Элмулул ва дуккаврил агьамшиву

Элмулул ва дуккаврил агьамшиву

ХIадисраву бур укунсса махъру: «Ва дунияллулгу ваниву думунилгу цукунчIавсса кьимат бакъассар, так Аллагь ﷻ кIицI лагаву ва Заннайн эбадат даву личIаннин ва мукунма элму ва элму дуклакима личIаннин». (Тирмизи). Бюхъай щил-бунугу укунсса оьрмулух ябитаву щала тIайлабакъассаннун ккалли буван, цанчирча так эбадат дуллай, цайми иширттаха къазун къашайнутIий. Амма куртIну бургарча, «эбадат» тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар. Мунивун духхайссар циняв хъинсса, мюнпатса, хайр бусса давуртту.

Ва дунияллийсса оьрму – ахиратраву бикIанмунил гьанна бугьан аьркинсса кIанури, чIивисса бунугу хъинбала бавугу хъинну агьамссар. Мунин бувну, инсаннал цала санят, даву ххуйну дувангу лавхьхьуну, дакI марцIну дуллай ухьурча, мугу эбадатну ккаллиссар. Ци даву дуллай ухьурчагу, бусурмансса инсаннал буржри му цила багьайкун, аьй къаличIанну щаллу даву. Заннан ххирассар цала даву ххуйну дувайма увкуну бур. Халкь ялапар хъанансса къатри даву, духтуршиву, муаьлимшиву ва м.ц. – гьарца санятрал дур циннасса элму. Миннуйн «светский» элму учайнугу, Исламрал миннун хъунмасса кьимат бивщуну бур. ХIасил, диндалул ва дунияллул элмурдал дянив личIишиву дуллан къааьркинссар, ми кIирагу куннил ку щаллу дуллалиссар. Элму – гьарца иширал аслу-гьанури, мунил инсан чIюлу увсса куна ляличIисса узданшиву дулайссар. ХIадисраву увкуну бур: «Элму-кIулшилул инсаннал диялдакъашивурду кIучI дувайссар, аьвамшиврул тIурча, ми циняв ялун личин дувайссар». (Дайлами).

Имам Гъазалил луттираву чивчуну бур: «”Фарзул-кифаят” учайссар жяматрал оьрмулуву аьркинсса циняв элмурдайн. Масала, медициналул элму аьркинссар инсаннал цIуллу-сагъшиву дуруччиншиврул, арифметика – хIисав-ккал дулланшиврул, ирс бачIиншиврул ва цаймигу иширттаву. Жяматрава цаппараннан мукунсса элму кIулну духьурча, гайминная мунил жаваблувшиву яла дагьайссар. Хъу дугьаву, янна дуруххаву, сиясат ва цаймигу агьамсса касмурдал чIарав медицина ва арифметика лахьхьавугу “фарзул-кифаят” циванни учирча, халкьуннаву духтур акъахьурча, ми литIунтIиссар. Къашайшиву гьан Дурманал дармангу булайссар. Ми дарманну кIулну бикIан аьркинссар. Цалва цивппа бивкIулухун бичлан къабучIиссар». Бусурманнал дянив элму гужну гьаз хьуну диркIсса заманнайсса аьлимтуран кIулну бивкIссар диндалул ва дунияллул элмурдал дахIаврия. Му лащан дувайсса диркIссар чурххал ва рухIирал дахIавриха. Муниятури гайннал бюхттулсса тIитIаларду хIакьинусса кьинигу тамансса элмийсса хьхьичIуннайшиннардал аслуну хъанахъисса.

ХIАМЗАТ РАСУЛОВ

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


ХIалал-хIараммунил баян

Аллагь Тааьланал дунияллий халкьуннан, дуллусса хъусру ризкьи-маэшат хIалалссагу дуссар, хIарамссагу дуссар. КIинниллагу дянивсса щак буссагу дуссар, мунийн «шубгьа» учайссар.   Шубгьа хъанахъиссар я хIалалшиву, я хIарамшиву чIявуминнаща личIий дуван къашайсса, цукунссарив кIул...


Ккурандалул юбилей

Уттигъанну МахIачкъала-ливсса «Центр» тIисса ресторандалуву «Лакрансса диндалул кумаг» группалул 5 шинал юбилей кIицI лаглагисса мероприятие хьунни. Ва группа хасну лакрал миллатрансса хъиншиврул, хъинбалдарал ххуллийсса давуртту дуллан хIасул бувну бур ЧиркIайннал...


Байран барча хьуннав!

Ассаламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу! Ххирасса уссурвал ва ссурвал! ДакIнийхтуну барча тIий ура жула ялун нанисса мубараксса Зумаритавал кьини – зумалул, дуаьрдал, эбадатрал, марцIсса тавбалул ва рувхIанийсса дахханашивурттал вибувцIусса Рамазан зурул ахир дуллалисса...


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...


Суал-жаваб

ЧIявуну баяй имам Магьди уккавай уссар тIисса хаварду. Му имамная кутIану бусарча ччива. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Имам Магьдинал цIа ттул цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар, ганал буттал цIагу ттул буттал цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар». Имам Магьди икIантIиссар Идавсил ﷺ...