Законлу вагьшилик
Законлу вагьшилик
Бек оьсген ва артгъан жамият оьзюн вагьши кюйде юрютеген заманда гьайран къалабыз. Гьали-гьалилерде Швецияда халкъны алдында, полиция гёре туруп, бусурманланы Сыйлы Китабына бир пич къолун гётерген эди. Онда булайлыкъ эркинликге санала. Дин юрютегенлени гьислери гисапгъа алынмай.
Кюйге къарагъанда, о пачалыкъда адамны намусуна тиймеге кимге де ихтияр берилген. Озокъда, яманлыкъны янгыз пелен гюпге этмеге яратыла. Шону учун гьакимиятгъа алданокъ билдирмеге ва ким хорланажагъы дурус «сайланма» тарыкъ, сонг – сюйгенингни этмеге ярай. Уьстевюне, сакълыкъ учун, полиция да къаравуллажакъ. Гёрдюк чю ачыкъдан-ачыкъ бир хыянатчы пикрусун якъламай, эришмей (рази тюгюл буса, нени ушатмайгъанын билдирмей), къыр адам да этмесни этди. Бусурманлар намаз жувунмай туруп, къолуна алмайгъан Къуръаныбызны, шо нажжас ерге атды, яллатды. Бети бузулгъур, иржая туруп, адамлагъа багъып бир затлар айта эди. Олар буса, пысып къарады. Бирев де огъар айып этмеди, токътатма къарамады. Бу пислик оланы юрегине тиймей. Олар учун къарсалама себеп ёкъ, неге тюгюл къыйматлыкълары башгъа. Пасатлыкъ эркинликден къайры оланы башгъа затда аварасы ёкъ. Шо якъны сёгюп сёз чыгъарсагъыз яда эргиши-катынгиши аралыкълар лап дурус аралыкълар деп айтсагъыз, гёрерсиз ачуву чыгъагъан кюйню. Биз оланы, олар бизин англамас.
Булай гьалгъа тамаша болма тюшмейдир, гьар ким оьз ёлун сайлай. Амма бу «женнет» бавлагъа гьасирет къалгъан бусурманланы англама къыйын. Бизден гетгенлени янгы ватандашлары динибизни ер эте, олар буса къаршы сёз де айтмай. Рази тюгюллюгюн билдирмейлер. Пикрусун айтмагъа оланы да бар имканлыгъы. Гелип яшларын алажакъ, пособие тёлемежек яда гелген ерине къайтаражакъ деп къоркъамы экен? Гьей, янгы ватан тапгъан бусурман халкъ, негер пысасан? Ярышларда уьстюнлю ерге етишмеге болгъан бусурман-спортчу Сыйлы Китабына хорлукъ этеген пачалыкъны байрагъын къолуна тутма уялмасмы? Сиз чи эркинлик излеп гетгенсиз йыракъ якълагъа. Шону ичине дин эркинлик де гиредир. Не эте, Россия уьлкебизде дин юрютмеге пуршав бармы? Эркинлик ва токъ яшав излей эдигиз – тапгъансыздыр. Заманы гелгенде энни динигиз саялы тавуш этмеге боламысыз? Англамасмы? Амма о якълагъа да гёчюп, дурус яшамагъа, динибизни нечик юрютмеге герекни гьакъында уьйретмеге чи боласыз бизин. Сайки мунда къалгъанлар имансызланы закону булан яшайбыз. Амалсызлар, оьзюгюз не гьалдасыз! Сыйлы Китабыгъызны ерге ташлап, хорлукъ этегенде, бишген мишик йимик, къаршы бир сёз айтма болмайсыз. Оланы еринде динибизни ер этмеге къарайгъан уьлкеден бурулуп айланып гетмеге тарыкъ эди. Ачыкъдан къаршы турма болмай бусагъыз, астаракъ шондан гетип къалыгъыз. Этилеген ишге рази тюгюл экенигизни шолай сама билдиригиз. Динибизге булай пакарсыз янашмагъа къоягъан пачалыкъны барыгъыз да ташлагъыз ва Ислам динге булай биябурлукъ этилмейген якълагъа гёчюгюз. Швецияда абзар сибирегенлер, таксистлер ва чемпионлар бек къыт болса, балики, майданларында Къуръан яллатагъан кююн къояр.
«Ят ерде солтан болгъунча, оьз ерингде ултан бол» деген къумукъланы бек арив айтыву бар. Гёчюп гетгенлени англама да болур эдик, эгер олар баргъан еринде ажайып кюйде яшама башлай эди буса. Солтанлар йимик яшамай чы. Дин борчланы кютмеге бир четимлик де этилмейген, иман ёлдагъыланы къыйыкъсытмайгъан ватанында простой адам болуп яшамакъ, гертиден де, насип тюгюлмю дагъы? Айрокъда эсгерилген шу пасатлыкъланы гёре-биле туруп.
Енгил ва арив яшавлукъ учун чабагъанланы ахыры гьёкюнчге айлана (шо гьакъда олар бирт де мюкюр болмаса да). Шолайланы гьалы, гьукуматыбыз эки йыл алда белгили агьвалатлар башлагъан сонг, ватанын тез ташлап, къачып гетген йыравланы ва оьзге даллайчыланы уьлгюсюне ошай. Эсигиздеми, нечик олар уллудан сёйлей эди? Сайки хоншусуна дав билдирген пачалыкъда яшама болмай экен. Айтма чы айта эди, тек айтылгъан сёз окъ йимик – гери къайтмас. Шону унутма ярамай. Сонг не болду дагъы? Оланы янгы «ватаны» хоншусуна дав чу нечик де башлады, гьатта гьакъылгъа къыйышмайгъан кюйде, парахат яшайгъан халкъны тюбюкъарадан къырагъан болду. Гьей йыравлар, артистлер, бир зат сама да айтыгъыз гьали. Ачдан оьлюп барагъан адамлар, аш алмакъ учун жыйылгъан ерге танклардан уруп, нечесе простой халкъ негьакъ къырылгъан кюйге баянлыкъ этигиз. Сув ичегенде йылан да тиймей деп айта. Бир-бир адамланы йыртгъычлар булан тенглешдирсе, жанлагъа зулму этгендей болур. Яшав тамаша кюйде айланып къалагъан зат. Оьрден алып сёйлемек къыйын тюгюл, тек гьал башгъачалай айланса, сонг не этмеге тарыкъ? Булай алгъанда, намусу бар адам тутгъан ёлундан тайышма герекмей ва бир затны айыплай буса, шо кюйдеги гьалны оьзге гезиклерде де гьис этмеге тарыкъ. Масала, адамлыгъын тас этгенлер бизинки-сизинки болмай. Яда бир-бирде боламы? Бола буса, экиюзлюлер учун бек онгайлы къынгыр сокъмакъ. О – башгъа, бу – башгъа, деп «маслагьат» этеген бола.
Яшавда болагъан шолай ишлеге биз нечик янашмагъа герекбиз? Олар яллата ва буза буса, биз шо кюйде жавапланмайбыз, неге десе вагьшилерден тюгюлбюз. Бизин къылыгъыбыз башгъа, таза ва ушатмайгъан ишге къаршылыгъыбызны ёрукълу кюйде белгилейбиз. Бусурманланы мысгъыллайгъанда йимик, башгъа адамланы, башгъа динни юрютегенлени иришхат этегенде де биз гьалек болагъаныбызны намусун, ягьын тас этгенлер билмеге тарыкъ.
