Яла хъинмур аьмал
Яла хъинмур аьмал
Чак ялув бишаврил хавар
Исламрал рукнурдал кIилчин-мур рукну – кьинилий ххюва чак бавури. Ми чакру Маккалий уна Идавс ﷺ ссавруннайн лавхъсса хьхьуну Аллагьу Тааьланал ххюцIалва ялув бувну бивкIссар хьхьичIунмайсса умматиннай кунма. Яла мичча кIура авну най уна Муса идавсихь бувсун, мунал МухIаммадлухь ﷺ увкуссар: «Миксса чакру вил умматиннаща буллан къахьунтIиссар, ттул умматиннангу захIмат шайва, ина кIура авну, Аллагьнахь ﷻ куклу бува уча», – куну. МухIаммад ﷺ кIура авну, Аллагьнахь ﷻ куклу баву чIа увкуссар. Аллагьу Тааьланал ацIва яла бувтссар. Ялагу кIура авну най уна Мусал «Ттигу захIмат хьунтIиссар, кIура авну ттигу куклу бува уча», - куссар. Ялагу кIура авну, куклу бува куну, ацIва ялагу яла бувтссар. Яла Мусал кIура аян уллай, куклу бува тIий, ххюннийн бувтссар. Ялагу Муса «Ттигу куклу бува», - тIий ивкIссар, МухIаммадлул ﷺ «тти хIаяри», куну къабувссар. Яла Аллагьналгу ﷻ увкуссар: «Я МухIаммад ﷺ гай ххюцIалвагу чаклилуксса чири мий ххюннилвагу буссар», – куну. Му хьхьуну кIюрххил чак ялув къабувссар, Идавсилгу ﷺ къабувссар, бувайсса куц къакIулну тIий. Яла му хьхьуну ссаврунная кIура авну, му кьини ахттайн чаклил чIун хьуннин Аллагьу Тааьланал амрулийну Жабраил малаик ливккун Идавсин ﷺ лахьхьин бувссар чак байсса куцгу, чаклил чIуннугу. Му кьини ахттайн чак бувну буллай байбивхьуссар.
Ми ххювагу чаклива цавагу кьабитан цукунчIавсса ихтияр дакъассар, рухI кьакьарттуйн дияннин, аькьлулий уссаксса. Мий цалва-цалва чIумуй къабулларча, Ислам барт къалагайссар. АвцIуну буван къахьурча щяивкIун буванссар, щяивкIун къахьурча, утту ивхьуну буванссар, утту ивхьуну мукунгу къахьурча бакIрал ишара дуллай буванссар. Мукунгу къахьурча, янил ишара дуллай буванссар, лакьлай-тIитIлай буванссар. Мукунгу къахьурчан Аллагьу Тааьланайн умуд бур ялтту учIанссар тIий.
Му чак буван ялувссагу муъминсса, бусурмансса, балугъ хъусса, аькьлу бусса инсаннайри. Чапурчунай чак бан ялув бакъассар. Чапурчуну уссаксса Иман дакъанан чак дурусну бакъа тIий. Балугъ къавхьунайгу ялув бакъассар. Балугъ хьуннин мунай таклиф дакъассар. Аькьлу бакъасса, авлиясса, ахIмакьсса, жиндардил увсса, тунну бувксса инсаннайгу ялув бакъассар, аькьлулийн кIура аяннин. КIура баяйхту миннайгу ялувссар. МарцI дакъасса, чак ливчIсса, оьрчI бувсса щарссанийгу ялув бакъассар марцI хьуннин. Амма вай сифатру яла ларгсса ссятрай чаклил чIун духьурча му чак буван ялувссар, хIатта ахттакьун чаклил чIумуяту ца Аллагьу Акбар учинсса чIун дуну, чапурчу бусурман хьурча ягу оьрчI балугъ хьурча, ягу авлия хьума аькьлулийн кIура аярча, ягу чак личIаврил, оьрчI баврил оь кьукьирча, му ахттакьун чакгу мунияр хьхьичIсса ахттайн чакгу буван ялувссар. Мукунма хъатIан чак ва маркIачIан чакгу. Амма миннай муниннин буллай ливчIсса чакру хъирив лахъан ялув бакъассар. Муртад хьусса инсантурайрив кIилчингу бусурман хьурча му муртадсса замандалувусса чакру хъирив лахъан ялувссар. Увччу хьуну, аькьлулия увккун ливчIсса чакгу хъирив лахъан ялувссар. Мий ххювагу чаклияту чак буван ялувсса инсаннал кьасттирай ца оьзру бакъана ца чак кьабитарчан, цайва ялувшиврий инкар дурну, ялув бакъассар тIий – му чапур шайссар, чапуршиврийгу ивчIан тIиссар.
Ялувшиву кIулну буна курчIил хьуну, пикри бакъашиву дурну кьабитарча, фасикь шайссар.
Ххювагу чаклил даража
Исламрал рукнурдал яла ххирамур рукну чакри, диндалул ттарцI мури. Чурххал дувайсса эбадатрал яла ххирамур мури. Аллагь ﷻ рязи шаймур мури, идавстурал ссуннатри, малаиктуран ччимурди, щяйтIаннул лажин лухIи дуваймурди, бунагьирттал аьфву буваймурди, Аллагь ﷻ кIулшиврул нурди, муъминчунал ярагъри. Мунийну хъусливу барачат буссар, касмулуву мюнпат хъунмассар. Гьаттаву чирахъри. Миву лув бутайсса шанур. Миву тирх учин аймурди. Мункар-Накирнахьхьун жаваб дулаймурди. Кьиямасса кьини ялув дацIантIисса ххютри. БакIрайсса тажри. Чурххайсса яннари, дуржагьрал дянивсса пардаври, АллагьначIа ﷻ хIуччари, мунал хьхьичIсса нурди, мизандалуву кIумурди, ссиратрайх лахъан аймурди, Алжаннул кIулари, Дуржагьрал кьункьулари. Мунивусса фазиларду, хIикматру чIяруссар. ХIасил чакливу ацIния кIиазарда хасшиву дуссар. Муниву тасбихI, тахIмид, такьдис, таъзийм дуссар, дуаь даву дуссар, Кьуръан буккаву дуссар, цайми-цайми чIярусса эбадатру дуссар. Му чак – оьшиву яла гьан дувайсса хъиншивур. Кьинилий бувайсса ххювагу чаклил масъала – цалва къатлул хьулувух нанисса марцIсса неххал масъалар, кьинилун ххюйлва чурх шюшлашисса, марцI буллалисса. Мукунма гьарца чак бувтарив хъуни бунагьру бакъамий, гьарца бунагьрая марцI хъанахъиссар, рукну-шартIгу, рукуъ-сужудгу камил дуварча. ХIатта Кьиямасса кьини инсаннал бувсса аьмаллаяту хьхьичIва-хьхьичI суал бувну уругантIисса аьмал – чакри. Му тамамну кьамулну бувну лякъирчан, махъмийгу циняв кьамул бувантIиссар. Къалявкъурив, цинявгу зия хьунтIиссар, цинявннул ттарцI мури.
«НасихIатуль-аьвам» («ГьунчIукьатIан»)