Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру. Мукунсса ца ххуллу бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву.

 

Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул луттирдаву бур Ибн Аьббаслуясса хIадис. Муъминтурал ниттил, ХIарислул душнил Жувайриятлул бувсун бур: «Ца кьини Идавс ﷺ кIюрххил чак буван мизитравун лавгун, баргъ гьаз хьуну махъ зана ивкIуна. Га цуппа му чIумал бивкIун бур цила чак бувсса кIанайва щябивкIун эбадат дуллай. Идавсил ﷺ цIувххуну бур: «Ина чак бувну махъ миккува щябивкIун буссияв?» Жувайриятлул бувсун бур чак бувну махъ цуппа гичча къабивзшиву. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Шичча мизитравун уккайхту, на шамилла тикрал дурссия ца дуаь (мукьра калима дусса). Амма ина кIюрххия шиннай дурсса эбадатрал чIарав диширча (гайннул чири цинцилттай буцирча), ттулми махъру кIу хьунссия». Гай махъругу: «СубхIа́на-Лла́гьи ва бихIамдигьи́ аьдада халкьигьи́, ва риза́а нафсигьи́, ва зината аьршигьи́ ва мида́да калима́тигьи».

Вай махъру шамилва буккин ца минутI гьа хьунссар, аммарив Идавсил ﷺ тIимунийн бувну, вайннул чири хъунмассар лахъисса мутталий ганал кулпатрал Жувайриятлул дурсса эбадатирттаяр.

 

Муслим Аьбдуллаев

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Суал-жаваб

КIия инсан куннайн ку данди буклакисса спортрал журардая Исламраву ци увкуну бур? Цувагу, цала чIаравмигу буруччинсса ниятрай спортрахун багьаву, чурххал цIуллушиву дуруччаву Исламраву хъинчулий ккаккан дурну дуссар. Аммарив цаппара шартIру дусса спортрал журарду бунагьссар: Данди буккаврил ягу...


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...