Аьйша ва Ханна

Аьйша ва Ханна

Аьйша ва Ханна

Дунияллийн Ися идавс укканнин Палестиннал аьрщарай личIи-личIисса миллатру ялапар хъанай бивкIссар. Гайннавух бивкIссар Факуз тIисса адиминал салихIсса душру. Гайннаяр хIакьинусса бусала.

 

Ссурвал Аьйша ва Ханна хъуни шайхту щар хьуну бур ххаллилсса арамтуннан. Аллагьнал ﷻ тIайла увксса идавс Закарьял кулпат хьуну бур Аьиша. Ханнал лас ивкIун ур Эмран – Марияннул ппу.

КIивагу ссин тамансса мутталий оьрчI къахъанай бивкIун ур. Ца чIумал Ханнан ккавккун бур цала оьрчIан дукия дуллалисса лелуххи. Мунияр махъ оьрчIахсса гъира хъиннува гуж хьуну, Аллагьнайн ﷻ лабизлайн бивкIун бур цинма наслу нясив бува тIий.

Аллагьнал ﷻ цIимилийну лякьлуву оьрчI шайхту, Ханнал Заннахь нудру бувну бур, оьрчI Байтул-Макьдисравун булунна куну.

Га заманнай Палестиннаву мукунсса аьдат диркIун дур: мюрщисса оьрчIру храмраву къуллугъ буллан булайсса бивкIун бур, хъуни шайхту гай ччарча гивува бацIайсса бивкIун бур, ччарчагу цайми иширттахун багьайсса бивкIун бур. Аммарив душру мукун къабулайсса бивкIун бур, так оьрчIру бакъасса.

Мунияту Ханнан ччай бивкIун бур арс увну, аммарив цу анссарив кIул бан ча хьунссия... Щарссанил бувсса нудру кIул шайхту Эмраннул увкуну бур: «Ина ци къил дав! Душ барча ци дулланна?!» Му иширал ялув кIиягу пикрирду буллай бивкIун бур. Аммарив хьуну бур Аллагьнал ﷻ чивчумур.

ОьрчI баннин къаливчIун Эмран дунияллия лавгун ур. Ханнал бувну бур мубараксса душ. «Я Рабби, на душ бав!» - тIисса леххаврил вев ливчуну бур Ханнал, Аллагьнахь ﷻ цуппа багъишла бити тIисса кунма, цанчирча га арснах ялугьлай бивкIун бур.

Ханнал цинма нясивмур кьамул бувну, паракьат хьуну, ссавур дурну дур. Душнин дирзун дур Марьям тIисса цIа. Гайннал мазрай мунил мяъна диркIун дур «Заннайн мютIимур, эбадат дуллалимур».

Ханнал цила душниха укунсса дуаь дурну дур: «Я Аллагь, буручча вагу ванил наслугу щяйтIаннуя!» - куну.

Душ чIивину бунува Ханна бивкIуну бур. Храмрал къуллугъчитал тамансса хIаллай бястру буллай бивкIун бур, душний аякьа щил дуллан аьркинссар тIий. Ахиргу Марьям цачIанма бувцуну бур ниттилссил ласнал Закарьял.

Закарья идавс мудан Марьямлуй аякьа дуллай ивкIун ур. ГаничIан увкIтари ганан ккаккайсса диркIун дур душнил хьхьичI личIи-личIисса ахъулсса, сайки уттигу диян дурассагу. Му иширал ганал дакIниву хъиннура цIакь дурну дур Заннал кьудратрайнсса вихшиву. Цанмагу оьрчI баврийнсса умуд ххи хьуну, дуаьрду дуллан ивкIун ур. Кьуръандалуву дур Закарьял дурсса дуаь: «Я Рабби! Ттул чурххал ттаркIру заэв хьунни, бакI кIяла хьунни. Вийн дуллалисса дуаьртту сававну на тачIав алши бакъа къаливчIунна. Амма нигь дур ттул мачча-гъанминнал буллантIисса мазрая. Ттул щарссанил оьрчI хъанай бакъар. Улакьай ттун арс, ттула ва Якьублул тухумрал варисну хьунсса. Га Вил рязишиву тIалав дуллалисса хьуннав!» («Марьям» тIисса суралул 4-6 аятру).

Аьйша ва Закарья агьилсса оьрмулуву бунугу, Заннайнсса умуд кьукъавкьуну, ялугьлай бивкIун бур. Аллагьнал ﷻ гайннал дуаьрду кьамул дурну, арс увантIишиву баян бувну бур (мяъна): «Да Закарья! Жу ина ххари уллалиссару арс авриясса хавар бувсун. Ганан цIагу диза ЯхIья. Мукунсса цIа уттигу щилчIав къадиркIссар» («Марьям» тIисса суралул 7-мур аят).

Ва хаварданул Закарья ва Аьйша ххаригу махIатталгу бувну бур. Заннал кьудратрай щак тIий бивкIун бакъарча, цала оьрмулуву мукунсса ишру нажагь бакъа къашайнутIий. Тарихрал аьлимтурал луттирдаву чивчуну бур га чIумал Закарьян ттуршлий кьура, Аьйшан урцIаллий мяйра шин диркIссар тIий.

Ися идавс уван дачIи шинал хьхьичI Аьйшал увну ур ЯхIья. ОьрчI чIивинияцIа салихIсса, хъинсса тIабиаьт дусса, аькьлулул увччусса, нитти-буттаха хIурмат бусса, Аллагьнайн ﷻ мютIисса ивкIун ур. Цайми оьрчIал тIуркIу тIун оьвтIисса чIумал, ганал учайсса бивкIун бур: «Жува тIуркIурдан ляхъан къабувссару», - куну.

Укунсса хьуну бур Ханнал ва Аьйшал оьрмурдал кьисмат: ца ссу – ЯхIья идавсил нину, вамур – Ися идавсил ниттил нину.

 

Мадина Закаржаева

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...