Иблисни гьиллаларындан сакъланайыкъ
Иблисни гьиллаларындан сакъланайыкъ
Есибиз Аллагь ﷻ Къуръанда булай айтгъан: «Гьакъ гертиси, Иблис (шайтан) сизин душманыгъыз гьисаплана, шолай болгъанда, огъар оьзюгюзню душманыгъызгъа йимик янашыгъыз» («Файжр» деген сура, 6-нчы аят).
Инсаниятгъа бакъгъан душманлыкъы ёлун Иблис оьзюне оьзю танглагъан. Бир заманларда ол Аллагьгъа ﷻ ювукъ болгъан малайиклени арасында лап абурлусу ва гьюрметлиси болгъан. Йыллар булан ол малайиклеге ваъзалар охугъан, алимлер айтагъан кюйде, Къудратны Еси ол сужда къылмагъан бир къарыш ерде къалмагъан. Тек огъар янгыз бир зат рагьатлыкъ бермеген – шо да Яратгъаныбыз Адам пайхаммарны оьзюнден оьрге салгъанлыкъ. Оьзюню уллу юреклигинден, гюллейгенинден, гюнчюлюгюнден ол Аллагьны ﷻ пурманына къаршы чыкъгъан ва шайтан болуп токътагъан.
Шайтан – шо «йыракъ», арек тайгъан деген сёзлерден тувулунгъан сёз. Аллагьгъа ﷻ тынглавсуз болгъандан ва Адам пайхаммаргъа сужда къылывну гери ургъандан берли шайтан налатлангъан ва Есибизни рагьмусундан арек этилген.
Адамланы тюз ёлдан айырмакъ ва болгъан чакъы оланы кёплерин адашдырмакъ шайтанны аслу мурады гьисаплана. Шо мурат учун ону кёп санавда пышдырыкълары, къайдалары бар. Бир гёрген кюйде, ол Адам пайхаммарны яшларын адашывну ёлуна бакъдырмакъ учун бир секундагъа да лап гиччи имканлыкъны да къолдан чыгъармай, гьаракат эте.
Ягьия ибн Муаз Аррази булай айтгъан: «Шайтан бары да ишлерден эркин, сен буса, иш булан машгъулсан; шайтан сени гёре, сен буса, ону гёрмейсен; сен ону унутасан, ол буса сени унутмай, сени напсынг да сагъа къаршы турувда шайтанны кёмекчиси». Шо сёзлени унутмайыкъ, неге десе, биз ону унутсакъ да, налатлы шайтан бизин унутмай.
Мунда биз ону оьзлер, булан адамлагъа тюшюнеген аслу гьиллаларыны ва, шоланы оьз заманында англап, ону торуна (сети) тюшмесни ёлларыны гьакъында айтма сюебиз.
1. Оьзюн оьр тутув ва оьктемлик
Шо къылыкълары огъар Къудратны Есини пурманына таби болма четим этген. Шайтанны оьзюню душманы гьисап этеген гьар муъмин адам эсгерилген шо шайтан къылыкълардан арчылма герек, шолар адамлагъа гьакълыкъны гёрме четим эте. Шагьват (гьаваслыкъ) булан этилген гюнагь ишни гечилмеклигине умут бар, тек, оьктемлик булан байлавлу болуп этилген гюнагь ишни гечелмеклигини имканлыгъы аз, неге тюгюл, шону учун адамгъа товбагъа тюшме (гьёкюнчлюк этме) къыйын бола. Муна лап шо оьзюн оьр тутув ва оьктемлик иблисни: «Мен Адамдан яхшыман ол бачыкъдан яралгъан, мен буса отдан яралгъанман», – деген сёзлени айтма борчлу этген, оьзюн оьр этгенин гёрсетген.
2. Гюнчюлюк
Къудратны Еси токъташдыргъан пурмангъа гёре юрюме шайтангъа четимлик этген зат – шо Адам пайхаммаргъа бакъгъан якъдан гюнчюлюк. Айтылагъан кюйде, кёклерде этилген биринчи гюнагь – шо гюнчюлюк (шайтанны Адам пайхаммаргъа бакъгъан гюнчюлюгю) ва ерде этилген биринчи гюнагь (Къабилни Гьабилге бакъгъан гюнчюлюгю). Гюнчюлюк адамны «сокъур» эте, гюнчю адам рагьатлыкъны билмей ва бир заманда да насипли болма болмай, гюнчюлюк ону гюнагь ишлеге теберме бола, терс ёлгъа бакъдыра.
3. Дюньялыкъ ишлеге гьашыкълыкъ ва акъча
Эгер шайтан шо гьасиретлик адамны юрегинде уьстюнлюк, адашгъанлыкъ гёрсе, ол шонда урлукъ яя. Ол токътавсуз кюйде уьюн-эшигин онгарывну, ону къалкъысын ва тамларын безендиривню, къурулушланы гьислерин уята ва оьзюн опуракълар булан безендиривге ва минип юрюйген гьайванланы санавун артдырывгъа чакъыра, оьмюрюню узагъында шоланы кютме борчлу эте. Адамны шо муратлагъа къуллукъ этме бир керен къуршама бажарылса, дагъы артыкъ зат герекмей, неге тюгюл, бир зат оьзюню артындан башгъаларын да тартажакъ, энни адамны оьмюрю гьасиретликни ёлундан таймажакъ.
Абдулла ибн Амр ибн Ас булай айтгъан: «Сен базаргъа биринчи гирегенлерден болма, ва шондан ахырынчы чыгъагъанлардан да болма, гертисин айгъанда, шолай адамны юрегинде шайтан урлукъ яя».
4. Токълукъ
Ашдан тойгъанда, гьатта шо гьалал буса да, гьаваслыкъ гючлене ва сужда къылывда буса эринчеклик елей, шолар буса – шайтанны савутлары.
Айтылагъан кюйде, Иблис бютюн къаркъарасына къармакълар – иргъакълар илинген гьалында Ягьия пайхаммарны алдына геле. Ягьия огъар: «Гьей Иблис! Бу не къармакълардыр?» – деп сорай. Ол: «Булар мен адамланы тутма сюеген затлар», – деп жавап бере. Ягьия пайхаммар дагъы да: «Шоланы арасында мени учун белгиленгенлери бармы?» – деп сорай. Иблис: «Бир керен сен бек тойгъан эдинг, ва биз сени дуалар ва зикирлер учун авур этдик», – деген. Ягьия: «Дагъы башгъа зат бармы?» – деп сорагъан. Ол: «Ёкъ», – деп жавап берген. Ягьия: «Аллагьны ﷻ алдында гележекде дагъы бир де къурсагъымны артыкъ толтурмасны борч этемен», – деген.
5. Ишлерде ва къарарлар чыгъарывда алгасавлукъ
Гьадисде айтылагъан кюйде, алгьасавлукъ шайтандандыр, парахатлыкъ ва ойлав Къудратны Есиндендир. Алгъасавлукъда адам ойсуз къарар къабул этме, сёз айтма ва иш этме бола, натижасы буса ону учун дагъытывчу болма бола.
Олай да, гьадисде айтылагъан кюйде, адам учун алгъасама тюшеген беш мюгьлет бола:
– къонакъгъа аш бермек
– оьлюню гёммек
– къызны эрге бермек
– борчун къайтармакъ
– гюнагьларына гьёкюнчлюк этмек.
Шайтангъа Адам пайхаммарны яшларын ол нечик къолгъа алма болагъанны гьакъында сорагъанда, булай жавап берген: «Мен адамланы гьар ачуву чыкъгъан заманда къолгъа аламан ва, яш топ ойнайгъанда йимик, олар булан ойнайман».
6. Къарымлыкъ ва ярлылыкъдан къоркъув
Супьян Саври айтгъан кюйде, адамлар булан дав этегенде ол къоллайгъан лап гючлю савут – шо ярлылыкъдан къоркъув, эгер адам шонда тутулса, ол гьакълыкъны ташлар ва ялгъангъа амракъ болур, гьислеге берилип сёйлер ва Къудратны Есини гьакъында яман ойлашар. Аллагьутааланы сёзлери шону гёрсете: «Шайтан сизге ярлылыкъ булан къоркъув бере ва писликлер этмекни буюра».
Аявлу къардашлар ва къызардашлар, эсгерилген затлар – шайтан этме болагъан ишлени аз гесеги, бизге бир мюгьлетге де рагьат болма тюшмей.
Гелигиз, Есибиз Аллагьны ﷻ пурманларыны ва бизин Пайхаммарыбызны ﷺ ёлуна гёре юрююк ва шайтанны пышдырыкъларына ирия болмайыкъ. Оьзюбюзню къылыкъларыбызны яхшылашдырайыкъ ва сёгюлеген ишлерден арчылайыкъ, шоллукъда бизин юреклерибизни посагъасына шайтан аякъ басмас учун, къапуланы ябайыкъ. Гьей Аллагь ﷻ, гьаваслы къулланы иргъагъына тюшмесге ва шайтангъа къаршы турмагъа бизге гюч бергин. Амин!
