Къонакъ къабул этивню эдеплери
Къонакъ къабул этивню эдеплери
Эдепленген кюйге гёре, къонакъгъа: «Ашаймысан?» – деп сорамай, алдына гьазир аш салып: «Ашама гел», – деп чакъыра. Суфьян Саври: «Къонакъ гелгенде, огъар ачмысан-тюгюлмюсен, ашаймысан-ашамаймысан деп сорама, алдына аш сал: сюйсе ашар, сюймесе, ашамай къояр», – деп айта болгъан.
Эгер ашамакъ учун, къонакъ чакъырма сюе бусагъыз, иманы барлагъа, дин къардашлагъа алдынлыкъ этигиз. Пайхаммарны ﷺ гьадисинде шо гьакъда булай айтылгъан: «Сен иманы бар адамдан эсе башгъаларда ашама ва сени ашынгны да иманы барлардан къайрылар ашамасын» (ат-Тирмизи).
Эгер дин къардашларыгъызны о-бу сююнч себеп болуп, масала, той яхшылыкъ яда улангъа сюннет этилип, Къуръан охуп битгенге багъышланып, мавлет охуп, чакъыра бусагъыз, оланы байлыгъына гёре айырып, пакъырланы къоюп, байланы чакъырмакъ яхшы тюгюл. Олай да, янгыз бай адамланы чакъырывуна сесленип, пакъырланы чакъырывуна бармай къоймакъ да къыйышагъан иш тюгюл. Пайхаммарны ﷺ гьадисинде шо гьакъда булай айтылгъан: «Лап яман аш – пакъырланы чакъырмай, янгыз байланы чакъыргъан тойну ашы» (аль-Бухари, Муслим). Чакъыргъан адам баймы-пакъырмы деп айырмай, гьар чакъырывгъа сесленмек – оьктемлик ёкъну гёрсетен ювашлыкъны белгиси.
«Мугьаммат Пайхаммар ﷺ гьар чакъырывгъа разилик булан сеслене болгъан, гьатта къул яда пакъыр чакъырса да» (ат-Тирмизи). Гьатта йыракъ ерге бармагъа тюше буса да, ораза тутагъангъа да къарамайлы, чакъырывну къабул этип, сесленмеге яхшы болур. Эгер сюннет ораза тутагъанда ашамайгъаныгъызны гьис этип, уьй есини хатири къала буса, оразаны ачмакъ ва ашамакъ къолай болур. Ибну Аббас булай айтгъан: «Дин къардашларына гьюрмет этип, сюннет оразаны ачмакъ – лап яхшы ишлерден болур».
Чакъырыв къабул этилегенде, шону негети Пайхаммарны ﷺ сюннетине гёре этилсе яхшы. Расулуллагьны ﷺ гьадислерини бирисинде булай айтыла: «Мен чакъыргъан ерге бараман, гьатта къойну бутун ашама чакъыра буса да» (аль-Бухари). Дин къардашын сююндюремен деп негет тутуп, къонакълай барагъан гиши, шолайлыкъ булан Есибизни оьр этген бола, неге десе ат-Табарани етишдирген гьадисде шолай айтыла.
Чакъыргъан ерге баргъанда ондан заманында гери къайтмагъа да тарыкъ бола. Эгер къонакъ гече къала буса, уьй еси огъар гьажатхана къайда экенин гёрсетмеге, намаз жувунагъан ерни, къыбла къайсылай бакъгъанын ва ятагъан уьюн белгилесе яхшы. Уьюнде имам аш-Шафиини къабул этегенде имам Малик лап шолай этген болгъан.
Къонакъны болгъан чакъы тез ашатмакъ макъталгъан ишлерден санала. Хатам аль-Асам дейген уллу алимлени бириси булай айтгъан болгъан: «Алгъасамакъ шайтандан бола, шу беш затдан къайры:
1) къонакъны аш булан тойдурмакъ;
2) оьлгенни гёммек;
3) къызны эрге бермек (яда улангъа къатын алмакъ);
4) борч къайтармакъ;
5) этилген гюнагьлагъа гьёкюнмек».
Шу беш затда алгъасамакъ яхшы ишлерден болур.
