Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Пайхаммарны ﷺ оьлтюрмекге тилбирчилик
Бадрдагъы къазаватны натижасында къурайшитлер утдургъан сонг, бутпереслер бирден-бир оьчлю бола. Шолайлыкъ булан маккалы эки къоччакъ улан эришивлюклеге ва биябур болгъанлыгъына ахыр салма сююп, Расулуллагьны ﷺ оьлтюрмеге токъташа, неге тюгюл оьзлеге болгъан ишлерде ону айыплай.
Бадрдагъы къазаватдан сонг кёп заман да гетмей, аль-Гьижрада (Каабаны гюнтувуш янындагъы дёгерек барусу) Умайр бин Вахб аль-Жумахи ва Савфан бин Умаййа дейген эки къурдаш ёлугъа. Умайр Пайхаммаргъа ﷺ ва ону асгьабаларына булар Маккада турагъан заманлардан берли оьчлю кюйде къаршылыкъ билдире. Ону уланы Вахб бин Умайр буса, Бадрдагъы къазаватда есирликге тюшген. Бу экев оьлген къурайшитлени эсге алып: «Булар дюньядан гетген сонг яшавну татыву къалмагъан», – деп билдире. Умайр огъар: «Сен тюз айтасан, ва мени къайтарма герекли борчум болмагъан эди буса, менсиз къалажакъ яшларым да болмагъан эди буса, Мугьамматны ﷺ янына барып, ону оьлтюрер эдим. Ондан къайры, шолай этмеге бирдагъы себеп де бар, мени уланым ону къолунда!» – деп ойларын ачыкъ эте. Савфан булайлыкъдан пайдаланма сююп: «Мен сени борчунгну къайтарарман, агьлюнг меники булан бирче болажакъ ва сав чакъы мен сени ювукъ адамларынгны барысыны да гьайын этежекмен, шолагъа гьар тарыкъны гючюме гёре бережекмен», – деп билдире. Умайр бугъар: «Бизин лакъырыбызны гьакъында биревге де айтма», – дей. Савфан айтмажакъман деп сёз бере. Шондан сонг Умайр къылычын итти этип, уьстюне агъу да тийдиртмеге буюра ва узакъ къалмай ёлгъа чыгъып, Мадинагъа етише.
Межитни алдында Умайр тюесин тизлеринден чёкдюртгенде, муну Умар бин аль-Хаттаб гёрюп къоя. Шо мюгьлетде Умар оьзге асгьабалар булан Яратгъаныбыз бусурманлагъа Бадрда уьстюнлюк берген кюйню эсге алып тура болгъан. Умайрны гёрюп, Умар: «Бу ит – Аллагьны ﷻ душманы ва ол мунда яман негетлер булан гелген», – деп айтып, шоссагьат муну гьакъында барып Пайхаммаргъа ﷺ айта ва: «Гьей Расулуллагь ﷺ, мунда белине къылыч да тагъып, Аллагьны ﷻ душманы Умайр гелген», – деп билдире. Пайхаммар ﷺ: «Шону мени яныма алып гел», – деп буюра. Умар чыгъып, ансарлагъа Пайхаммарны ﷺ янында турсун дей. Сонг ол Умайрны янына гелип, имбашында илинген къылычны къайышындан тутуп, Пайхаммарны ﷺ янына гийирте. Пайхаммар ﷺ Умар Умайрны тутгъан кююн гёргенде: «Къой шону, Умар, сен буса, гьей Умайр ювукъ гел», – дей. Шондан сонг Умайр Пайхаммарны ﷺ янына ювукъ гелип: «Эртенигиз берекетли болсун», – дей. Пайхаммар ﷺ буса огъар: «Гьей Умайр, Аллагь ﷻ бизин сени саламынгдан эсе къолайысы булан гьюрметлеген. Есибиз женнет агьлюлеге: “Ассаламу алейкум”, – деген саламы булан саламлаша», – дей ва арты булан: «Гьей Умайр, не учун гелгенсен мунда?» – деп сорав бере. Умайр: «Мен мунда гелгенимни себеби – сизин къолугъуздагъы есир, сиз шогъар яхшы янашгъанны сюемен», – деп жаваплана. Расулуллагь ﷺ огъар: «Сен магъа гертисин айт: не учун гелдинг мунда?» – деп дагъы да сорай. Умайр: «Мен янгыз шо мурат учун гелдим», – деп жавап бере. Шо заман Пайхаммар ﷺ: «Сен чи аль-Гьижрада Савфан бин Умаййа булан ёлукъгъан эдинг ва сиз оьлген ва къуюгъа ташлангъан къурайшитлени эсге ала эдигиз. Сонг сен: “Борчум ва яшларым болмагъан эди буса, Мугьамматны ﷺ оьлтюрмек учун, Мадинагъа барар эдим”, – деген эдинг. Шондан сонг Савфан мени оьлтюрсенг, сени борчларынгны тёлемеге ва яшларынгны гьайын этмеге сёз берди. Амма Яратгъаныбыз Аллагь ﷻ шолай болмагъа къоймажакъ», – дей. Шо мюгьлетде Умайр: «Сен – Аллагьны ﷻ Элчиси экенге шагьатлыкъ этемен! Гьей Расулуллагь ﷺ, сен бизге айтагъан сёзлени ва оьрден гелеген вагьйуланы биз, гертиден де, ялгъангъа санай эдик, тек шо лакъыр юрюлегенде шо ерде янгыз менден ва Савфандан къайры дагъы бирев де ёкъ эди! Ва Аллагь ﷻ булан ант этемен, сагъа йиберилген бары да затлар Аллагьдан ﷻ гелген гьакъыкъат экенге энни инанаман! Мени бу ёлгъа бакъдыргъан Есибизге макътав болсун!» – деп тавушун гётерип айта. Шондан сонг ол Есибиз – бир Аллагьгъа ﷻ экенге ва Мугьаммат ﷺ – Ону Пайхаммары экенге шагьатлыкъ эте. Пайхаммар ﷺ муну къутлай туруп, асгьабалагъа: «Къардашыбызны Къуръангъа уьйретигиз ва есирни – ону уланын – азат этигиз», – дей.
Савфан буса, адам арада: «Бираздан эшитежек хабаргъа сююнюгюз, шо шат хабарны билгенде Бадрда болгъан ишни унутажакъсыз!» – деп янгылыкъ яя. Ол Мадина бойдан гелеген ёлавчулагъа Умайрны гьакъында сораша, артда да шоланы бириси къурдашы Ислам динни къабул этгенин билдире. Шо заман Савфан ону булан дагъы бирт де сёйлемежекге ва огъар бир яхшылыкъ да этмежекге ант эте. Бираздан Умайр Маккагъа къайтып геле ва онда яшай туруп, халкъны Аллагьны ﷻ динине чакъырма башлай ва ону яхшылыгъындан хыйлы адам бусурман бола.
Бану Кайнука къавумгъа къаршы турув
Расулуллагь ﷺ ягьудилер булан байлагъан дыгъарны гесеклерин биз алда язгъан эдик. Пайхаммар ﷺ шо дыгъарны юрютмеге къасткъыла ва бусурманлар шондагъы бир гьарпгъа да къаршы чыкъмайгъан кюйде тута оьзлени, амма ягьудилер узакъ къалмай дыгъарны буза.
Бир гезик Шас бин Кайс дейген бек къарт ягьуди Пайхаммарны ﷺ авсит ва хазражи къавумлу (Мадинада яшайгъан арап къавумлар) асгьабаларыны янындан оьте. Бусурманлар бир ерде жыйылып лакъыр эте болгъан. Пайхаммарны ﷺ яхшылыгъындан буланы аралыгъында жагьилияны заманындагъы оьчлюк ва къаршы турув энни ёгъун, арасында парахатлыкъ ва гелишлик барны гёрюп, Шас ачувланып: «Бану Кайля бу шагьарда бирикген! Ёкъ, олар бирикген буса, биз олар булан яшама болмасбыз!» – дей. Шону да айтып, ол оьзю булангъы бир жагьил ягьудиге: «Бар, шоланы янында олтур ва сонг булагъа Буасда болгъан давну эсине сал, шону алдында болгъан ишлени де айт ва олар бир-бирин ер этеген шиъуралар да оху (авситлер ва хазражилер бир-бирин мысгъыллайгъан шиърулар)», – деп буюра.
Шо жагьил ягьуди оьзюне Шас айтгъан кюйде эте. Арагъа бу къошулгъан сонг, адамлар алда болгъан ишлени эсине алып, бир-бири булан эришме башлай. Артда буса шагьарны башгъа-башгъа авулларында яшайгъан экев къарсалап, тизлеринден туруп: «Сюе бусагъыз, биз давну янгыдан башларбыз!» – деп билдире. Эки де гюп оьжетли гьалгъа тюшюп: «Биз сизин Харра деген ерде (Мадина шагьарны боюндагъы бир къакъа) ёлукъмагъа чакъырабыз ва эришивюбюзню савут чечер!» – деп кычырып, эсгерилген шо ерге багъып бара ва дав башланма аз къала. Болуп турагъан ишни гьакъда Пайхаммар ﷺ эшитип, булагъа багъып мугьажир асгьабалар булан етишип геле ва: «Гьей бусурманлар, Аллагьдан ﷻ уялыгъыз! Сизин арагъызда мен бар туруп, жагьилияны заманындагъы чакъырывлагъа агьамият беремисиз? Яратгъаныбыз сизге гьакъ ёлну гёрсетген сонг да, Ислам динни къабул этип, имансызлыкъдан сакъланып, юреклеригиз разиликге гелген сонг да шолай этемисиз?!» – деп уруша.
Бу сёзлени эшитгенде, адамлар арасында шайтанны васваслары ва душманны гьилласы яйылгъанны англай; этген ишине гьёкюнюп, олар Пайхаммарны ﷺ алдында йылап йибере. Сонг авситлер де, хазражилер де бир-бири булан къучакълашып, Пайхаммар ﷺ булан бирче шо ерден гете. Шас бин Кайс дейген душман якъгъан оьчлюкню отун Есибиз муна шулай басылта.
Болгъан бу иш ягьудилер адамланы нечик кисдирме къарайгъанын суратлай. Олар не этип де халкъны баш гётереген гьалгъа салма къарап, жамиятда къаршы турувну урлугъун чачып, Ислам дин яйылывну токътатмагъа белсенген болгъан. Муратларына етишмек учун, олар тюрлю-тюрлю планлар къура. Масала, эртенинде динге гелгенбиз деп билдирип, ахшамгъа къайтып оьз динин юрютеген бола. Ялгъан хабарлар яйыв булан, динге токъташып битмеген юреклерде шеклик тувдурма гьаракат эте. Оьзлер булан сатыв-алыв юрютегенлеге болгъан чакъы онгайсызлыкълар да эте. Бусурман адам олагъа борчлу болса, акъчасын къайтарсын, деп гече де, гюн де артындан таймай. Бусурманлагъа оьзлер борчлу буса, алгъанын къайтармас учун гьиллар ойлаша, ялгъанлар айтып, тёлемей инжите. Ягьудилер бусурманлагъа: «Биз сенден акъча алгъан заманда сен ата-бабаларынгны динин юрюте эдинг, тек сен динингни ташлагъан саялы, сен бизден бир зат да гёрмессен!» – деп билдире болгъан.
Пайхаммар ﷺ ва ону асгьабалары Мадинада ва ону айланасында парахатлыкъ болсун ва къачан буса да ягьудилер эпге гелер бугъай деген умут булан бу ишлеге чыдамлы янаша болгъан.
(Давамы гелеген номерде)
