Ана тил сакъламакъны гьайында
Арт заманларда ана тил сакъламакъны гьакъында кёп айтыла. Гертиден де, бу масъала миллетин сюеген адамны юрегин авуртдурмай болмай. Гьал къувун салагъан кюйде. Гюн сайын ана тилинде сёйлейгенлер аз болуп бара, жагьиллер бу ишге немкъорай янаша, ана тилни агьамиятлыгъын англамай.
Янгыз къумукълар тюгюл, оьзге дагъыстанлы халкълар да, бир йимик, бу къоркъунчлу гьалгъа тарыгъан. Бизин газетибиз шо гьакъда кёп яза, гьалны къолайлашдырмакъ учун ёллар излей.
Озокъда, инг башлап агьлюде бары да адам ана тилинде сёйлеме тарыкъ. Шолай этме бажарса, Дагъыстандан йыракъда яшай буса да, къумукъ тилни сакълама да, яшлагъа уьйретме де бола. Шо гьакъда нечакъы да кёп уьлгюлер бар. Гьали-гьалилерде эшитген кюйде, Ростовда яшайгъан бир къумукъ агьлюде яшлар, гьали буса яшланы да яшлары тап-таза къумукъча сёйлей, бир-бири булан къатнай ва охуп да, язып да бажара. Башгъалар школагъа умут эте, ана тил сакълавгъа ондан кёмек къаравуллай. Нечик болса да, не затдан пайда бола буса да, шо ишлени къоллама тарыгъы ачыкъ. Шону булан бирче, жамият къурумлар да бу масъаладан арек тюгюл.
Айтагъаным, май айны орталарында Къумукъ милли советни Тёбен Къазанышда оьтгерилген жыйынында оьзге масъалаланы арасында ана тил сакълама герегини гьакъында да кёп айтылды ва герекли чаралар гёрме гёз алгъа тутулду. Озокъда, халкъыбызны милли совети яшавлукъ масъалалар, жамиятны ихтиярларын якълав булан машгъул экени англашыла, тек халкъны ана тилин сакъламакъ деген ишлени ювукъдан алып гьаракат этмеге де белсенген. Жыйынны башында Къумукъ милли советни председатели Пахрутдин Шугъайибов 2024-нчю йыл этген ишлени гьакъында доклад этди, тындырыкълы кюйде гьисап берди. Шондан сонг, жыйылгъанланы соравларына жавап къайтарды ва болгъан таклифлени язып алды.
Гележек йыл Къумукъ милли совет ана тил сакълавгъа ва шону яймагъа оьзлерден болагъан ишни этмеге бойнуна ала. Масала, къумукълар яшайгъан юртларда ва шагьарларда ана тилибизни сакълама гереги гьакъда англатыв иш башланажакъ. Олай да, яшлар бавларында ва школаларда къумукъ тилде сёйленеген, дарслар юрюлегенни этмеге гереги белгиленди. Школада ана тилден ОГЭ яда ЕГЭ болма тарыгъы айтылды ва шо гьакъда Дагъыстан гьукуматны билим берив министерликни министри Ягьия Бучаев булан ёлугъуп, кёмек гьисапда бирче иш гёрмеге гёз алгъа тутулду.
Гертиден де, халкъыбызны милли совети болгъан сонг, къумукълар ондан оьзге масъалалар булан янаша, ана тил сакълавда да кёмек гёрмеге боладыр. Инсанны яда сав миллетни ихтиярларын якълай буса, милли совет ана тилни оьсювюне ва чечекленивюне къошулмаса ярамас. Неге тюгюл бизин миллет учун бу масъала ажайып агьамиятлы, оьзге къыйынлыкълагъа бу да къошулгъан ва уьстюнде ишлемесе ярамайгъан гьалда.
Къумукъ халкъны алдында чечилме герекли масъалалар аз тюгюл ва миллетге кёмек этмеге сюегенлер учун кёп иш бар. Бир-бирде эсинге гелип гетеген кюйде, кёмек этип болмай буса, атын эсгерме сюймейген арабыздагъы танывлу «къавумлар» четим ва пуршав сама да этмегей эди. Гьалиги заманда, чатакъ салмай буса – шо да уллу кёмек. Сенге-менге бёлюнмей патриот гючлер, халкъын ва савлай Дагъыстанны сюегенлер биригип, ортакъ масъалаланы уьстюнде чалышма тарыкъ. Инг башлап Ислам динни ва ругьани ёлбашчыбызны айланасында бирикмеге герекбиз. Бусурман ёлда не масъаланы да чечмеге бола. Динни таза юрютегенлер учун мунда бары да зат ачыкъ ва Аллагь ﷻ яратгъан тилибизни ва халкъ гьисапда барлыгъыбызны аявлама бизин учун борч да дюрдюр.
