Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Абурлу атлары
Аллагьны Элчисини ﷺ хыйлы аты болгъан. «Ат-Тахзиб» деген китабында имам ан-Навави булай яза: «Имам аль-Хафиз аль-Къази Абу Бакр ибну аль-Араби аль-Малики оьзюню «Аризат уль-Ахвази фи шархи ат-Тирмизи» деген китабында: “Супуланы бириси: «Есибиз Аллагьны ﷻ 1000 аты бар ва Пайхаммарны ﷺ да 1000 минг аты бар», – деп эсгере”».
Жубайр бин Мутъим Пайхаммарны ﷺ бу сёзлерин етишдире: «Гьакъ кюйде, мени атларым бар, мен – Мугьамматман ﷺ (кёп Макъталагъан), мен – Агьматман ﷺ (Макътав этеген), мен – аль-Махимен ﷺ (Жувагъан), имансызлыкъны тайдырагъан, мен – аль-Хаширмен ﷺ (Тирилтеген), инсанлар Сорав алынагъан гюн мен тирилген сонг, тирилежек ва мен – аль-Акъибуман ﷺ (Ахырынчысы), менден сонг дагъы пайхаммарлар болмажакъ» (аль-Бухари, Муслим).
Хузайфа бин Йаман булай хабарлай: «Бир гезик мен Мадина шагьарны орамларыны бирисинде Пайхаммар ﷺ булан ёлукъдум ва ол магъа: “Мен – Мугьамматман ﷺ ва мен – Агьмат да ﷺ дюрмен, мен – Набийю рРагьматимен ﷺ (Рагьмулукъну Пайхаммары, Есибиз рагьму тюшюрмекни себеби), ва мен – Набийю тТавбатимен ﷺ (Товбаны Пайхаммары, товба этмеге чакъырагъан яда оьзю кёп товба этеген). Ва мен – аль-Мукъаффаман ﷺ (оьзюнден алда болгъан пайхаммарланы ёлун юрютеген), мен – аль-Хашируман ва Набийю ль-Малягьимимен ﷺ (Къазаватланы Пайхаммары, неге десе давларда ортакъчылыкъ этген, башгъа маънасы – адамланы бирикдирген Пайхаммар)”, – деди» (ат-Тирмизи).
«Ат-Тахзиб» деген китабында имам ан-Навави булай айта: «Есибиз Къуръанда огъар Расул ﷺ (Элчи), Набийю ﷺ (Пайхаммар), Умийй ﷺ (Язып да, охуп да болмайгъан), Шагьит ﷺ (Есибизден гелгенге шагьатлыкъ этеген), Мубашшир ﷺ (Оьзюне инангъанланы женнет булан сююндюреген), Назир ﷺ (Элчилигин ялгъан деп санагъанлагъа жагьаннемге тюшежегин билдиреген), Даийй ила Аллагь ﷺ (Аллагьгъа ﷻ, Ону буйрукъларын кютмеге чакъырагъан), Сиражун Мунир ﷺ (Къарангылыкъдан ярыкъгъа элтеген ёлну ачыкъ этеген чыракъ), Рауфун Рагьим ﷺ (Адамлагъа языкъсынагъан, олагъа яхшылыкъ ёрайгъан), Музаккир ﷺ (Эсге салагъан) деген. Ва Яратгъаныбыз огъар Рагьмат ﷺ (Рагьмулукъ), Ниъмат ﷺ (Яхшылыкъ) ва Хадий ﷺ (Тюз ёлгъа бакъдырагъан) деген».
Арты булан имам ан-Навави булай яза: «Ибну Аббасдан етишдирилген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: “Къуръандагъы мени атым – Мугьаммат ﷺ, Инжилде (Библия) – Агьмат ﷺ, Тавратда (Тора) – Ухид ﷺ (Къоруйгъан). Ухид деп ат берилгенни маънасы – адамланы жагьаннемни отундан сакълажагъым саялы”. Ибну Асакир башгъа гьадисни гелтире, онда Пайхаммар ﷺ оьзюне аль-Фатигь ﷺ (Ачагъан, шону арачылыгъы булан Есибиз насигьатчылыкъны эшиклерин ача), Та-Ха ﷺ (оьз уьммети учун насигьатчылыкъны ажайып кюйде этмеге сюеген), Я-Син ﷺ (гьей, инсан яда гьей Мугьаммат ﷺ деген маънада) ва АбдулЛагь ﷺ (Аллагьны ﷻ къулу), Хатаму ль-Анбияи ﷺ (пайхаммарланы мюгьюрю) деген».
Каабу ль-Ахбар дейген уллу алим язагъан кюйде, женнет агьлюлер Пайхаммаргъа ﷺ Абду ль-Карим ﷺ (Чомартны къулу) дежек, жагьаннемдегилер – Абду ль-Жаббар ﷺ (Къуватлыны къулу) деп айтажакъ, Аршны айланасындагъы малайиклер – Абду ль-Гьамит ﷺ (Макъталгъанны къулу), оьзге малайиклер – Абду ль-Мажид ﷺ (Айтылгъанны къулу) деп айтажакъ. Бары да пайхаммарлар огъар Абду ль-Вагьгьаб ﷺ (Савгъат Этегенни къулу) деп айта, жинлер (шайтанлар) – Абду ль-Къаххар ﷺ (Елейгенни къулу), оьзге жинлер – Абду рРагьим ﷺ (Гечегенни къулу) деп айта. Тавлар огъар Абду ль-Халикъ ﷺ (Яратывчуну къулу), ер-топуракъ – Абду ль-Къадир ﷺ (Къудратлыны къулу), денгизлер – Абду ль-Мухаймин ﷺ (Жыйып Сакълавчуну къулу) деп айта. Чабакълар огъар Абду ль-Къуддус ﷺ (Инг Сыйлыны къулу), увакъ жан-жанывар (насекомые) – Абду ль-Гъаййас ﷺ (Кёмек Этегенни къулу), къыр жанлар – Абду рРаззакъ ﷺ (ашамлыкъ сурсат Берегенни къулу), жанлар – Абду сСалям ﷺ (Тап-Тазаны къулу), оьзге жан-жаныварлар Абду ль-Муъмин ﷺ (Къоруйгъанны къулу), къушлар – Абду ль-Гъаффар ﷺ (Гечегенни къулу) деп айта. Тавратда (Тора) ол Муъзу Муъзу ﷺ деп белгиленген (Таза, Сюйкюмлю), Инжилде (Библия) огъар Таба Таба ﷺ (Таза, Бек арив) деп айтыла, Забурда (Псалтырь) ол – Фарукъ ﷺ (гьакъыкъатны англатагъан, ялгъанны белгилейген), Есибиз огъар Та-Ха ﷺ ва Я-Син ﷺ деп айта, бусурманлар буса – Мугьаммат ﷺ деп».
(Давамы гелеген номерде)
