Эсингни жагьил заманда сакъла, Аллагь ﷻ сагъа шону уллу болгъанда сакълар

Эсингни жагьил заманда сакъла, Аллагь ﷻ сагъа шону уллу болгъанда сакълар

Тогъуз йыллыкъ уланыгъызгъа холодильникден пелен затны гелтир дейсиз, ол буса, шону алдында да туруп, нени алма герегин эсине гелтирме болмай токътагъан. Имтагьан (экзамен) берме заман геле турагъанда охувчулар охугъанын унута. Къатынгиши базаргъа барып, хыйлы затны сатып ала ва уьюне къайтгъанда, тарыкълы аслусун алмагъанын гёре. Китап охуйсуз, шо не гьакъда экенни къурдашларыгъызгъа айтма къарайсыз, тек шонда не язылгъанны эсигизге гелтирме болмайсыз.

Гьасили, бу гьалиги заманда унутмакъ генг яйылгъан аврув, бизин девюрню аламаты. Шолай болмакъны себеби недир? Шогъар къаршы не этме болабыз?

Бугюнгю яшавда жагьил адамлар билген маълуматны шону кёплюгюнден унутуп къала. Интернетден гелеген ахыры-арты ёкъ ажайып маълумат яш гьакъылланы эсине авур гюч эте. Тюрлю-тюрлю соцсетлерден агъылагъан «янгылыкълар» гьатдан озуп нече де кёп.

Эсли чагъындагъы адамланы эси булангъы масъаласы уллу болгъанлыкъ ва баш майыны ишлейген кюю алышыныву булан байлавлу. Къартланы къан ишлейген кюю башгъа бола, арагъа нерва аврувлар чыгъа ва шо меселдеги оьзге себеплер оланы эсине тувра таъсир эте.

Унутагъанлыкъны нечик къолай этме бола?

1. Эсин ишлетмек – къаркъараны ишлетегенде йимик, эсни де ишлетме бола. Шону учун телефон номерлени, бир-бир маълуматланы гёнгюнден уьйренмеге ярай.
2. Эсде сакъламакъ учун, къалгъан санланы къолламакъ – масала, нени буса да язып сакълайгъанда, шону эсден чыгъармас учун, авзу булан айтып такрарламакъ арив кюй болур.
3. Сабурлукъ ва оьз-оьзюне инанмакъ. Стресге тарымакъ адамны эсин осал эте, шо саялы рагьат турмакъ бек агьамиятлы.

Унутагъанлыкъны янгыз медицина дарманлар булан къолай этмеге бажарылмай. Эсин къолай этмек яда унутувдан къутулмакъ учун хас дарманлар, уколлар яда отлар болмай. Унутагъанлыкъ не себепден болагъанны билип, шону ёкъ этмеге тарыкъ деп ёрала.

Психологлар токъташдыргъан кюйде, инсан кёбюсю гьалда арив, багъыйлы маълуматны эсде сакълай, яман ишлени, авур гьалланы буса, унута. Уллу болгъан сайын адамны эси тола ва баш май «пайдасыз» маълуматдан оьзлюгюнден къутула. Амма адамны эсин ишлетме (тренировка этме) ярай – масала, Къуръан аятланы гёнгюнден уьйренмек, о-бу маълуматны такрарламакъ булан.

Булай алгъанда, унутагъанлыкъны Яратгъаныбыз адамлагъа берген рагьмулукъ деп къабул этмеге де ярай. Эгер инсан оьзюне этилген бары да яманлыкъны эсинде сакълай эди буса, ол оьч алмакъны гьайында да болуп, даим оьчлюкде яшар эди. Амма унутагъанлыкъ гьатдан оза буса, шо бир масъалагъа айлана.

Лап къарт заманында да эсин ва гьакъылын тас этмей яшагъан сыйлыланы мисаллары белгили. Шолай бир сыйлы адамгъа: «Эсингни нечик сакълама болдунг?» – деп сорагъанда, ол: «Биз санларыбызны жагьил заманда къоруп сакълай эдик ва Аллагь ﷻ бизге шоланы биз къарт болгъанда сакълады», – деп англатгъан.

Гючлю эс – къатты иманны, къутгъармай ибадат юрютювню, Аллагьгъа ﷻ умут этивню (тавакал), арасын бёлмей Къуръан охувну ва Есибизни даим эсгермекни натижасы.

Эс сакъламакъ учун ёравлар

1. Гьар гюн бир-нече Къуръан бет охугъуз.
2. Аллагьдан ﷻ болгъан чакъы кёп гечмекни тилегиз (истигъфар).
3. Пайхаммаргъа ﷺ салават салыгъыз.
4. Аллагьгъа ﷻ умут этигиз – Есибизни къадарына гёре болуп битген ишге къарсаламагъыз ва гьалек болмагъыз.
5. Маънасыз маълуматдан эсигизни толтурмагъыз.

Эс – аявлап сакълама тарыкълы савгъат. Шону ишлетигиз, гюнагьдан сакъланыгъыз, Аллагьгъа ﷻ умут этигиз – шо заман эсигиз къарт болгъанда да сакъланажакъ.

Нурмагьаммат Изудинов