Яшларын намазгъа уьйретмек – ата-ананы аслу борчу
Яшларыбызны тарбиясын Есибиз Аллагь ﷻ бизге тапшургъаны белгили. Шолай болгъанда ата-аналаны аслу гьаракаты – яшларын Яратгъаныбыз гьар къулуна салгъан борчланы кютмеге уьйретмек.
Бу ажайып агьамиятлы уьйретивню, шексиз кюйде, намаз къылывдан башламагъа тарыкъ. Шо гьакъда Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ гьадисинде булай айтыла: «Яшланы етти йыллыкъ чыгъындан намаз къылмагъа уьйретигиз ва гери ура буса, он йыллыкъ чагъындан тутуп такъсырлагъыз» (Тирмизи). Бу жаваплы, тек кютмеге тынч тюгюл иш, неге десе яшлар уллулардан бек къалышына ва олар оьз дюньясында яшай. Айтылагъан сёзлени, айлана якъда болагъан ишлени яшлар башгъача къабул эте.
Шолай болгъан сонг, чагъы гиччи бусурманлагъа нени буса да гючден этдирмеге тюбюкъарадан гери урула. Гюч къоллавну гёрсе, яшлар терсине этмеге къаражакъ. Натижада, ата-анасы сюеген кюйде юваш гьалда намаз къылмакъны орнунда, яшлар шондан баш къачырмагъа къаражакъ ва уллуланы ачувун чыгъартажакъ ва такъсырланажакъ. Яшланы намазгъа тынч ва рагьат кюйдеги уьйретив – заманында къылагъан ата-ананы уьлгюсю санала. Яш тувгъан йыллардан башлап ол гёреген кюйде намаз къылмагъа къаст къылыгъыз. Шолайлыкъ булан оьсюп гелеген балагъыз намаз – инсанны яшавуну айрылмас бёлюгю, гесеги деп гьисап этежек. Агьамиятлы! Тувгъан гиччи яшланы айлана якъда болуп турагъанны англамай деп гьисапламакъ уллу янгылыш. Бу хата ата-ананы сонг хыйлы заманын алажакъ. Гьакъыкъатда буса, гьалиги ахтарывлар да исбат этеген кюйде, яш тувгъанча да хыйлы алдын маълуматланы къабул этмеге бола.
Шо саялы яшгъа токътагъан айлы къатынлар къарнындагъы баласы булан хабарламагъа, огъар исси сёзлер айтмагъа, Къуръанны охуп, шолайлыкъ булан тарбиясын шо замандан башламагъа бола. Оьрде айтгъаныкъ йимик, яшлар уллулардан башгъа бола. Олар айлана якъны бизин йимик къабул этмей, оьз къараву булан оьсе. Яшлар нени буса да къабул этгенни сюе бусакъ, къоркъутув ва басгъын булан таъсир этмеге тарыкъ тюгюл, агьамиятын уятмакъ, тамаша этмек лап яхшы ва натижалы болур. Оьсюп гелеген наслуну ибадатгъа ювукъ этмек учун дин борчларын герек кюйде кютегени саялы не йимик буса да шабагъатлар ойлашыгъыз. Агьлюде яшлар бирден артыкъ бар буса, оланы арасында ярышлар оьтгеригиз. Булайлыкъ оланы иштагьын гючлендирер ва уьстюнлюклеге етмеге хыялын артдырар. Амма мунда агьамиятлы бир ер бар – ярышлар яшланы аралыгъына яман якъдан таъсир этмеге герекмей. Шо саялы хатири ва пайсыз къалгъанлар болмасны гьайын этигиз. Яшланы агьамиятын болдурагъан къайдаланы мен оьз агьлюмде къолламагъа къарайман. Шолай бир ёлну гьакъында сизге де айтмагъа сюемен.
Бу йыл уланыма Аллагь ﷻ буюрса етти йыл болажакъ ва Пайхаммарны ﷺ гьадисине гёре ол намаз башламагъа герек болажакъ. Бу мюгьлет ону яшавунда айрыча маъналы экенни англасын учун мен уланыма янгыз ол къоллажакъ ачыкъ тюслю намазлыкъ согъуп тигемен. Бу иш ону учун гертиден де ажайып агьамиятлы ва къыйматлы болду. Яшым намаз къылмагъа башлагъаны гьакъда оьктем ва сююнюп хабарлайгъанындан ол ибадат этмеге гьакъ юрекден башлагъанын англамагъа ярай. Шолай гезиклерде яшлагъа насипли болмакъ учун айтардай кёп зат тарыкъ тюгюлюн англайсан. Гьар ата-ана да оьз авлети учун шолай «насипликни» гьазирлемеге бола. Мунда аз-маз баш ишлетсе таманлыкъ эте. Сиз де шолай этмеге къарагъыз, болмай къалмасгъа инанаман. Балагъыз учун не йимик буса да къужурлу ишлер ойлашыгъыз, ялкъывлу насигьатлардан ва гюч булан этдиривден сакъланмагъа къарагъыз. Динге уьйретив масъаланы бир тынч ва сююнч гелтиреген къайдагъа айландырмагъа къаст этегиз. Унутмагъыз, яш динге нечик янашажагъы, юрегинде сююв булан этмеге къасты болурну-болмасны ата-ананы янашувундан гьасил бола. Бу макъаладан оьзюгюз ва яшыгъыз учун не йимик буса да пайдалы маълумат табаргъа умут этемен. Есибиз Аллагьдан ﷻ бары да ата-ана авлетлерин Яратгъыныбыз рази къалардай оьсдюрюп болмакъны гьакъында тилеймен.
РАЯ АКАВОВА
АГЬЛЮ ПСИХОЛОГ
