Аьйша ва Ханна

Аьйша ва Ханна

Аьйша ва Ханна

Дунияллийн Ися идавс укканнин Палестиннал аьрщарай личIи-личIисса миллатру ялапар хъанай бивкIссар. Гайннавух бивкIссар Факуз тIисса адиминал салихIсса душру. Гайннаяр хIакьинусса бусала.

 

Ссурвал Аьйша ва Ханна хъуни шайхту щар хьуну бур ххаллилсса арамтуннан. Аллагьнал ﷻ тIайла увксса идавс Закарьял кулпат хьуну бур Аьиша. Ханнал лас ивкIун ур Эмран – Марияннул ппу.

КIивагу ссин тамансса мутталий оьрчI къахъанай бивкIун ур. Ца чIумал Ханнан ккавккун бур цала оьрчIан дукия дуллалисса лелуххи. Мунияр махъ оьрчIахсса гъира хъиннува гуж хьуну, Аллагьнайн ﷻ лабизлайн бивкIун бур цинма наслу нясив бува тIий.

Аллагьнал ﷻ цIимилийну лякьлуву оьрчI шайхту, Ханнал Заннахь нудру бувну бур, оьрчI Байтул-Макьдисравун булунна куну.

Га заманнай Палестиннаву мукунсса аьдат диркIун дур: мюрщисса оьрчIру храмраву къуллугъ буллан булайсса бивкIун бур, хъуни шайхту гай ччарча гивува бацIайсса бивкIун бур, ччарчагу цайми иширттахун багьайсса бивкIун бур. Аммарив душру мукун къабулайсса бивкIун бур, так оьрчIру бакъасса.

Мунияту Ханнан ччай бивкIун бур арс увну, аммарив цу анссарив кIул бан ча хьунссия... Щарссанил бувсса нудру кIул шайхту Эмраннул увкуну бур: «Ина ци къил дав! Душ барча ци дулланна?!» Му иширал ялув кIиягу пикрирду буллай бивкIун бур. Аммарив хьуну бур Аллагьнал ﷻ чивчумур.

ОьрчI баннин къаливчIун Эмран дунияллия лавгун ур. Ханнал бувну бур мубараксса душ. «Я Рабби, на душ бав!» - тIисса леххаврил вев ливчуну бур Ханнал, Аллагьнахь ﷻ цуппа багъишла бити тIисса кунма, цанчирча га арснах ялугьлай бивкIун бур.

Ханнал цинма нясивмур кьамул бувну, паракьат хьуну, ссавур дурну дур. Душнин дирзун дур Марьям тIисса цIа. Гайннал мазрай мунил мяъна диркIун дур «Заннайн мютIимур, эбадат дуллалимур».

Ханнал цила душниха укунсса дуаь дурну дур: «Я Аллагь, буручча вагу ванил наслугу щяйтIаннуя!» - куну.

Душ чIивину бунува Ханна бивкIуну бур. Храмрал къуллугъчитал тамансса хIаллай бястру буллай бивкIун бур, душний аякьа щил дуллан аьркинссар тIий. Ахиргу Марьям цачIанма бувцуну бур ниттилссил ласнал Закарьял.

Закарья идавс мудан Марьямлуй аякьа дуллай ивкIун ур. ГаничIан увкIтари ганан ккаккайсса диркIун дур душнил хьхьичI личIи-личIисса ахъулсса, сайки уттигу диян дурассагу. Му иширал ганал дакIниву хъиннура цIакь дурну дур Заннал кьудратрайнсса вихшиву. Цанмагу оьрчI баврийнсса умуд ххи хьуну, дуаьрду дуллан ивкIун ур. Кьуръандалуву дур Закарьял дурсса дуаь: «Я Рабби! Ттул чурххал ттаркIру заэв хьунни, бакI кIяла хьунни. Вийн дуллалисса дуаьртту сававну на тачIав алши бакъа къаливчIунна. Амма нигь дур ттул мачча-гъанминнал буллантIисса мазрая. Ттул щарссанил оьрчI хъанай бакъар. Улакьай ттун арс, ттула ва Якьублул тухумрал варисну хьунсса. Га Вил рязишиву тIалав дуллалисса хьуннав!» («Марьям» тIисса суралул 4-6 аятру).

Аьйша ва Закарья агьилсса оьрмулуву бунугу, Заннайнсса умуд кьукъавкьуну, ялугьлай бивкIун бур. Аллагьнал ﷻ гайннал дуаьрду кьамул дурну, арс увантIишиву баян бувну бур (мяъна): «Да Закарья! Жу ина ххари уллалиссару арс авриясса хавар бувсун. Ганан цIагу диза ЯхIья. Мукунсса цIа уттигу щилчIав къадиркIссар» («Марьям» тIисса суралул 7-мур аят).

Ва хаварданул Закарья ва Аьйша ххаригу махIатталгу бувну бур. Заннал кьудратрай щак тIий бивкIун бакъарча, цала оьрмулуву мукунсса ишру нажагь бакъа къашайнутIий. Тарихрал аьлимтурал луттирдаву чивчуну бур га чIумал Закарьян ттуршлий кьура, Аьйшан урцIаллий мяйра шин диркIссар тIий.

Ися идавс уван дачIи шинал хьхьичI Аьйшал увну ур ЯхIья. ОьрчI чIивинияцIа салихIсса, хъинсса тIабиаьт дусса, аькьлулул увччусса, нитти-буттаха хIурмат бусса, Аллагьнайн ﷻ мютIисса ивкIун ур. Цайми оьрчIал тIуркIу тIун оьвтIисса чIумал, ганал учайсса бивкIун бур: «Жува тIуркIурдан ляхъан къабувссару», - куну.

Укунсса хьуну бур Ханнал ва Аьйшал оьрмурдал кьисмат: ца ссу – ЯхIья идавсил нину, вамур – Ися идавсил ниттил нину.

 

Мадина Закаржаева

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...