугьаву дагьайсса. Аллагьнал ﷻ инсан Цана яла ххираману ляхъан увссар, яла исвагьимур жавгьарну хъанахъисса дингу инсаннан дуллуссар.

Абубакр Сиддикь – цалчинма халиф ва Идавсил ﷺ асхIабтурава яла хьхьичIунма тIий ивкIссар: «Жула дин дарцIуну дуссар элму цанная гаманайн дулаврий, инсаннал цалва пикрилийн бувну бувсса аьмаллай дакъассар». Исламрал диндалуву мукун мудан бивкIссар, махъсса ппурттуву Кьуръан ва хIадисру цанма ччан бивкIсса куццуй бувчIин буллалими букканнин. Миннал мукун къабуллай, хьхьичIвасса хъунисса аьлимтурал чивчусса луттирдаву тIимур буллай бивкIссания, бусурманнаву цашиву дикIанссия. Мукунминнал хъирив лавгминнан, чIявучин, чаклил цинярда шартIрурагу кIулну къадикIай.

ХIакьину жунна Исламрал элму лахьхьин ччарча, хъинну чIярусса сантру дур. Исламрал университетру, мадрасартту бур. Жулва оьрчIан мюрщину бунува тIайласса аькьида лахьхьин дуварча, мий хъуни хьувкун, бяйкьин буван захIматну бикIантIиссар.

Элмугу лахьхьин аьркинссар аьлимчуначIан лавгун. Му муаьлимнал дакIнива мутааьлимнал даIкнивун нанисса нурди. Мукун лархьхьусса элмулуву барачат бикIайссар, цанчирча, га аьлимчуналгу элму цала муаьлимная ларсун дунутIий, ганалгу цаманая, мукун МухIаммад Идавсийн ﷺ бияннин.

Муса Кьурбанов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...