Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Ухуд къазаватны башланыву
Нечик алай да эки асгер бир-бирине къаршы чыкъды ва уруш башланды. Тюеге минген бутпереслени байракъчысы Талха бин Абу Талха аль-Абдари алгъа биринчи чыгъа. Бусурманлар бу атлы игитге «отрядны тараны» деген ат бере. Бетге-бет ябушма ол бусурманлардан адам чакъыра, амма ону къоччакълыгъындан тартынып бирев де алгъа чыкъмай.
Бираздан душмангъа къаршы бусурманлардан аз-Зубайр чыгъа ва ол шоссагьат атылып, тюени аркъасына минип, Талханы ерге де йыгъып, къылычы булан уруп, ону пара-пара этип оьлтюре. Бу тамаша ябушувну гёрюп, Пайхаммар ﷺ: «Аллагь ﷻ Акбар!» – дей ва бусурманлар ону артындан шо сёзлени такрарлай. Расулуллагь ﷺ аз-Зубайрны макътап, ону гьакъында булай дей: «Гьакъ кюйде, гьар пайхаммарны оьз маслакдашы болгъан, мени маслакдашым буса, аз-Зубайр».
Байракъны айланасындагъы ябушув
Бу ябушувдан сонг, дав сав майдангъа яйыла ва лап оьжетли уруш бутпереслени байрагъыны айланасында юрюле. Башчысы Талха ибн Абу Талха оьлген сонг, Бану Абд ад-Дар къавумну байракъчылары бир-бирин алышдырма башлай. Башлап байракъны ону иниси Шайба Усман бин Абу Талха ала ва ябушувгъа бу сёзлер булан гирише: «Гьакъ кюйде, байракъчылар яда топуракъгъа оьз къанын тёгежек, яда башларын тас этежек». Муну уьстюне Гьамза бин Абд аль-Мутталиб атылып, Шайбагъа къылычы булан уруп, ону имбашы булан къолун гесе. Шайбадан сонг байракъны Абу Саад бин Абу Талха ала, тек Саад бин Абу Вакъкъас окъ уруп, ону тамагъына тийдирип, еринде оьлтюре. Башгъа хабаргъа гёре, Абу Саад бусурманланы ябушма чакъыра ва огъар къаршы Али бин Абу Талиб чыгъа. Олар бир-бирине экишер керен ура ва Али ону оьлтюре. Мундан сонг байракъны Мусафи бин Талха бин Абу Талха ала. Муну окъ уруп, Асим бин Сабит Абу ль-Афлях оьлтюре. Бу да оьлген сонг, байракъны ону къардашы Киляб бин Талха ала. Бу байракъчыгъа къаршы аз-Зубайр бин аль-Аввам чыгъа ва ябушуп оьлтюре. Байракъны ерге тюшме къоймай, гьали оьлгенни къардашы аль-Жалляс бин Талха къагъып ала. Сюнгю атып, ону Талха бин Убайдуллагь оьлтюре. Башгъа риваятгъа гёре, артдагъы байракъчыны окъ уруп, Асим бин Сабит бин Абу ль-Афлях оьлтюре.
Урушну башгъа ерлердеги барышы
Оьрде айтылгъан кюйде, лап къыргъын ябушув бутпереслени байрагъыны айланасында юрюле буса да, къанлы ябушувлар башгъа ерлерде де болгъан. Бусурманланы сыдраларында иманны ругьу гьис этиле, шо саялы бутперес асгерни ичин булар, гёз алдына бир зат да гёрюнмейген кюйде, бир гючлю агъым йимик къыркъып чыгъа. Бусурманланы башында къызыл байламы булангъы Абу Дужжана болгъан. Къолунда Пайхаммарны ﷺ къылычын да тутуп, ол бу къыйматлы савутну герек кюйде къоллама бек къаст эте.
Абу Дужжана сонг булай хабарлай болгъан: «Бизин асгерчилерибизни санларын гесип, сыпатларын бузуп, онгсуз этип айланагъан адамны гёрдюм ва ону уьстюне чапдым. Ону булан ябушма башлагъанда, ол акъырып, къычырып башлады ва тиштайпа болуп чыкъды. Аллагьны ﷻ Элчиси – Пайхаммарны ﷺ къылычына гьюрмет этип, мен ону оьлтюре турмадым». Бу къатын – Хинд бинт Утба болгъан.
Гьамза бин Абд аль-Мутталиб душманны асгерини лап ортасына гирип, оьзюн къызгъанмай гезекленген арслан йимик ябуша. Бутпереслер ону алдында ел уьфюрген япыракълардай якъ-якъгъа уча. Ол душманны инг гючлю асгерчилери булан ал сыдраларда ябуша туруп, жанын къурбан эте. Амма ону бетге-бет ябушагъан къагьруманны йимик оьлтюрмей. Къоччакъ адамланы гечени къарангысында, артдан таба уруп, оьлтюрегенде йимик оьлтюре ону.
Аллагьны ﷻ арсланы Гьамза бин Абд аль-Мутталибни оьлюмю
Гьамзаны оьлтюрген Вахши бин Харб булай хабарлай болгъан:
– Мен Жубайр бин Мутъимни къулу эдим. Ону агъайы Туайм бин Ади Бадр къазаватда оьлтюрюлген эди. Къурайшитлер Ухудгъа багъып чыкъгъанда, Жубайр магъа: «Гьакъ кюйде айтаман, агъайымны къаны саялы, оьч алып, сен Гьамзаны, Мугьамматны ﷺ агъайын, оьлтюрсенг, азат этилежексен», – деп таклиф берди. Ва мен башгъа адамлар булан гетдим, оьзге эфиоплар йимик, сюнгюню тюз ураман ва атгъанда тиймей къалмайман. Адамлар дав башлагъанда, мен де майдангъа чыкъдым ва Гьамзаны излеме башладым. Артда да урушну лап къызгъын еринде ол ябушагъанын гёрдюм. Ол кюл тюслю тюедей эди. Гьамза къурайшитлени сыдраларын бузуп чыгъара эди ва огъар бирев де къаршылыкъ этмеге бажармады. Терекни, ташны артында яшына туруп, мен ону гьызарлама башладым ва ювукъ гелгенче къарадым. Артда да ол магъа ювукъ гелди, шо заман сюнгюмю силлеп огъар багъып атдым. Сюнгю ону къурсагъына гирди. Ол магъа гелме къарады, тек болмады. Ол оьлмей туруп, мен огъар да, сюнгюме де тиймедим. Сонг ону янына барып, сюнгюмню чыгъарып алдым ва турагъан ериме къайтдым, неге десе магъа бу урушда ортакъчылыкъ этмеге тарыкъ тюгюл эди, азатлыгъым учун шону оьлтюрсем бола эди. Бу ишден сонг Маккагъа къайтдым ва мени, гертиден де, азат этди.
Хабарланагъан кюйде, Вахши Ислам динни Таифни гьужумгъа алгъан сонг къабул этген. Сонг-сонг ол шо сюнгю булан ялгъан пайхаммар Мусайлиманы оьлтюре ва Ярмук къазаватда византиялылагъа къаршы давда оьзю де оьле.
Дав майдандагъы алдынлыкъ
Гьамза бин аль-Мутталибни оьлтюргенлиги булан бусурманлар уллу тас этивню башдан гечирсе де, дав майдандагъы гьал алышынмай, болуп турагъан иш буланы къолунда. Абу Бакр, Умар бин аль-Хаттаб, Али бин Абу Талиб, аз-Зубайр бин аль-Аввам, Мусъаб бин Умайр, Талха бин Убайдуллагь, Абдуллагь бин Жахш, Саад бин Муаз, Саад бин Убада, Саад бин ар-Рабиа, Анас бин ан-Назр ва оьзгелер шонча да гючлю ябуша, гьатта бутпереслени къаттылыгъы осал болма башлай.
Къатынны тёшегинден – къылыч булангъы давгъа
Шо гюн бу къазаватда оьзюн аямай дав этген игитлени арасында Ханзаля бин Абу Амир де болгъан. Ханзаля гьали-гьали уьйленип, къатыныны янында эди, тек урушну къавгъасын эшитгенде, олжа тёшекден айрылып, душмангъа ябушма къаршы чыгъа. Бутпереслер булан дав майданда ёлугъуп, оланы сыдраларындан оьтюп, ол маккалыланы уллусу Абу Суфьян Сахр бин Харбны янына етишип, ону оьлтюрмеге аз къала. Шо мюгьлетде ону Шаддад бин аль-Асвад гёрюп, оьлюм яра сала. Пайхаммар ﷺ Ханзалягъа аль-Гьасил («чайылгъан») деген ат бере, неге десе дав майданда жанын къурбан этген бу игитни къаркъарасын малайиклер жувгъан.
Окъчуланы урушда этген къошуму
Бусурманланы дав майдандагъы гьаракаты уьстюнлю экени аслу гьалда Пайхаммар ﷺ ар-Румат деген тавгъа салгъан окъчуланы гьюнеринден гьасил болгъан. Кёмекчиси Абу Амир аль-Фасикъ булан, Халит бин аль-Валит башчылыкъ этеген, маккалы атлылар бусурман асгерни сол янына уьч керен гьужум этип, сыртына гирмек булан уьст болма къарай. Амма окъчулар олагъа яхшы кюйде атышып, токътата ва душманны чапгъынлары басыла.
Бутпереслер утдура
Бу къазават муна шолай бара. Санав якъдан душмандан аз буса да, бусурманлар урушну оьзлеге тарыкъ кюйде юрюте, алдынлыкъны къолдан чыгъармай. Артда да бутпереслени лап яхшы асгерчилери ругьдан тюше, оланы сыдралары тозулуп, якъ-якъгъа яйылма башлай. Булай къарагъанда уьч мингли маккалылар бир-нече юз бусурманлагъа тюгюл, оттуз минглик асгерге къаршы дав этегендей гёрюне. Бусурманлар шонча да къатты ябуша, ажайып игитлик гёрсете. Бусурманланы гьужумуна къаршы бары да гючюн салып, гьаран турагъан бутпереслер осал бола ва ругь къуватын тас эте. Гьатта ерге тюшген байрагъын гётерме чакъы да оланы гючю къалмай. Тувулунгъан авур гьалгъа гёре, бутпереслер артгъа тартыла. Сонг буса оьч алмакъ учун не де этип къояжакъбыз, ачувубузну къайтаражакъбыз деген сёзлерин де унутуп, лапаран салып дав майдандан къачып йибере.
(Давамы гелеген номерде)
