Дюнья айланып геле…
Гьар затны оьз къуруму ва къайдасы бар саялы, дюнья айланып, къайтып геле деп айтыла. Сан да гёрмей оьзгелеге зарал этеген, къыйынлыкълар гелтиреген адамлагъа шолайлыкъны эсде сакъламагъа яхшы болур. Айлана якъгъа этилген яманлыкъ, айланып гелип, оьзюбюзге къайтмагъа болагъанны унутмайыкъ.
Тюбёндеги тапшурмалы хабар лап шо гьакъда.
Пелен къатын бир бай сатывчугъа эрге чыгъа. Къумач ва опуракъ сатагъан ону уллу тюкени болгъан. Ол сатывчу ажайып къызгъанчы болмагъан буса, бары да зат яхшы болур эди.
Гюнлени бирисинде сатывчу къатынына тавукъ биширмеге тилей. Къатын да эрини тилевюне гёре аш онгара. Ашамагъа олтургъандокъ эшигине танкъ этилгенни эшителер. Сатывчу сюйсюнмей еринден туруп, барып эшикни ача. Посагъаны ари янында ашамагъа аш тилейген ярлы ач адам болгъан. Уьй еси огъар бек ачувланып, акъырып-къычырып пакъырны ёлгъа сала. Бетини алдында эшик ябылгъанда, ярлы адам: «Есибиз рагьмулу болгъур сагъа! Бек ач ва гьажатлы болмагъан эдим буса, мен сени эшигинге къакъмас эдим», – деп ичинден айта.
Сатывчу тепсиге къайтып, парахат кюйде ашын узата. Болгъан ишни гёрген къатыны огъар айып этип: «Неге шолай этдинг?» – деп сорай. Эри ачувлу кюйде огъар: «Дагъы не этгенни сюер эдинг?» – деп къарыша. Къатын: «Ачлыгъын басылтмакъ учун тавукъну бир къырыйын, дагъы болмагъанда къанатларын сама да бермеге ярай эди чи», – дей. Эри бирден-бир къызып гетип: «Сав къанатны бермеге деймисен?! Сен тайышгъанмысан?» – деп акъыра. О заман къатын оьзю эшитеген кюйде аста тавушу булан: «Бир зат да берме сюймей бусанг, исси сёз сама айтып йиберме ярай чы», – дей.
Шо ишден сонг заман гете ва бир гюн тюкенине гелгенде, сатывчу бары да малы яллап ёкъ болгъанны гёре. Гёнгю бузулуп, бек пашман кюйде уьюне къайтып сатывчу: «От-ялын тюкенимни де, малымны да ютду, мен кётюр болдум», – деп билдире. Къатын маслагьат этмеге сююп: «Къайгъырма бек, Есибизни рагьмусундан умут уьзме, Аллагь ﷻ буюрса бары да зат ерине гелер. Бу от тюшюв бизин учун яхшылыкъгъа айланмакъ да бар», – дей.
Айтылгъан сёзлени тюз англамай, сатывчуну чыдамлыгъы битип, гьасси бола. Къадарына хатири къалып, ол: «Тынгла чы магъа, къатыным, атангны уьюне къайтып гетсенг яхшы! Шо сен ёрайгъан яхшылыкъ гелмей туруп, мен сени сакълап болмайман!» – деп билдире. Шо сёзлени де айтып, сатывчу къатынындан айрыла.
Арадан заман гете ва Есибизни рагьмусуна гёре шо къатын башгъа адамгъа эрге чыгъа. Янгы эри бек чомарт, осаллагъа кёмек этеген, ачланы ашатагъан, пакъырланы бош къайтармайгъан адам болуп чыгъа.
Гюнлени бирисинде эр-къатын ашап турагъанда эшигине бирев танкъ эте. Ол барып къарап, эрине: «Онда бир ярлы адам гелген, ачлыгъына кант эте ва не зат буса да ашамагъа бермекни тилей», – деп айта. Эри къатынына шо гишиге эки тавугъундан бирисин бермекни буюра ва: «Бизге бир тавукъ да бола, тилеп гелгенни бош къоймайыкъ», – дей.
Тиленип гелгенге къатын тавукъну да берип, ашап турагъан эрини янына къайта. Ону гёзлери сувлангъанын гёрюп, эри тамаша бола ва: «Аявлу къатыным, не себепден йылайсан?» – деп сорай. Ол: «Йылайгъанымны себеби – шо тиленмеге гелген ва сен тавукъ бер деген ярлы адам мени биринчи эрим эди», – деп англата.
Ол янгы эрине сатывчу нечик къызгъанчы болгъанны ва оьзлеге шо кюйде тиленмеге гелген ярлы адамны акъырып бош йиберген кюйню гьакъында айта.
О заман чомарт эри: «Къатыным бил, шу бизин эшигибизге къакъгъан адам сени биринчи эринг эди буса, мен дюрмен шо заман ол къувалагъан ярлы ач адам», – деп билдире.
Гёресиз, яшав дюнья йимик айланмагъа болагъан кюйню. Гьарибизге ойлашмагъа зат бар. Тюгюлмю дагъы?
Адил Ибрагьимов
