Телефон къатнавланы къоркъунчлугъу
Ислам дин иштагьлыкъгъа элтеген ёлланы япгъан. Эргиши ят къатынгиши булан бир ерде къалмагъа болмай, тиштайпа буса, ят эргишилер бар ерде йымышакълыгъын къоюп, тавушун къатты этип сёйлеме герек.
Гьалиги заманда шайтанны лап къоркъунчлу къапгъуну – эргишини тиштайпа булангъы телефондан ва соцсетлерден таба къатнаву. Оланы бир-бири булангъы чатлардагъы «гюрюллювюне» енгил янашма тюшмей.
Телефонда юрюлеген хабар чет ердеги къатнав деп саналмаса да, бу иш иштагьлыкъ тувдурагъаны ачыкъдан-ачыкъ. Шолайлыкъны къоркъунчу бир-нече себепден тува. Шолардан муна бирлери:
- Интернет. Бу «авлакъда» тергев де, гёз къаратыв да ёкъ ва шонда «батылгъанлагъа» таъсир этмеге де бажарылмай. Къатнавну барышында бирев де эшитмес, билмес деген кюйде, гьар кес юрегиндегин ачыкъ этип, аврувлу жанланы иштагьлыкъгъа теберме бола. Натижада ругь якъдан тозулмакъ ва къылыкълар тёбен гетмек бар.
- Эргишини тиштайпа булан интернетдеги къатнаву. Бош хабарлардан, ичиндегин ачыкъ этивден башланып, бу къатнав агьлю бузулувгъа, гюнагьгъа гелтирме бола.
Гьалиги яшав булайлыкъны ачыкъдан исбат эте. Шолай аралыкъ тутагъанлагъа бу къатнав нече-нече балагь гелтирген. Биревлер сююв аврувдан къыйналып, шашып гете, уллу гюнагьлагъа тарый.
Шайтан бу аралыкъланы ярыкъ этип гёрсете, къатнайгъан инсан башгъа адамны гьакъында яхшы ойлашагъан болмакъ да иблисни иши. Къатнайгъан адам арив болуп гёрюне, гьакъыкъат ачыкъ болгъанда буса, инсанны къылыгъы зараллана, аманлыгъы тёбен гете, ругь яшаву бузула.
Абу Сайит аль-Худри етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Гьакъ кюйде, бу дюнья яшыл ва татли ва, гьакъ кюйде, биз нечик этерге къарамакъ учун, Аллагь бизин шону ичинде орнун тутгъанлардан этген. Шу дюньядан сакъ болугъуз ва тиштайпалардан да сакъ болугъуз, неге тюгюл, гьакъ кюйде, Исраил уланларыны иштагьы къатынгишилер булан байлавлу болгъан» (Агьмат, Муслим).
- Эргишини тиштайпа булангъы сетлердеги къатнаву. Бу иш алдатыв, ялгъан айтыв ва шолай оьзге эрши къылыкъланы тувдура. Эгер атасы къызы бар уьйге гирсе яда эри къатыныны янына гелсе ва: «Не иш этесен?» – деп сораса, ол: «Къурдаш къызым булан къатнайман», – деп ялгъан айтма бола.
- Ёкъ затгъа юрек авмакъны къоркъунчу. Гери урулагъан аралыкъ башлангъанда «гьашыкъланы» гьариси оьзюн оьтесиз багъыйлы, исбайы этип гёрсетме къарай. Амма гьакъыкъатда осу да, бусу да оьзлени кемчиликлерин яшыра, янгыз яхшы янлары булан алдата.
Натижада эргиши де, кътынгиши де ялгъан келпетни сююп къала. Сонг буса, шо ойлашылгъан, гьакъыкъатдан арек адамны оьзюню олжасы булан тенглешдирме башлай.
Эргишини къатынгиши булангъы интернет къатнавну низамы
Эргиши къатынгиши булан интернетде (телефондан таба яда соцсетлерде) къатнайгъанда бу байлавлукъну пайдасын гёрмек ва гьарам ишден сакъланмакъ учун низам болдурагъан бир-бир ёрукъланы сакълама герек. Муна шо низам:
1.Къатнайгъанда язып етишдирмек, тавуш (голосовой) йибермекден сакъланмакъ.
Эгер де тавуш йиберме тарыкъ болуп гетсе, шону йиберегенде суратлы зат болма герекмей, неге десе эргиши булан къатнама тюшегенде тиштайпа гьатта тавушун къатдырма да герек деген буварыв бар.
2.Къатнайгъанда тиштайпа оьзюн тутуп болма, масхара ва иланкъы сёзден, енгил хабардан ва эдепсизликден сакъланма герек.
Гьакъ кюйде, хабар юрюлегенде артыкъ сёз айтмакъдан сакъланыв – юрекни савлугъу ва хата йибермеслик. Артыкъ сёз инсанны алдында яманлыкъны къапусун ача ва шону ичине шайтан гире, саламатлы сёз буса, шайтанны алдындагъы бары да къапуланы яба.
Муаз ибн Жабальдан етишген кюйде, ол Пайхаммаргъа ﷺ: «Сёйлеп айтгъан сёзлер саялы да бизден соралажакъмы дагъы?» – деп сорагъанда, Расулуллагь ﷺ: «Гьей Муаз, ананг сенсиз къалгъыр! Бугьтан айтгъан саялы адамланы бети булан (яда бурунлары булан) жагьаннемни отуна гийиртмесми дагъы?» – деп тавуш этип жаваплангъан (Агьмат, ат-Тирмизи).
3.Сакълыкъ ва хантавсузлукъ.
Бир-бир эргишилер сетлеге къатынгиши ат булан гирмеге бола ва шо кюйде къатынлар да этмеге бола. Булайлыкъ алдатыв бола. Уьстевюне шолай этмек уллу зарал да гелтире, гьатта оьзге ялгъандан да бетер. Неге тюгюл булай яшавда ким булан сёйлейгеник ачыкъ – эргишими, къатынгишими.
Эгер эргиши къатын ат булан тиштайпалар булан къатнай буса, олар ол къатын деп эсине геле болгъан сонг, хабары пуршавсуз ва барусуз болажакъ. Шолайлыкъ булан ол къатынгишини алдата ва оланы юреклеринде иштагьлыкъ тувма бола.
Эгер ол (къатын болуп гёрюнеген эргиши) башгъа эргиши булан къатнай буса, къатын болуп гёрюнмекни маънасы ёкъ, неге десе шолайлыкъ булан къатнав юрютеген гишини алдатагъан бола, шо гюнагьны къазана.
Шондан къайры, эргиши къатынгишиге ошамагъа къарайгъанлыкъ да Ислам динде къатты кюйде гери урула, къатын болуп гёрюнмек чи къайдагъы зат!
Икримадан етишген кюйде, Абдуллагь Ибн Аббас булай деген: «Расулуллагь ﷺ къатынгишилеге ошашлы болма къарайгъан эргишилени налатлагъан ва эргишилеге ошашлы болма къарайгъан къатынланы да (налатлагъан)» (аль-Бухари).
Гьалиги дюньяда иштагьлыкъгъа элтеген ёл нече де енгил болгъан, бир заманда да шулай бузукъ гьал болмагъан. Амма иманы бар гиши савутлангъан – Есибизни алдында не зат гьалал, не зат гьарам экенин биле ва ругьу да къатты.
Интернет – эки де яны итти къылыч: шону уллу пайдасы да, уллу заралы да бар. Шо саялы бу «къуралны» сакъ кюйде къоллама тарыкъ ва интернетни Аллагьны ﷻ разилигин къазанмакъ учун пайдаландырабыз, ачувун чыгъартмакъдан сакъланабыз.
Гьар ким де айтгъан сёзю язылагъанны, этген иши сакъланагъанны эсде жыйма тарыкъ ва шолар саялы къатты жавап тутма да тюшежекни билсин. Гери урулагъан затдан арек турма герекбиз, гьатта къарама ярамайгъан затгъа яшыртгъын къарамакъдан да сакъланабыз.
