Къумукъ халкъ Пайхаммарны ﷺ сюегенин гёрсетди

Къумукъ халкъ Пайхаммарны ﷺ сюегенин гёрсетди

Къумукъ халкъ Пайхаммарны ﷺ сюегенин гёрсетди

Бу йылны 23-нчю октябринде бизин халкъны тарихине гирер йимик ажайып агьвалат болду. Шо гюн къумукълар мавлет айны оьтгере туруп, Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ бакъгъан сюювюн, абурун, ону ёлу булан юрюйгенин ачыкъдан гёрсетди. «Дуа гече» деп аты булангъы мавлетге бары да районлардан гелген халкъыбыз бирликни, къардашлыкъны татувун сезмеге болду десе къопдурув болмас.

Явагъан сыгъанакъ ва гюзлю салкъын чакъ адамланы хошуна, кепине бир таъсир де этмеге болмады. Некъадар иржайывлы, ярыкъ бетлер сувукъ гьаваны да исси этген йимик эди. Къачан болгъан къумукълар шу кюйде жыйылгъаны? Булай бирлик гёрсетгени ва яхшы негетни айланасында къардашлыгъын ачыкъ этген гезикни ким эсине гелтирмеге бола? Аллагьгъа ﷻ уллу макътав болсун бизге шу гюнню гёрсетген саялы.

Гертиден де, шу пелекетли девюрде адамлагъа сююнмеге чакъы себеп аз къалгъандыр, тек гьашыгъыбыз Мугьаммат Пайхаммар ﷺ бусурманланы бирикдире, ювукъ эте, яхшылыкъгъа умутубузну артдыра. Уллу да, гиччи де, оьр къуллукъну тутгъанлар да, простой адамлар да шо гюн Аллагьны ﷻ алдында бир тенг экени ва янгыз иман даражасына гёре айрылмагъа болагъаны эсге салынды. Такътадан заманлыкъгъа этилген тепсини артында ашалгъан ашлар айрыча татувлудур, бир вакътини ичинде шонча халкъ «Бисмиллягь» деп ашгъа гиришегенде. Берекетли болгъур шо гюн хапгъан гьар гесегибиз.

Жыйылгъанлар ашдан тойгъан йимик, ругьлары да рази къалды, неге тюгюл алимлени сёзю гьар юрекге етишгенге инанабыз. Яхсай юртну ярыкъландырыв бёлюгюню ёлбашчысы Абдулла-гьажи Гьажимоллаев айтгъан кюйде, булай мажлислерде ортакъчылыкъ этегенлени масъалаларын Есибиз Аллагь ﷻ чече, шайтанны буса ачуву чыгъа.

Магьачкъаладагъы Сафар-межитни имамы Магьамматханафи-гьажи Гьамзатов жыйылгъанлагъа булай ерде жыйылмакъ айрыча маъналы деди. Бютюн Дагъыстан халкъ тизип турагъан межит Пайхаммарны ﷺ атын юрюте, умуми Ругьани центр буса Иса пайхаммарны атында. «Мугьаммат Пайхаммар ﷺ бизин башгъа пайхаммарлагъа да байлагъан, айрокъда Иса пайхаммаргъа. Шо саялыдыр бу уллу пайхаммарланы атлары мунда бирче юрюлегени», – деди ол. «Сорав алынагъан гюн гьисап-суалсыз, женнет агьлю болмагъа ва Пайхаммар ﷺ булан бир болмагъа ёрайман шунда жыйылгъанлагъа», – деп М.Гьамзатов алгъыш этди. «Амин», – дейбиз. Яратгъаныбыз шолай насипни берерге гьарибизни юреклери умутдан толгъандыр.

Шолай ёравдан оьзюню сёзюн Доргелили Магьамматрасул-гьажи Хасаев да башлады. «Бу мажлисни онгаргъанлагъа Аллагь ﷻ рази болсун. Шунда жыйылгъанда йимик, Пайхаммарны ﷺ артына да тюшюп, женнетлеге гирмеге Аллагь ﷻ насип берсин бизге. Къурулуп турагъан шу уллу межитибиз Дагъыстан халкъланы бирикдиреген, дос этеген межитлерден болсун, йа Аллагь ﷻ. Бизде Расулгъа ﷺ бакъгъан сююв болмагъан эди буса, мунда адамлар гючден гелмес эди. Пайхаммаргъа ﷺ бакъгъан сююв – шунда жыйылмакълыгъыбызны себеби», – деди алим. Ол жыйлгъанланы ажайып шиърулары булан да тамаша этди:

«Ассаламу алейкум», – деп сизге салам беремен, 
Бугюнгю бу мажлисни нече де арив гёрмен.
Жыйылгъанбыз яш, уллу, охума сыйлы мавлет, 
Аллагьым ﷻ бизге берсин савлукъ, шатлыкъ, бар девлет.
Бары да миллетни бир этеген янгыра межитибиз, 
Есибизни алдында ярыкъ болсун бетибиз.
Къумукъ халкъым, оьзден халкъ, ишин асил этеген,
Бажарывлугъу булан оьрлюклеге етеген.
Миллетимни арасындан бар абурлу, сыйлылар,
Уьлгю ала ишибизден бизге къарап хыйлылар.
Парахат дюньяланы Есибиз берсин бизге,
Насип, савлукъ, шат яшав ёрайман бугюн сизге.
Этген садагъаларыгъыз Аллагьым ﷻ къабул этсин,
Мени асил миллетим гьар мурадына етсин!

Кюйге къарагъанда, Магьамматрасул-гьажини бу пагьмулу сатырлары къумукъланы арасында энни унутулмас ва охувчу яшлагъа гёнгюнден уьйренер йимик школа программада ана тилге къошулмаса болмай.

Бирлик, татувлукъ, миллет къардашлыкъ деген англавлардан сагъынгъан халкъыбыз дуа этилеген ахшам айрыча шат эди. Сагьнада юрекге етеген сёзлер айтыла, ал якъда къумукъланы бары да алимлери, имамлары жыйылгъан, ругьани къуллукъчулар ва яшав насигьатчылар бир ерде олтургъан, айлана якъда буса, къардашлар, ювукъ адамлар, халкъынг. Юрекни сююндюреген ажайып гьал!

Къумукъ халкъгъа гьюрмет этип, шо гюн мажлис жыйында Дагъыстанны муфтиси шайых Агьмат-афанди агьлюсю булан ортакъчылыкъ этди, бизин булан аш хапды, бир экенибизни белгиледи. Шайыхланы дуасы къабул этилмей къалмай деп айтыла ва къумукълар шо гюн этилген Агьмат-афандини дуасындан пайда, оьсюв, берекет гёрерге шекленмейбиз.

Къурулуп турагъан межитни гьавасы да, адамланы гьалы да, гёнгю де бары да зат яхшы болажакъгъа, дин оьсмек булан бу яшавубуз ва герти дюньябыз тюзележекге шо гюн инандырагъан кюйде эди. Есибиз Аллагь ﷻ Пайхаммаргъа ﷺ бакъгъан сюювден таба шолай этме де этерге умут этебиз.

Мажлис ахшам, алданокъ билдирилген кюйде, 10 адам учун умра къылмакъгъа ёл ачылды. Насиплилер шо имканлыкъдан пайдаланажакъ, Аллагь ﷻ къабул этсин. Амма бизин халкъны къутламакъ учун гелген дагъы да экевге де насип иржайды. Шо гюн гебин къыйып, той этеген йыракъдагъы Кизлярдан гелинни артындан гелгенлер мажлисибизге гирмеге дурус гёрдю. Аллагьны ﷻ яхшылыгъы булан олагъа да умрагъа эки «путевка» савгъат этилди. Адамлар огъар сююнген кюй, оьзлер утгъанда йимик эди. Таза юреклик шолайдыр, бусурман къардашы учун сююнмеге болагъанлыкъда билине.

Къумукъ халкъ учун булай мажлис, булай байрам онгармагъа болгъанлагъа баракалла айтылмаса къыйышмас. Олар гьаракаты булан уллу иш этмеге болду. Адамланы бир ерге жыймакъ, олтуртмакъ, ашатмакъ, сагьнада къаравун айырып болмасдай программа онгармакъ – бир масъала. Амма Пайхаммарны ﷺ айланасында къуршамакъ булан, халкъны бирикдирмек, ругьун гётермек – о ким-ким де бажарагъан иш тюгюл. Аллагьны ﷻ кёмеги булан, къумукъ халкъ шо гюн унутулмагъа герекмейген гьислени сезди, бусурман ёлдагъы бир миллет экенни татли татувну билди.

Азиз Мичигишев

2026-02-01 (Шаабан 1447 г.) №2.


Байлавлукъ юрютмек

– Сёйлешдик, сени ананга соцсетден таба йиберсин, деп мен анама тилермен. Савбол! – деп Марат телефонну сёндюрюп, анасына къайтара. – Ана савбол, ярай буса, къурдашымны анасына байрамыбызда этилген суратланы йибер.   – Йиберермен, – деп ана сёз бере. Марат...


Арыгъанлыкъ – агьлю насипни аслу душманы

Эр-къатынны яшавунда гелишли ва илиякълы аралыкъ оьзлюгюнден болуп къалагъан иш тюгюл экенни къайсыбыз да билебиз. Бир-биревге инанмакъ, бетге-бет къарап иржаймакъ, исси аралыкълар болдурмакъ, юваш гечелер йибермек учун эр де, къатын да къаныгъып чалышма герек. Олар бир-биринден гечмеге, гьариси...


САЙЛАМЛЫ АСАРЛАР

    ЯШЛЫГЪЫМНЫ ДЮНЬЯСЫ Яратгъаным, язывунгну бузгъан ёкъ, Гьатта огъар гьат къошгъан ёкъ бир ерде. Амма юртну таш ёлуна чыкъгъандокъ, Гьалек болуп гете юрек бир-бирде.   Ата юртгъа ахыр гезик гелгендей, Абатларым, огь, бир авур алына… «Гетме дагъы, къал дагъы...


Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Амир ибн Абдуллагь

Имандан толгъан юрек   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Амир олай асгерчи эди, дав урушда оьзюн бек къоччакъ кюйде гёрсетеген, тек бирт де трофей булан аварасы болмайгъан. Ол шонча да игит кюйде дав эте, гьатта огъар тенг гелегенни де тапма къыйын, шону булан бирче ону...


Сыйлы рамазан геливю булан къутлав

Ассаламу алейкум ва рагьматуллагьи ва баракатугьу!   Аявлу къардашларым ва къызардашларым! Кёп миллетли ва кёп динли Россия ватандашлары! Гьакъ юрекден ва шат кюйде етишип гелген оразаны айы, Къуръанны, рагьмуну ва гечивню айы – сыйлы рамазан ай булан къутлайман сизин. Оьз къулларына...