Элге багъышлангъан сатырлар

Тавакаллы

Тавакаллы танг намазын этген сонг,

Яллыкъ тапмай, яшав учун талаша.

Эли учун эр намусун кютген сонг,

Тангалагъа талай къурма янаша.

Тавакаллы тюш намазын этген сонг,

Тенгирине тенг болмагъа къайнаша.

Негет этген умутлагъа етген сонг,

Янгыларын янгыртмагъа чалыша.

Экинни ни этгенден сонг, тырнашып,

Айтыв йимик: ахшам элин ташламай.

Этер ишин бырынгъыдай ойлашып,

Тангаланы танг ишлерин башламай.

Танг намаздан маркачагъа етгенде,

Алгъышларын «Илаллагьдан» айырмай.

Оьмюрюню гюлдей гюнюн оьпгенде,

Къыйынлыкъны азабына тарымай.

Яссы намаз яллыкъ учун тартагъан,

Тангаланы гюч-къуваты артагъан.

Тазалыкъны, адамлыкъны абурлай,

Татывлукъну, бавурлукъну тамурлай.

Беш намазны берекети – гьалаллыкъ,

Дюньябызгъа рагьатлыкъны береген.

Эс-оюнда гьеч болмагъан намартлыкъ,

Адамлыкъны даим артыкъ гёреген.

Пайхаммар да r, малайик де, Аллагь да ﷻ,

Гьар тынышда яшай, олар юрекде.

Аллагьы ﷻ ёкъ, гъар тынышда, балагьда,

Кёмек етмес, къыйынына герекде.

Шосун ойлап, дин къардашлар, инсанлар,

Наслуланы тангаласын ойлагъыз.

СССР-де оьтдю оьмюр «ямавлар»,

Бу гюнлеге сиз адашып къалмагъыз.

Ямав опуракъ, къара чайлар гёчгенли,

Тахтемеклер айлангъанда дивангъа.

Къардаш-дослар гюзгю чакъы гёрюнмей,

Яшав оьте бир татывсуз гьарангъа.

Къысгъартгъанда: къысылыгъыз гьарамдан,

Беш намазны тыныш йимик ойлагъыз.

Бек сакъланып, намартлыкъдан, ямандан,

Яратгъанны гёз нюрюдей сыйлагъыз.

Юрегине тынгласа

Шайлы эсли болгъанбыз,

Оьмюрге Аллагь ﷻ берген,

Болсун алда шюкюрлюк,

Баладан бала гёрген.

Гьар ким оьзюн оьр гёрмей,

Татывлукъда яшайыкъ.

Уьлгю берип яшлагъа,

Яхшы янын башлайыкъ!

Инан, барыбыз яхшы,

Дюньяны беземеге.

Намаз-алгъышлар булан,

Яхшылыкъ гёзлемеге.

Насип болсун торунлар,

Талчыкъ гёрмей оьсмеге.

Оланы тойларына,

Савлукъ булан етмеге!

Къалам къурдашыма

Ана тилни «Акъсакъалы» Магьаррам,

Ана тилин билмейгенге аш гьарам.

Барынг яхшы, Аллагь ﷻ сизин бар этсин,

Къысматынга къайгъы ёлну тар этсин.

Ана тилни оьзегисиз Магьаррам,

Къумукъ тюзню оьктемлиги, оьрлюгю.

Тавушунга яллыкъ таба «сёз ярам»,

Къаламымны «къалайлайгъан кюрлюгю».

Ана тилни муаллими Магьаррам,

Тюп тамурун сёнме-дёнме къоймайгъан.

Дагьни юта алты саным, къаркъарам,

Дилбарынга тынглай туруп тоймайгъан.

Тувгъан гюнюнг тюгюл чагъынг авара,

Танажарынг Аллагь ﷻ берген оьмюрню.

Йылларынгны леззети де «бав ара»,

Сукъланмагъа оьзденисен девюрню.

Кёп болгъанда, Магьаррамдай эренлер,

Давлар болмай, дюнья толар бавлардан.

Тазалыкъгъа бек тартылса югенлер,

Сакъатлар да кёп болмасды савлардан.

Аслам болса ону йимик болгъурлар,

Танг намаздан аччы хабар чыкъмасды.

Вагьши сийрек къалар эди яманлар,

Тюзсюзлюклер, гьеч тюзлюкню йыкъмасды.

Эркин болса, элде таза эренлер,

Бырынгъы да янгырарды ятдырмай.

Толар эди берекетден беженлер,

СССР-де къайтар эди айтдырмай.

Тувгъан гюнюнг, гене къайтсын, я Аллагь ﷻ!

Сююндюрме алдынгдагъы яшланы.

Яп-па яшсан, инан бизге, Магьаррам,

Ангартсанг да чачынг булан къашланы.

Тувгъан гюнлер, Танг-Чолпангъа тенг геле,

Айланада халкъынг булан айрокъда.

Аллагь ﷻ берген гьар гюнлеге, йыллагъа,

Шюкюрлюк бар, разилик бар, озокъда.

Къумукъ тюзню «Акъсакъалы – агъабыз!»

Танг эренсиз, пагьмунг да бар сукъланма.

Юз йыл яша, яхшылардан ялкъмайбыз,

Гьар йыл сайын, шиъру язып къутлама.

Гетиди бизден…

Гетди бизден… Къумукъ тюзню эрени,

Эсде ёкъдан, «яшмын йимик яшынды».

Къуллукъларын кютюп тургъан кёплени,

Танг эренден эпсиз эрте жан чыкъды.

Ата юрту Бабаюртдан болса да,

Хасавюртну ювукъ гёрдю юртудай.

Баш тамурун Яхсай юртдан алса да,

Таныгъангъа, татывлукъну «отудай».

Ете эди гьазирине гьар кимге,

Къайгъысына, яхшылыкъгъа, аврувгъа.

Адамлыгъы ошамайды гьакимге,

Къол ялгъайды яшаву бек «авургъа».

Надирсолтан, кютген чакъы намуслар,

Санаву ёкъ, къайсы яндан алсанг да.

Гьалал эрге гьазир тува сатырлар,

Кёп де тюгюл поэмалар язсанг да.

Ислам динни жаны йимик гёреди,

Къабурлагъа уьй де тизген, намазгъа.

Элни, халкъны анасыдай сюеди,

Мюлк тургъузду Герменчикге, Яхсайгъа.

Къабурланы безендирген, зувабы

Дазусу ёкъ, оьлчевю ёкъ айтмагъа.

Ягьы сынгъан язывчугъа янашып,

Ругьландыргъан янгыларын язмагъа.

Пагьмулуну, гьакъыллыны абурлап,

Къанатлагъан гьазир етип кёмеги.

Ана тилни газетлерин «тамурлап»,

Абур алды, сыйлы айдай кёкдеги.

Томлар толар, язса яхшы ишлерин,

Загьмат булан «Яхшы» атгъа ес болгъан.

Элге гьалал этген «мая гючлерин»,

Надирсолтан савда шолай табулгъан.

Огь, не авур сынташына бакъмагъа,

Къатты къысмат «Болгъурланы» алгъанда.

Къабурлагъа янгы сокъмакъ салмагъа,

Кюр ожагъынг бирден бошап къалгъанда.

Артда къалгъан, чеге азап, яшамай

Алты санын къайгъы булан дерт ашай.

Гьар эртенлер эсделигин янгырта,

Ятывундан яллыкъ тапмай, танг къата.

Огь, не авур артда къалгъан тухумгъа,

Оьзю ёкъгъа узун тартып кюстюнме.

Алтын адам айлангъанда «Алгьамгъа»,

Эсделигин суратлагъа гёчдюрме.

Тавуш чыкъса, бир танг эрен тайгъан деп,

Гьассиликден отдан гёлек гиемен.

Ватаныма инг де герек гетгенде,

Инибизни гёмген гюндей гюемен.

«Къачма кюй ёкъ, къысмат тартгъан гьарзиден»,

Етмей къала алгъышлангъан негетде.

Танг эренни, эли учун табулгъан,

Ятар жаны инг де сыйлы женнетде.

Тюзюн айтгъан…

Тюзюн айтгъан ачыкъ душман алдынгда,

Ит буса да артдан хынжал урмажакъ.

Эки юзлю «ашынг бишсе» янынгда,

Къыйынлы гюн тюз сёзюнгню тутмажакъ.

Тюзюн айтып тююлсе де къашлары,

Таза юрек инг аслусун англажакъ.

Тюзсюзлюкге тувгъан такъабашлары,

Тапгъанланы талайларын янчажакъ.

Гертиликни гери ургъан тайпалар,

Гележекни чыракъларын якъмажакъ.

Тувгъанына гьёкюнгенде, аталар

Торайлары бет ярыкълыкъ тапмажакъ.

«Тюзюн айтып тапгъанына ярамас», –

Деп айтыв бар, тек мен гери ураман.

Гьалал адам намарт чыкъма къарамас,

Ачыкълагъа гюндей, юзюм бураман.

Тюзлюк учун оьлген бизин аталар

Эркеленген тайпа тарта осалгъа.

Тез гечилген элде этген хаталар,

Шюкюрлюгю янып тургъан яшавгъа.

Ата-ананы байлыгъына батылып,

Гьали яшлар оьсе эпсиз тынчлыкъда.

Терсиз харжгъа, кепеклеге сатылып,

Терс ёллардан оьте ойсуз яшлыкъда.

Шюкюрлюк ёкъ, шатлыкъ янгыз акъчада,

Гьали къардаш бир-биревню гёзлемей.

Амма бири олтургъанда тахчада,

«Яяв ете, аргъумагъын ерлемей».

Тартыныв ёкъ, гьарам ишни этгенде,

Я къоркъув ёкъ, арты нечик болар деп.

«Сонг сувну да уьфюре сан бишгенде»,

Намарт чыгъа, ай басылып къалар деп.

Бу девюрде ялагъай да, ялгъан да

Эгизлердей яшав сюре янаша.

«Ёлунг къыркъа алдатыв да, гьарам да»,

Тек арышгъа аман етсе тамаша!

Тюзлюк герти терек йимик къанкъайса,

Ялгъан буса эсги сындай янтайса.

Сонг тюзсюзлюк алдынлыкъны алмажакъ,

Ер-юзюнде бир де давлар болмажакъ.

Ислам динге къара танглар къатгъан гюн…

Кёкню юзюн къара булут япгъан гюн,

Бирден-эки буздай янгур явгъан гюн.

Бир тайпалар илбислеге айланып,

Ислам динге къара танглар къатгъан гюн…

Яла ябып ягь тас этген яманлар,

Тазалыкълар, гьалаллыкълар тас болду.

Пасатлыкъгъа айлангъанда заманлар,

Тюзсюзлюкге юреклерде яс болду.

Гьаким тайпа «Башчылагъа» ярама,

Къаршы чыгъып, дин ёлубуз тозулду.

Вагьшиликге болмас йимик чыдама,

Насиплени негетлери бузулду.

Яратса да ер-юзюне адамны,

Бир-бир жынслар аждагьагъа айланды.

Ит юреклер, гьалал этип гьарамны,

Динге къаршы чыкъгъан, «Оьрге сайланды».

Ислам динни «булагъына бакъгъанлар»,

Не гёрмеди тузакълар да, давлар да.

Айынмады адамлыгъын сатгъанлар,

Буссагьат да сав тайпасы ясларда.

Кёк кёкюреп янгур явса, ачыла

Гюн шавласы ер-юзюне чачырап.

Яман ойлар гьазирине янчыла.

Заманларда дертни-ойну арчылап.

Гюн гючюне къача кёкден булутлар,

Къайгъы-талчыкъ вакътилеге басыла.

Юлдузлардай янып къала умутлар,

Яманлыкъны этгенлер, сонг «асыла».

Къутсуз тайпа, сутур ва ач тарашлар,

Дюньябызны берекетин къурута.

Бир гюн учун динин сатгъан манг башлар,

Бизин учун Аллагь ﷻ барны унута.

Яла япса

Яла япса, яв юрегинг ярыла,

Къанынг ташый, гёнгюнг гьазир бузула.

Аврувлардай, алты сангъа гюч бола,

Этгенлеринг оьзлюгюнден пуч бола.

Яла япса, бир гюнагьсыз айрокъда,

Гьалекликден гьасси бола юрек де.

Тюзюн айтып англатмагъа ёл ёкъда,

«Ёлакъ» къала, кёк ургъанда терекде.

Яла япса, ягьынг-ругьунг янчыла,

Тюзсюзлюгю биздей болуп чанчыла.

Гьасси жанынг сабур болма къарамай,

Ташгъын юрек йимик къазан къайнамай.

Билип-гёрюп ва алданокъ ойлашып,

Айтарынга алгъасама, сабур бол.

Айтды-къуйтду бош сёзлеге адашып,

Ягьын бузма, асил сёзге – Яхшы ёл!

Борагъанда яллагъанда бичени,

Уьй ессиси ким салгъанны айтмагъан.

Эбин табып болагъангъа эплени,

Татывлукъну аламатын сакълагъан.

Гююк ийис, тая заман арчыллап,

Авлакъларда гене оьсе бичен де.

Тек татывлукъ къайтмас эди арагъа,

Къавгъа, давлар болгъан буса билгенде.

Бырынгъылар батырлыкъгъа чыныкъгъан,

Осал сёзню байракъ этип чапмагъан.

Гьалигилер эркинликге эркелеп,

Бу яшавну алтын ерин тапмагъан.

Алтын ери, «атышывлар» арекде,

От ийислер гьавабызгъа етмеген.

Тилчи къавум, къарасы кёп юрекде,

Тынч яшавгъа шюкюрлюкню этмеген.

Кюю барлар бошлугъундан къутура,

Дос арагъа питне салма айлана.

Тартышгъанда тюзлюк тувуп утдура,

Оьзю йимик жынслар булан сыйлана.

Гюнагьсызны гюнагьласа айыплап,

Тенг гёремен, ташгъын этген зиянгъа.

Не бет булан багъажакълар, чакъгъанлар,

Ялгъан сёзю балкъып чыкъса аянгъа?!