Къатын эринден не сёзлени эшитмеге сюе?
Къатын эринден не сёзлени эшитмеге сюе?
Халкъ айтывгъа гёре, тиштайпалар къулакълары булан сюе. Къатынгишилер оьзлер буса: «Айтылгъан сёз – этилген ишге таянмагъа герек», – дей. Нечик болса да, айтылгъан сёзню таъсири гючлю ва къатынны насиби хыйлы гезикде огъар эри айтагъан калимадан гьасил бола. Эргишиден чыгъагъан сёз, айрокъда къатыны булан янгыз къалагъан заманда, уллу маъналы. Амма хыйлы тиштайпа эринден асил ва исси сёз эшитмейгенине кант эте.
Сёз яра салмагъа да, оьлтюрмеге де бола ва, терсине, яшав ёлдашын сююндюрмеге, дюньяда оьзюн лап насипли гёрмеге болушлукъ этмеге де бола.
Нечакъы яман гёрюнсе де, аслу гьалда эргишилер сёзге чомарт тюгюл.
Биревлер мукъаятлы кюйде сёйлеп бажармай, сёзю «ярлы»; башгъалар гьамангъы арив сёзлени орнунда, нас сёзлер къоллай; ажайып кёп аз сёйлейгенлер де бола; гьатдан озуп уллудан алып сёйлейгенлер де ёлугъа (сонг сёзю яшавгъа чыкъмагъа заманда, эргишини башы учуз бола); къыйышмайгъан кюйде сёйлеп, сонг гьёкюнеген гезиклер де аз тюгюл; токътавсуз масхара этеген ва къатынгишини алдында абурсуз гьалгъа тюшегенлер да бар. Билегенлер ёрайгъан кюйде, сёзде де, иш этивде де алтын орталыкъда турса яхшы.
Хыйлы эргишилерде бирдагъы масъала бар: гелишли жамиятда айтылмайгъан багъыйсыз сёз тагъымланы къоллав. Шолардан къутулмагъа, озокъда, тынч иш тюгюл. Шо гьакъда оьзюмден бир ёрав берейим – эрши сёзлени орнунда, аявлум, сюйгеним, тарыгъым, жаным ва шолай оьзгелени айтмакъ. Натижасыз къалмайгъан бу бек гелимли дыгъар болур. Къатын да рази къалыр, яшлар да арив уьлгю алыр.
Гюч чатмайгъанны къатынгъа айтмаса яхшы, айтылгъан буса – этмеге тарыкъ. Къатынгишини гёзюнде эргишини абуру ону сёзюнден ва этеген ишинден гьасил бола. Ялгъан, алдатыв, яшавгъа чыкъмайгъан сёз эргишини башын бек учуз эте. Гьар шолай «тюп болувдан» сонг, эргишиге абурун къайтармагъа бек къыйын бола, кёп гьаракат этмеге тюше.
Къатынгишилер – бек асил ва морт (хрупкий) жанлар. Расулуллагь ﷺ олагъа хрусталь къутукълар деп айтгъан болгъан, шо саялы тиштайпалагъа янашыв да шолай инче ва айрыча болмагъа тюше.
Эргишилер: «Уьйге ишден арып гелемен ва оьзюме агьамият берилер деп умут этемен, къатыным иржайгъанны, гьайымны этгенни сюемен», – дей. Лап шо кюйде, ишинден гелеген эри оьзлеге йылы сёз айтгъанны, гёнгюн алгъанны ва сююндюргенни къатынлар да къаравуллай.
Тиштайпалар бары да затны бек яхшы англай. Эри исси сёзюн оьзюне бир зат тарыкъ болгъанда айтамы яда гьакъ юрекден, герти кюйде сююп айтамы. Нечакъы къыйын буса да, эргишилер илиякълы сёз айтмагъа уьйренсе яхшы. Эргиши учун айтылгъан сёз бир аваз йимикдир, тек къатын шо авазны ювукъ адамы юрегин салмай айтгъанын бек яхшы гьис эте буса да, арив сёз эшитмеге амракъ.
Эри даим арив сёз айта буса, огъар гьюрмет булан янаша буса, гёнгюн ачмакъны гьайында буса, этген ишин макътамагъа унунтмай буса, сюегенин яшырмай айта буса, ойлашып къарагъыз, къатыны шону нечик ушатар!
Шолай янашывгъа къатынгишини гёзю къарай, юреги умут эте ва шону гёрсе, тийишли кюйде къыйматлап бола, сюювюн къызгъанмай бере.
Сёзлер ожакъдагъы гьалны алышдырмагъа бола. Этип къарагъыз – гёрерсиз: натижасы узакъ къалмай ачыкъ болажакъ. Дилбар болмакъ учун, акъча тарыкъ тюгюл, айтгъан къыйматлы сёзлеригизни къатын бек арив багьалап, къабул этер.
Негети, сёзю ва этеген иши гьар кимни бир-бирине къыйышывлу болмагъа герек. Шолай болса, янгыз сёзлерибиз тюгюл, сав оьмюрюбюз арив уьлгю ва насигьатгъа лайыкълы болажакъ.
Магьаммат Алимчулов
