Абусупьян Акаевни атын эсде сакълайыкъ
Абусупьян Акаевни атын эсде сакълайыкъ
1872-нчи йылны 8-нчи декабринде бырынгъы къумукъ юрт Тёбен Къазанышда (гьалиги Буйнакск район) белгили алим, арабист, шаир, ярыкъландырывчу, жамият чалышывчу, таржумачы, Дагъыстанда басмахананы аякъгъа тургъузгъанланы бириси, мадрасалагъа светский илмуланы къошуп (тарих, математика, география, астрономия ва ш.б.), янгы охутув къайданы яйывчусу – Абусупьян Акаев тувгъан.
Гьар якъдан терен билими булангъы бу ажайып алим болгъан. Ол оьзю нечесе китап язгъан, илму ва адабият асарланы хыйлысын таржума да этген. Гюнтувуш бусурман уьлкелерде ону яхшы таный болгъан, огъар «гьакъыллыкъны къыйматлы ташы» ва «билимни жавгьары» деп ат такъгъан. Аллагьны ﷻ разилигин къазанмакъ ва халкъгъа пайда этмек мурат булан Абусупьян Акаев этген ишлени барысын да эсгере турса, кёп ерни алар: шонча да уллу болгъан бу адамны гьаракаты ва оьзюнден сонг къоюп гетген илму варислиги. Ону гьатта Дагъыстанны дин адабиятдан толтургъан деп де айыплагъан.
Таза атына яла ябывлар этилген сонг, ол «халкъ душман» деп айыплана. Туснакъ этилген сонг, ону авур ишлер этмеге деп йыракъ ерлеге йибере. Оьлген сонг А.Акаевни аты чайыла ва бары да айыплар тайдырыла. Булай ажайып адам тарихи бетлерде сакъланмагъа герекге шеклик ёкъ, ону атын бизден сонгулар да яхшы билмеге тарыкъ. Абусупьян Акаевни гьакъындагъы эсделикни сакъламакъ учун, республиканы гьаким къурумлары, гьар тюрлю депутатлар, шагьарланы ва районланы башын тутгъанлар, имамлар, жамият ва илму чалышывчулар жагь кюйде ортакъчылыкъ этмеге герек деп эсиме геле. Бу масъалагъа гёре тийишли чаралар гёз алгъа тутулуп, шоланы яшавгъа чыгъармагъа герекбиз деп ойлашаман.
Оьз янындан, гючюбюзге гёре, Абусупьян Акаевни атын сакъламакъ, оьсюп гелеген наслугъа ону танытмакъ учун этген ишлерибизни аян этейим. Россия язывчуларыны Союзуну члени Багьавутдин Гьажаматовну сиптечилиги булан, бизин Къызылюрт районда, Абусупьян Акаевни атын, этген ишлерин яймакъ учун этилген ишлени эсгерейим.
1997-нчи йыл етти минг тиражы булан Абусупьян Акаевни сураты булангъы календарь басмадан чыкъды.
Солтанянгыюртда орамланы бирисине Абусупьян Акаевни аты тагъылды.
Солтанянгыюртдагъы ерли школада (директору З.Телекаев) алимибизге багъышлангъан уллу чара оьтгерилди.
«Азан» деген интернационал къурум Абусупьян Акаев булан байлавлу тарихи ерлеге сапар онгарды, хыйлылар шонда ортакъчылыкъ этди.
Къызылюрт районну жамияты, Абусупьян Акаевге хыйлы асарын багъышлагъан белгили алим Гьасан Оразаев ва Илму академияны бир-бир оьзге алимлери булан, ёлугъув оьтгерди.
Алимибизни яшав ёлуна багъышлангъан «Абусупьян Акаевни адабият ва илму варислиги» деген китап сатып алынды ва халкъ арада шону яйды.
Абусупьян Акаевге багъышлангъан очерклер ва макъалалар Багьавутдин Гьажаматов язгъан «Аллагьны ﷻ ажайып атлары. Супуланы яшыртгъын ачгъычлары», «Ажайып ишлер, фактлар», «Ислам динни сыйлылыкълары», «Ислам дин Дагъыстанда яйылгъан кюй» деген китапларда чыкъды.
Уллу алимибиз Абусупьян Акаевни 150 йыллыгъын янгыз жыйын этив, бир-бир чаралар онгарыв булан дазуланмай, ону гьакъында маълумат, къолдагъы бары да имканлыкъдан пайдаланып, генг кюйде яймакъны дурус гёремен.
