Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).

Аллагьны ﷻ къудратына биз нечик инанмагъа герекбиз?

Аллагь ﷻ Къудратлы деп сифатланагъанына инанабыз.

Далил: Эгер де Аллагь ﷻ Къадир болмагъан буса, Ол ажиз (осал) болар эди, олай сифат буса, Аллагьгъа ﷻ къыйышмай! Эгер де Аллагь ﷻ ажиз болгъан эди буса, бу алам да, ону ичиндеги низамлыкълар да къурулар, бар болармы эди? Аллагь ﷻ Къуръан каламында булай айта (маънасы): «Гертиден де, кёклер булан ерни яратувунда, гече булан гюндюзню алмашынып турувунда, адамлагъа пайдалы затлары булан денгизде юрюп турагъан гемеде, Аллагьны ﷻ кёкден сув тюшюрюп, шону булан оьлген ерни тирилитивюнден ва шонда тюрлю жанлыны яйывунда, еллени бакъдырывунда, кёк булан ерни арасындагъы (Аллагьгъа ﷻ) таби болагъан булутда да ойлашагъан къавумлар учун белгилер бар» («Аль-Бакъара» деген сура, 164-нчю аят).

Бу аятларда эсгерилген гьалланы даим гёрюп, шоланы ичинде яшап юрюйбюз. Шу къадарда олагъа да уьйренип къалгъанбыз чы, айрыча тергев бермей къоябыз. Иш булай чы: буланы гьар-бириси Аллагьутааланы барлыгъына бир уллу далилдир.

Аллагьны ﷻ ирадатлыгъына нечик инанмагъа герекбиз?

Биз Аллагь ﷻ ирадатлыкъ булан сифатланагъанына токъташабыз. Аллагь ﷻ булай айта (маънасы): «Эгер Биз бир зат болгъанын сюйсек, шогъар: “Бол” – деп айтмагъыбыз таманлыкъ эте. Гьона шо зат бола» («Нахл» деген сура, 40-нчы аят).

Оьрдеги аятгъа баянлыкъ: «Дагъы этегенибиз ёкъ, янгыз шо бир «Бол» деген сезню айтабыз. Бары да зат бола»...

Дагъы да аят (маънасы): «Къачан бир затны сюйсе, Ону иши “Бол” демекдир, сонг шо зат бола» («Ясин» деген сура, 82-нчи аят).

Янгыз бир Аллагь ﷻ сюеген кюйде бола бары да зат. Ол не затны сюйсе, шо зат бола. Есибиз Къуръан аятларда ону бизге кёп эсгере. Мисалгъа бир-нече аятлар эсгерейик. Аллагь ﷻ булай айта (маънасы): «Амма Аллагь ﷻ не затны сюйсе, шону эте» («Аль-Бакъара» деген сура, 253-нчю аят).

«Озокъда, Аллагь ﷻ нени сюйсе, шону гьукму эте» («Аль-Маида» деген сура, 1-нчи аят).

Эгер де бир зат болмагъанны Есибиз сюймесе, шо зат болмас эди.

Далил: Гьали биз яшавда гёреген тюрлю-тюрлю ва хас затлар Аллагь ﷻ сююп этегенинден, Ону пурманы булан бола. Ол сюйгенин эте ва танглай. Сув акъмакъ, темир къатты болмакъ, шекер татли болмакъ, от биширмек, адам гьакъыллы болмакъ ва шолай оьзге затлар Аллагьны ﷻ хаслыгъын англата (ва не сюегенин этмеклигин де).

Аллагь ﷻ булай айта (маънасы): «Ва Раббинг сюегенин яратып ва сюегенин танглай. Олар тангламагъа болмайлар» («Къисас» деген сура, 68-нчи аят).

Эгер де инсанлагъа ихтияр берилсе, бу дюньяда не затлар да болар эди. Шо саялы да бу дюньяда болуп гетеген ишлер адамланы ихтиярына берилмеген.

Аллагь ﷻ сав болмакъ (живой) деген сифатына бизин инамлыгъыбыз нечик болма тарыкъ?

Аллагь ﷻ сав, бирт де ольмейгенине биз инанабыз. Аллагьны ﷻ сав болмакълыгъы да, бизин сав болмакълыгъыбыз да бир-бирине ошамай, къыйышмай. Бизин сав болмакълыгъыбызгъа себеп ичибизде агъагъан къан, чархны ичиндеги жаныбыз. Шоларсыз биз яшап болмайбыз. Аллагьны ﷻ сав болмакълыгъы бир зат булан да байлавлу тюгюл. Аллагь ﷻ не замандан берли де бар болгъан ва даим къалажакъ. Есибиз Аллагь ﷻ бир-нече сыйлы аятларында ону бизге айта, етишдире (маънасы): «Аллагь ﷻ – Ондан башгъа ибадатгъа лайыкъкълы илагь ёкъ, сав ва гьакъ герти затдыр» («Алю-Имран» деген сура, 32-нчи аят).

«Аятул-Курсиде» гелегени йимик, бу аят тавгьидни – Аллагьны ﷻ бирлигин – бютюнлей баян эте. Аллагь ﷻ даим савдур, оьлмей. Аллагь ﷻ булай айта (маънасы): «Ол сав, Ондан башгъа ибадатгъа лайыкъ зат ёкъ. Огъар гъакъ юрекден берилген кюйде дуа эт» («Гъафир» деген сура, 65-нчи аят).

(Давамы гелеген номерде).