Бутта ххирар, амма...

Бутта ххирар, амма...

Бутта ххирар, амма...

Хъунав хьусса буттал на рахIатну ялапар хьун итлай акъара. Ванан мудан цахра къулагъас ччай дур. «На вил буттара, ина оьрмулухун ттул увкумур буллан аьркинссара!», – учай. Ттун ппу ххирар, амма ваначIату тинай хьунсса мажал хъанай бакъар, ца-ца чIумал даврийн гьангума къашай. Ттул ттула оьрмугу бушиву ванан бувчIин буван бюхълай бакъар. Укунсса чIумал ци бувну хъинссар?

Аьли М., Каспийск

Диндалул дурккучунал жаваб:

Хъунав шаву оьрчIшивруха лархьхьуссар: инсан заэв хьуну, бюхъу-бажар чан шайссар. Му чIумал цайра аякьа дулланма чIарав ччиссар.

Жула нитти-буттащалсса арарду ляличIисса бикIай, хъунив хьуминнащалсса арарду тIурча – хъиннува хъиншиврул вибувцIусса бикIан аьркинссар.

Жува ва дунияллийн буккавугу нитти-буттан ччан бивкIунтIий къавхьуссарча, Аллагь Тааьланал чичрулийнур хьусса.

Цикссагу инсантал буссар нину ягу бутта дунияллия лавгун, ца ссятрайвагу гайннал чIарав щябикIан, ххира буван хьурдай тIий аьтIутIисса.

Ниттийн ва буттайн мютIи шаву – гьарцаманал буржри. Инава вила ччаннай авцIуну, хъуна хьуну ухьурчагу, гайннай аякьа даврил бурж вий буссар.

Аллагь Тааьланал Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «На инсантурайн буюр бував цала нитти-буттащал хъинну бикIан, гайннай аякьа дуллан… Ттуйн щукрулий ва нитти-буттайн барчаллагьрай бикIияра» («Лукьман» суралул 14-мур аят).

Мунин бувну, буттай аякьа даву – Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ца яла агьамсса буржну ккаллиссар.

Ибну ХIажардул «Хъуни бунагьирттая мурахас баву» тIисса луттираву чивчуну бур: «Нитти-буттан хъинбала баву – му вил динни. Ина Алжан ччай бур тIий ухьурча – му вил ниттил ччанналурхха бусса! Нитти-буттал вил цIаний жан дула увкуссания, гайннал мугьлат бакъа дулунтIиссия ина ххассал уваншиврул. Мунияр махъгу ина гайннащал адав дакъа гъалгъа тIий ура. Гайннал мурад, Заннахь чIа тIимур – ина талихIрайн уккавур. Амма гай хъунив хьувкун вин гай хIисаввагу къашай.

Мяйжаннугу бутта мудан аякьа аьркинсса тагьарданий ухьурча, вин укунсса маслихIат буван бюхъанссар: даврийн гьан багьлай бунутIий вищава буттал чIарав икIан бюхълай бакъахьурча, арцух инсан угьан бучIиссар. Ягу вила оьрчI-душ, щарсса ганай аякьа дуллай битан хьунтIиссар. Му куццуй, баххана хъанай ппу рязи уван хIарачат буван аьркинссар.

ХIадур бувссар Аьбдуллагь МухIаммадовлул

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...