Тетиксиз эрни уьлгюсю
Агьлю – гьар гюнлюк загьмат. Ожакъ уьстюнлю болмакъ учун, агьлюдеги экев: эр де, къатын да бир йимик чалышма тарыкъ. Янгыз бирев къасткъылса таманлыкъ этмей.
Агьлю яшаву тюзелмек учун, къатынгишиге ончакъы кёп зат да тарыкъ тюгюл… Яда тарыкъмы… Кёп зат тарыкъмы… Тёбендеги макъалада эсгерилген он къайданы юрютмеге бажаргъан эргиши къайсы къатынны да сююндюрмеге боларны гьакъында айтыла.
1. Къатын булан сёйлемек.
Къатыныгъыз булан лакъыр этмеге заман табыгъыз. Ишлери нечик барагъанны, гюн нечик оьтгенни гьакъында сорашыгъыз. Оьзюню яшавуну гьакъында эри билмеге къаст этегенлик къатынгиши учун бек агьамиятлы. Тарыкъ болса, къатынгъа ёравлар беригиз – огъар шо тарыкъ, гьатта оьзюню гьайын этегенде йимик агьамиятлы.
2. Тынгламакъ ва эшитмек.
Гьар инсан учун оьзюне тынглайгъанны гьис этмек агьамиятлы. Агьлюде шо айрокъда агьамиятлы. Шо саялы, къатын булан къатнайгъанда огъар къулакъасып тынгламакъ яхшы. Ону булан сёйлейгенде башгъа ишлерде аварагъыз болмасын (телефон сёйлемекни, телевизоргъа къарамакъны къоюгъуз). Аз буса да, шогъар берилеген заман бютюнлей огъар багъышлангъан болсун. Эри къатынгъа тарыкъ чакъы агьамият бермеге болмаса, тиштайпаны башында огъар бакъгъан якъда минг тюрлю шекликлер тувмагъа болагъанны билигиз. Шо шекликлер аралыкъны бузса тюгюл, бир яхшылыкъ да гелтирмес.
3. Къатынны гёнгюн алмакъ.
Тиштайпалар юрегине ювукъ ала ва хатири тез къала. Эргишилер сан да гёрмейген ишлер оланы гёнгюн бузма, гёзъяшларын чыгъартма бола. Шо саялы эри къатыныны гьайын этип, тарыкъ болгъанда ону гёнгюн алып болма да герек. Къатынгишилер инче ругьлу жанлар, оьзлени гьайын этмекге бек гьажатлы.
4. Илиякълы болмакъ.
Озокъда, эргиши – агьлюню башы, уьйдегилер огъар тынгламагъа ва гьюрмет этмеге герек. Амма бу хасиятлар огъар ожагъына – къатынына ва авлетлерине – бакъгъан якъда илиякълы ва яхшы амаллы болмагъа пуршав этмеге герекмей. Ожагъына шолай яхшы янашагъан эргишини абуру тёбен тюшмес, артса тюгюл.
5. Авурлукъ гётеривде кёмек.
Тиштайпа – асил жан ва авурлукъ гётерип юрюмек огъар къыйышмай. Шо саялы эргиши, бютюнлей ону гьайын эте болгъан сонг, огъар авурлукъ гётертдирмеге герекмей. Шолай янашыв эргишини гючюн белгилей: Есибиз эркек гишини имбашларына салгъан борчланы ол кютмеге герек.
6. Чыдамлы болмакъ.
Кюйге къарагъанда, бу лап авур кютюлеген къайда. Амма бизге авур тийсе де, чыдамлыкъны нечакъыгъа башдан гечирмеге болгъан сайын, шончакъыгъа зувап да арта. Къатынны кемчиликлерине болгъан чакъы чыдамлы янашмагъа къаст этигиз, неге десе ону къыйматлыкъларындан леззет алмакъ учун шо – биргине-бир ёл.
7. Аркъатаяв болмакъ.
Къайсы тиштайпа да эрге чыгъагъанда оьзюне яркъатаяв тапма умут эте, гьар тюрлю къыйынлыкъдан къоруп сакълажакъ «чырны» артында яшынма сюе. Шо саялы эргиши къатыныны гьайын этеген, огъар къарайгъан, асил ва илиякълы янашагъан аркъатаяву болмагъа тарыкъ.
8. Къатынны кемчиликлерине йымышакъ янашагъан болмакъ.
Къатынны гьар йиберген хатасына эри илинип къалмаса яхшы. Эгер бир кемчилигин де къутгъармай, эри къатынына уруша турса, тиштайпаны юрегин къоркъунч бийлежек ва ол гьар абаты, гьаракаты учун тюз этеменми деп шеклене къалажакъ. Къатын янгылыш болса, огъар гёре эри йымышакъ янашып, насигьатын илиякълы этмеге бажарса, тиштайпа оьзюне бакъгъан сююв ва гьюрмет бир ерге де гетмегенни гьис этежек.
9. Баракалла билдирме уялмагъыз.
Къатын оьзюню агьамиятлыгъын сезмесе ярамай, шолай да агьлю саялы этеген гьаракатына тийишли багьа берерге гёзю къарай. Татывлу аш яда айтгъан буйрукъну кютген саялы къатынгъа разилик билдирмеге уялма тарыкъ тюгюл. Айтгъан сёзюгюзню къатын бирт де ер этмейгенин огъар билдирмеге арив болур. Инаныгъыз, шолай этсегиз, ол сизге ярамакъ учун, бирден-бир бек къасткъылажакъ. Амма мунда орта даражаны сакъламаса ярамай, неге десе гьатдан оздуруп макътап йиберсегиз, къатын «йиберилип» къалмакъ да бар. Баракалла билдирив гёзге илинмейген, саламат къайдада болма тарыкъ.
10. Ругь оьсювюню гьайын этмек.
Ругь оьсюв – булай алгъанда, бу дюньяда биз не учун чалышагъаныбызны маънасы. Шо саялы, агьлюню башы болгъан сонг, эри ожагъындагъы адамланы насигьатчысы да дюр, олар юрютеген ишлеге де жаваплы. Демек, къатыны ва авлетлери ругь ёлда оьсмекни, дин юрютмекни гьайын эргиши этмеге тарыкъ. Амма шо гьаракатында эргиши артда къалма ярамай – агьлюсю дин юрютмекни талап этегенде, инг башлап эргиши оьзю ругь якъдан оьсмеге тарыкъ. Бу къайдада иш гёреген агьлю бир-бирин тутагъан татывлу, узакъ заман оьмюр сюрежек ожакъ боларгъа шеклик ёкъ.
