Чатакъ йыр
Чатакъ йыр
Биз чыкъгъанбыз Сапарали къотангъа
Пастан-харбуз учун ерлер сюрмеге.
Жаныбыз къалды бизин гьасирет,
Ел тынып, арив гюнлер гёрмеге.
Ел тынмады, кёкден булут таймады,
Гененип бир иш этмеге къоймады.
Ишлерибиз ишге бизин ошамай,
Оьгюзлер де бичен салсакъ ашамай.
Гёзю гёре, гёкге авзун тийдирмей,
Гьей! - деген булан сабан юрюмей.
Мен гёргенмен хыйлы-хыйлы ерлени,
Гёрмегенмен биздей языкъ эрлени.
Сорасагъыз, - къыйыныбыз сувукъдан,
Уьйге къайтма ёл тюшмеди ювукъдан.
Эренлер деген булан эр болмас
Эренлер деген булан эр болмас,
Оьктемлик булан эрлер тёр алмас!
Эренлени уьч башгъадыр табуну,
Аргъумакъгъа тенг этмегиз ябуну
Эренлени алдынгъысы эр гиши.
Экинчиси — алты эркекге бир гиши.
Уьчюнчюсю — эркекдир —
Осаллыкъгъа башын салгъан ер гиши,
Оьктемлик булан юрюп ой тапгъан,
Тенглилерим менден тёбен дер гиши.
Тенглилерим сизден жаным къурбан деп,
Тегенек отдан бетим бурман деп,
Юрюйгенлер кёпдюр — сюйсенг гёр гиши.
Яхшылар булан эришип,
Яманлар булан гелишип,
Макътав буса бу дюньяны сюр гиши!
Бу девюрню сен юрютсенг буюкъмай,
Эсирикден эсинг жыйып айыкъмай,
Воллагьи сен табарсан чер гиши!
Бу энниги заманда
Яхшылар булан къатыш яман да.
Яманлардан башынг тайдырып,
Яхшылар булан юрю гьаманда
Яхшыланы гьар бир иши артыкъдыр,
Яманланы тюз багьасы къартыкъдыр.
Къартыкъ да кёп тарыкъ бола баллагъа,
Жыйын болса орталыкъгъа салына.
Авулларда йыбавгъа этген жыйында
Осаллар согъуп сёйлер молуна
Гьакъыллылар «къой!» деп онг сёйлеп,
Ол гьакъылсыз баламанын терс кюйлеп,
Жыйын бузуп, тюшер итдей ёлуна.
Сыйдан тюшдю ойболатлар къылавлу
Тавда тахдай орунлум,
Тюзде къара нартлар йимик зор уллум.
Хан уллудай оьзден атын уллу этген,
Халипадай халкъны артындан иертген,
Орус пача Шамилибиз къолгъа алды
Къуни тавгъа аслам уллу юрт салды,
Юрт салмады къайгъы булан дерт салды.
Дертленген юреклери талавлу
Сыйдан тюшдю ойболатлар къылавлу
Кёклени зырыллагъан чыгъыдай,
Биз къалгъанбыз гёзьяш кепмей йылавлу
Къара халкъны отун, сувун, агъачын
Бу пачалыкъ алып къойгъан тюгюлмю?
Бу пачалыкъ энни бизге нетмеди?
Къаршы туруп таймай къылыч урсакъ да,
Бу пачалыкъ тюгесмеди, битмеди.
Кюрлюк гетип бу гьалиги заманда
Темтирешген яхшы булан яман да.
Бу ёюлгъур дин душманны зулмусу
Ойлагъангъа ой тюгюлмю гьаманда?
Тавлагъа дёрт дёгерчик мингенли,
Тавларда тах деп тюбек атылмай,
От-гюллеси солдатына батылмай.
Бу пачаны элге сорап иши ёкъ,
Бугъар къаршы гьеч чыгъажакъ гиши ёкъ.
Ишлени этмейгенни эл булан
Эл жыйылып гёмме герек бел булан.
Асхар тав, сенден бийик тав болмас
Асхар тав, сенден бийик тав болмас,
Анадол, сенден уллу сув болмас,
Аргъумакъ, сенден арив ат болмас.
Атолу, сенден яхшы зат болмас.
Асхар тавну бийиклиги не болсун,
Башындан палпан чарнап артгъан сонг?
Анадолну уллулугъу не болсун,
Ичинде шавшакъ бузлар къатгъан сонг?
Аргъумакъны аривлюгю не болсун,
Ичкилерде бал аягъын къолгъа алып,
Айры тизден югюнюп,
Тенгсизине «сен савлукъ!» деп айтгъан сонг!
