Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса баврил кьаст-мурадрая, ванил агьамшивруя ва давуртту дачин даврил тагьардания.

 

ЦIуссалакрал райондалий РувхIанийсса центр баврил мурад цири?

Цалчин Аллагьнайн ﷻ щукру тIий ура навагу ва центр буллалисса давурттавух гьуртту хьунсса сант дагьаврихлу, ттущава шайсса хIарачат бувансса мажал шаврихлу.

Ванил мурад – жула лакрал жяматраву диндалул элму-кIулши гьарза даву, халкьуннан Ислам лахьхьин бигьа шаву, хаснува жагьилтал, жула ялун нанисса ник мяърипатрай тарбия давури. Ва баврил пикригу хIасул хьуссар имамтурал, диндалул инсантурал мушавара-маслихIат бувну.

 

ХIакьинусса кьини давуртту ссайн дирну дур?

Аллагьнал ﷻ цIимилийну ялттусса давуртту къуртал дуварду. Магъи дирхьуну щаллу шавай дур. Най дуссар чIиртту вивату бущаврил давурттугу.

 

«РувхIанийсса центр» учайхту жунма бувчIлай бур ганиву так ца мадраса бакъа цаймигу объектру душиву. Буси ци духхайссар центрданувун.

Шиву дикIантIиссар арамтуннал ва хъаннил дянив зузисса просвещениялул отдел; халкьуннал дянив бувчIу-къабувчIу, къалмакъаллу хьусса чIумал маслихIат бувайсса отдел; гьанттайнмайсса Исламрал курсу, райондалул «Инсан» фонд ва цаймигу идарартту.

Цими оьрчI дуклансса сант дикIантIиссар мадрасалуву?

Шиву дуклан хьунтIиссар 350 оьрчIаща. Аьркиншин думиннан ялапар хьунсса кIанугу бикIантIиссар.

 

Дагъусттаннай мадрасартту чIявур. Ванилмур личIишиву, хасшиву ци дикIантIиссар?

Ваниву диндалулмий элмурду лахьхьаву дакъасса, лахьхьин дуллантIиссар светский дарсругу. Лахьхьин буллантIиссар лакку маз, жула тарих, маданият. Му бакъассагу лахьлантIиссар аьраб маз ва цайми мазру. Пикри бур дуклакиминнан канил санятругу лахьхьин дуллансса. Шиву дарсру дихьлантIиссар за кIулсса, элмулул даража лахъсса муаьлимтурал.

Му бакъассагу, хъуннасса къулагъас дувантIиссар тарбиялух: нитти-буттал, чIахху-чIарахнал, гъан-маччаминнал адав-хIурмат кIулсса жагьилтал буккан буллансса хIарачат буванну.

Ялагу ца жул мурад – жула жагьилтурал дакIурдиву тIайласса диндалул гьану бизавур, гай аьркин бакъасса ххуллурдайх лагаврия ва экстремизмалия буруччиншиврул.

 

Мадрасалуву так оьрчIрурив дуклантIисса ягу душварансса сантругу дикIантIиссарив?

Душру дуклансса сантругу дикIантIиссар. Гайннан хIадур бувантIиссар личIисса корпус. Так душварансса общежитие къабикIантIиссар.

 

Ва центр ЦIуминалий баврил агьамшиву ссаву дуссар?

Жула миллатран укунсса центр чара бакъа аьркинну бур, цанчирча, цIана жула миллатраву, хаснува ЦIуссалакрал райондалий бакъар гьарзадрал дузалсса мадраса.

 

Мадрасалувун так лакрив кьамул буллантIисса?

Дуклан ччисса инсан ци миллатрал ухьурчагу шивун кьамул увантIиссар, личIишиву дакъассар.

 

Укун хъуннасса проект щаллу дувансса арцу ча тIалав дувару?

ЧIявуми буккултрангу кIул-хьунссар, жу чIумуя чIумуйн интернетраву баян бувару пулансса даву щаллу дуван вайксса арцу аьркинну дур, каши дума, бюхъайма чIарав бацIияра куну. Аллагьнайн ﷻ щукру, жула райондалиягу, цайми кIанттурдавагу инсантал чIарав бацIай, ка-кумаг бувай: куннал арцуйну, куннал чару-калпуш ва цаймигу аьркинмур гьан дурну. БучIай субботникру дуван ца-ца шяраваллил жяматругу. Хаснува, барчаллагь тIий ура хьхьу-кьини къаувкуну шиккун дуркIсса материал машинардая ликкан дуван, мадрасалул къатравун гьаз дуван бучIайсса жула диндалул уссурварахь.

 

Дин лахьхьин ччисса жагьилтуран цукунсса маслихIат буванна?

Дин кIул дуван ччисса ттула жагьилсса уссурварахь учин ччива: Ислам – му интернетравун ягу соцсетирдавун бувххун лахьхьайсса зад дакъар. Зува бяйкьумур ххуллу бугьан ччай бакъахьурча, мадрасарттавун занай, мизитирттал имамтурахь цIухлай, кIул дуван хIарачат буллалияра.

 

 

 

 

 

 

Мизитрал ва мадрасалул халкьуннал оьрмулуву цукунсса кIану бугьан аьркинссар?

Мизитрал ца агьамсса мурадгу, ххуйшивугу – инсантурал дянив дусшиву, уссушиву дишавур. Мизитравун бучIай личIи-личIисса инсантал, ми кунначIан ку гъанну бикIай маччаминнаяр ва чIаххулнияргума. Мизитравун, мадрасалувун заназисса оьрчIал аьмал-хасиятгу личIиссар, мунин бувну кулпатрансса агьамшивугу хъуннассар.

 

Вила пикрилий, ва центр тIивтIуну 10-15 шин ларгун махъ шиккусса тагьар цукунсса дикIанссар?

Аллагьнал ﷻ кабавкьуну, муниннин мадраса бувккусса, къуртал бувсса жагьилтал тамансса бикIанссар. Халкьуннангу бувчIинтIиссар ванил ххуйшиву, мунияту цала оьрчIру шивун дуклан бакьин хIарачат буллантIиссар.

 

Ва даврий каялувшиву дуллай айивхьуния шинмай хьумунива винма яла дакIний ливчIсса иш цумур бия?

Ттул пикрилий, яла агьаммур иш хьунни ЦIуссалакрал шяравун жула Муфтий шейх АхIмад-Афанди учIаву. Цала сипталийну увкIун, буллалисса мадрасалухгу урувгун, цала чулуха арцуйнусса кумаггу бувну, хъуннасса къулагъас дуруна. Муфтийналли ва центрданун дирзсса Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIагу.

 

Ва мадраса къуртал бувсса жагьил цукунсса хьунтIиссар?

Умуд бур шива бувксса мутааьлимтал дурккусса, за кIулсса, адав-хIурмат байсса, жяматран ва цала кулпатирттан мюнпатсса, тIул-тIабиьат исвагьисса хьунссар тIисса. МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву увкуну бур: «Зувату яла хъинма, ххаллилма – халкьуннан, жяматран мюнпатмари». Мадрасалува бувксса выпускниктал мукунсса хьурча, мури жула даву бакIрайн дуккаврил яла агьаммур лишан.

Ва центрдания жяматран хъунмасса мюнпат хьунссар тIисса умуд бур. Мунияту, гьарцама лаккучу бюхъавай чIарав ацIарча: арцуйну, канийну, мукъуйну, ххуйсса дуаьлийну, жула иш бакIрайн букканссия. Арцуйну кумаг буван каши дакъаминнал думиннахь бусарча, гайннан цанмагу чири хьунтIиссар. Мунияту, мажал бунува хIала буххияра.

 

Ихтилат бувссар И. Оьмаровлул

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...