Дагъыстанны халкъ шаирини юбилейи

Дагъыстанны халкъ шаирини юбилейи

2022-нчи йыл халкъыбыз хыйлы белгили адамларыны юбилей тархларын белгиледи. Шоланы арасында Йырчы Къазакъ, Абусупьян Акаев, Магьаммат-Солтан Ягьияев, Ибрагьим Керимов – къумукъ маданиятгъа ажайып къошум этген, айрычы белгили адамлар.

 

Миллетибизни оьктемлиги саналагъан бу уллу атланы ичинде 75 йыллыкъ юбилейин белгилейген Шейит-Ханум Алишева да бары негьакъ тюгюл. Шаир, таржумачы ва публицист, Дагъыстанны халкъ шаири Шейит-Ханум Арсланалиевна Горькийни атындагъы адабият институтну охуп битдирген, «Мосфильм» деген киностудияда чалышгъан, къумукъ тилдеги «Дагъыстанлы къатын» ва «Къарчыгъа» журналлагъа редакторлукъ этген. Гьалиге ол Дагъыстан язывчуланы Союзуну правлениесини секретары, язывчуланы къумукъ бёлюгюню ёлбашчысы.

Шейит-Ханум Алишева 10-дан артыкъ шиъру китап ва яшлар учун бир-нече асар язгъан. Ондан къайры, ол дюнья, орус ва дагъыстан класиклени асарларын ана тилине гёчюрген. Ш-Х. Алишева Дагъыстан маданиятыны ат къазангъан къуллукъчусу, Расул Гьамзатовну атындагъы адабият тармакъда ДР-ны Пачалыкъ премиясы булан савгъатлангъан. Ону шиърулары тыш уьлкели хыйлы асар жыйымлагъа къошулгъан (Голландия, Тюркия, Тюркменистан ва башгъаларына). Шейт-Ханум Алишеваны яратывчулугъуна багъышлап Тюркияда ва Дагъыстанда адабият якъдан илму ахтарыв ишлер язылгъан. Бу гьаракатчы адам тюрк халкъланы хыйлы жыйынларында ва Къазанда, Анкарада, Бакуде, Страсбургда оьтгерилген тюрк миллетлени халкъара шаирлик конгреслеринде ортакъчылыкъ этген.

Шейит-Ханум Алишеваны яратывчулугъу – гьалиги дагъыстан адабиятгъа гёрмекли къошум болду, деп айтма ярай. Ону шиъруларына охувчулар ва адабият танкъытчылар оьр багьа бере. Ш-Х. Алишеваны асарлары хыйлы тилге гёчюрюлген ва тыш пачалыкъларда печат этилген. Яратывчулукъдан къайры, Шейит-Ханум Арсланалиевна жаият чалышывчу, оьз пикрусу булангъы адам, герти патриот ва гьакъ интернационалист гьисапда да танывлу.

Оьтген 2022-нчи йыл Шейит-Ханум учун юбилей йыл эди… Гетген йылны вакътисинде бу ачыкъ пагьмуну сюегенлер, шаирге гьюрмет этеген илму ва саният интеллигенцияны, жамият къурумланы вакиллери ва простой адамлар Ш-Х. Алишеваны 75 йылыкъ юбилейин оьтгермекни масъаласын бир-нече керен гётерди. Гьатта шатлы жыйын болажакъ гюн бир-эки керен белгиленме де, белгиленди, тек бир-бир себеплеге гёре шо яшавгъа чыкъмады.

Артдагъы гюнлер ачыкъ болгъан кюйде, юбилей оьтгермекге шаир оьзю къаршы чыгъа. Пачалыкъда болуп турагъан агьамиятлы агьвалатланы вакътисинде шатлы ёлугъувлар оьтгермеге ол багъыйлы гёрмеген. Дагъыстанны, Россияны гьакъ юрекден сюеген патриот шолай болма герекдир. Сёзюн иши булан гертилейген оьр къылыкълы адамлар, сайлагъан ёлундан тайышмай, о-бу къыйматлыкълагъа алданмай.

Шейит-Ханум Алишева тартынмай, оьз пикрусун ачыкъ этмеге уьйренген инсан, намусну авурлугъундан къоркъмай инбашларына салмагъа бажарагъан къоччакъ. Ол оьзюню адамлыгъын гёрсетмеге болду, бизге буса, ону къутламагъа, дагъы да уллу оьрлюклеге етишмеге, халкъын асил сёзю булан сююндюрмеге ёрамакъны бирев де гери урмас. Эсиме гелеген кюйде, яратывчулугъу булан ол бизин дагъы да кёп сююндюрежек. Пагьмусуна ва къылыгъына гёре Шейит-Ханумгъа тийишли абур-сый этип болмакъны ёрайман бизге.

 

 

Багьавутдин Гьажаматов, Россия язывчуларыны союзуну члени

2026-04-01 (Шаввал 1446 г.) №4.


Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Урва ибн аз-Зубайр

«Алим болмагъа умут этемен»   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Эмчи (лекарь) сюек гесеген бычгъы ва докторлар къоллайгъан хас бичакъны къолуна тутгъанда, Урвагъа: «Мен гьисап этеген кюйде, биз сени чагъыр берип эсиртме герекбиз, неге десе шолай этсек, сагъа бу...


Яман оьгейана болмас учун не этме тарыкъ?

Эр-къатын бирче яшавун таза кагъыздан башлайгъанда не аривдюр. Оланы арасында алда болгъан ишлер ва о-бу шекликлер ёкъ. Амма бир-бирде къысмат башгъача болма да бола. Демек, къошулгъан эр-къатынны мундан алда агьлю яшаву болгъан гезиклер де бола.   Эрини башгъа къатындан къалгъан яшлары...


Бенто-тортну язывлар безендире

Арт вакътилерде гиччирек тортлар ажайып яйылгъан. Шоланы себепге гёре де, себепсиз де кёп савгъат этеген болгъан. Ювукъ адамын кепин гётермек учун да берелер.   Оюнчакъдай гёрюнеген бу арив татлиликни аслу башгъалыгъы – уьстюндеги асил языву. Шо язывну охуп, ону алгъан адам сююнмей...


Москвада оьтгерилген ифтар

Рамазан айны узагъында бусурманлар ораза тута, ораза ача. Бир-бирде жыйылып, мажлислер оьтгерип де оразасын ача. Ифтар деп айтылагъан шолай жыйынлар хыйлы адамны къуршай, бирикдире. Динибиз гёрсетеген кюйде, дин къардашлыкъ аралыкълар беклеше. Булай мажлислени агьамиятлыгъы къурбатда айрокъда...


Кёп сюеген Пайхаммары-бызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Расулуллагьны ﷺ савуту   «Аль-Кабир» деген гьадислени жыйымында имам ат-Табарани гелтиреген кюйде, Расулуллагьны ﷺ имбашында юрютеген гиччи сюнгюсю (копьё) болгъан. Намаз къылагъанда, ол шо сюнгюсюн алдына чанча болгъан – шолайлыкъ бу савут межитден яда...