Хуйланмакъ яхшы хасият тюгюл
Хуйланмакъ яхшы хасият тюгюл
Оьмюр бою гьарибиз тюрлю-тюрлю гьислени сезебиз: сююнебиз, сюебиз, ачувланабыз, оьпкелейбиз, гёрюп болмайбыз, хатирибиз къала ва ш.б. Бу гьислер юрекде бизге сорап тувмай, биз олагъа ес тюгюлбюз. Амма биз шо гьалланы башдан дурус гечирмек учун уьйренмеге чи болабыз. Муна бугюн, хатири къалывну, хуйланывну гьакъында хабарлайыкъ.
Бизин уьлкели ва тыш пачалыкълы психологланы пикрусуна асаслансакъ, ич маънасына гёре, хуйланыв – оьктемликни яшыртгъын къайдасы экенни гёрербиз. О-бу себеплеге гёре умутларыбыз яшавгъа чыкъмагъан заманда хатирибиз къала. Масъаладан баш чыгъарма къарайыкъ.
Яхшы кюйде ойлашып къараса, хуйланайымы яда хуйланмайымы деп адам оьзю сайлай. Ахтарывчулар гьисап этеген кюйде, хатирибиз къалывдан оьзюбюзге пайда чыгъармагъа къарайбыз. Демек, «хуйландыргъан» адамдан нени буса да алмагъа тарыкъ. Натижада пелен адамгъа таъсир этеген бола: сайки, сен мени хатиримни къалдырдынг, энни этген заралны къайтар. Шо саялы, не затгъа да хатири къалып, кёп хуйланагъан адам булан къатнамакъ – бек инживлю иш.
Озокъда, себепсиз хатирибизни къалдырып, менлигибизге тийип, умутларыбызны ер этип, инанывдан чыгъып, бизге яман янашагъан гезиклер де боладыр. Шолай гезиклерде не этсе яхшы? Гьислерибиз бар болмакъгъа мюкюр болма тюшедир. Шолай янашмагъа болсакъ, тез арада гьислерибиз бизге басгъын этмес. Сонг да, гьислени авзу булан айтып, ачыкъ этме агьамиятлы санала: дюр, мени хатиримни къалдырды, магъа яман тийди, къыйын болду… Хатиржанлыкъны ичинде сакъламакъ яхшы тюгюл, шону аччылыгъы яшавну агъуландыра. Бу дюньяда не де бола чы! Амма биревлеге хуйланып, ойланы шогъар бакъдырып, оьз-оьзюнге гюч этмеге тюшмей; гьаракатынгны шогъар зая этмеге дурус болмас. Ондан къайры, ахтарывчулар токъташдыргъан кюйде, хуйлангъан вакътисинде инсанны къаркъарасында стресни гормону – картизол гётерелип йибере, ол къызышып оьч алмагъа, адиллик токъташдырмагъа сюеген бола. Булай гьал тюрлю-тюрлю аврувлагъа ёл ача.
Оьрде эсгерилген кюйде, кёбюсю гезикде, хуйланмакъ – бир-бир муратлагъа умут этмек бола. Хатири къалгъан гиши шо вакътисинде оьзюне агьамият тартмагъа, тарыкълыгъын гёрсетмеге сюе ва сыйлылыкъгъа гёзю къарай. Озокъда, бу къыйматлыкъланы инг башлап ол оьзюнден гёрмеге герек эди. Амма бу «гьажатлыкъланы» оьзю болдуруп бажармагъан заманда, башгъалардан таба алмагъа къарай. Хуйланыв оьктемликни яшыртгъын белгииси деп башында айтгъан эдик. Муна шо саялы оьктем адамлар лап кёп хуйланагъан, хатири къалагъанлар. Оланы напсы шонча да «шишген», гьатта яманлыкъ ёралмай олагъа гиччи сёз айтылса да, олар не затгъа да къаршы тура. Шону булан бирче, оьктем адамлар оьзлеге лап тёбен багьа бере, демек оьзлени къыйматлыгъын ва тарыкълыгъын гьис этмей. Эгер инсан оьзюне абур этмеге болмай буса, агьамиятлыгъын гёрмей буса, – айлана якъны парахат къабул этмеге болмас, не затгъа да ачувлу болажакъ. Натижада, бары да халкъ оьзюне яманлыкъ ёрай деп эсине гележек, хатирин къалдырмагъа сюе деп ойлашажакъ. Тамаша иш, инсан оьзюн тёбен гёрген сайын, оьктемлиги уллу бола.
Хатири къалагъан адамлагъа не ёрамагъа болабыз? Инг башлап хасиятланы уьстюнде, напсыны айланасында ишлемеге тарыкъ. Оьз-оьзюн сюймеге ва къыйматламагъа тарыкъ. Оьзюне де, башгъа адамлагъа да Есибиз яратгъан жанлагъадай гьюрметли янашмакъ агьамиятлы. Шолай этмеге бажарылса, хуйланыв деген эрши хасият юрекде яшамас, тез таяр.
