Эргишилер билмеге агьамиятлы маълумат

Эргишилер билмеге агьамиятлы маълумат

Аявлу дин къардашлар, къатынгишилеге байлавлу бизин бир-бир борчларыбыз барны унутмагъа тюшмей. Сорав алынагъан гюн къатыныбыз бизге не этмеге тарыкъ экенни гьакъында соралмажакъ, биз не этгеник соралажакъ. Жаваплыгъыбыздагъы адамлар саялы Есибизни алдында сонг сёз тутмагъа тынч болсун учун, борчларыбызны гьакъында бугюн лакъыр этмеге сюебиз.

Билдирилеген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Бу дюнья къолламакъ учун заманлыкъгъа берилген ва шунда гёрмеге болагъан лап яхшысы – иманлы къатын» (Муслим).

Олай да, Расулуллагь ﷺ айтгъан булай сёзлер бар: «Гьей, жагьил адамлар! Арагъыздан гебин къыйып, агьлю къурмагъа болагъаны бар буса, шолай этсин. Шолайлыкъ къадагъа этилген къаравланы алдын алар ва ону таза сакълар. Агьлю къурмагъа болмайгъанлар буса, – ораза тутсун, неге десе ораза тутув рагьатлыкъ гелтире» (Бухари). 

Эрини къатынына байлавлу хантавлукъ йибермеге болагъан борчлары 

1. Эр-къатын аралыкъларда эргиши оьзюню лап яхшы хасиятларын гёрсетмеге герек. Шо гьакъда хыйлы гьадис бар. Масала, Пайхаммарны ﷺ булай сёзлери бар: «Къатынына яхшы янашагъаны – сизин арагъыздан лап яхшысы. Сизин арагъыздан къатынларыма мен лап яхшы янашаман» (Тирмизи).
2. Къатыныгъыз янгыз ерде яшынып, негер буса да пашман болгъанны гьис этсегиз, не иш болгъан деп шоссагьат билмеге къарагъыз. Сонг не этип де ону масъаласын чечигиз. Къатыныгъызны сюегенигизни ва болгъан ишге гёнгюгюз бузулгъанны айтыгъыз. Эшитмеге сюер сёзлер булан ону юрегин парахат этмеге тарыкъ.
3. Авлет тарбиялавда къатынгъа жагь кюйде кёмек этигиз. Гиччи яш анасына гюндюз де, гече де ял алмагъа къоймай, ону рагьатсыз эте. Бираз эсли яшлар буса – гьакъылы токъташмагъаны саялы даим анасыны юрегин яра. Шо себепден къатынгъа гьар заман кёмек тарыкъ.
4. Къатынны тарыкъ-герек булан таъмин этмеге тийишли. Шо гьакъда гьадисде булай айтыла: «Эгер Аллагь ﷻ учун деп эргиши агьлюсюне харж чыгъарта буса (борч чыгъышланы уьстевюне), шолайлыкъ огъар садагъа йимик санала» (Бухари, Муслим). Ибн Сирин булай айтгъан: «Къатынгъа жумада бир керен сама да татлиликлер яда ашдан не буса да татувлу зат гелтирмеге тюше».
5. Бирт де къатынгъа къол гётермегиз, гюч этмегиз. Агьлю ишлердеги нукъсанлыкълар саялы къатынгъа урмагъа чы нечик де ярамай, гьатта артыкъ урушмагъа да яхшы тюгюл. Анасы яда къызардашы кант этгендокъ, эри къатынына шоссагьат къаршы турмагъа герекмей. Эргиши айтды-къуйтдугъа ёл къоймай, агьлюсюне ким болса да, сугъулмагъа герекмейгенни англатмагъа тарыкъ. Башгъа янны да хатирин къалдырмайгъан кюйде, мунда, озокъда, илиякълыкъ тарыкъ. Эргиши къатынын ва авлетлерин уллулагъа ва къардашларына абур-сый этеген кюйде тарбиялама герек.
6. Къатын къарсалай туруп, эришив уллу къавгъагъа айланып бара буса, эри сёз айтмай къойса, яхшы болур. Къатын сувур ва сонг гечмекни тилер.
7. Гюнагь ишге гелтирмеге болагъан къатын ёравлардан эргиши сакъ болмагъа тарыкъ. Агьлюню башы къатын тюгюл, эргиши болмагъа герек.
8. Ят адамлардан къатыныны кемчиликлерин ва сырларын эри бек яшырмагъа тарыкъ.
9. Гери урулагъан ерлеге къатынына бармагъа эри къоймас. Олай да, магьрамы (эрге бармагъа болмайгъан ювукъ къардашы) ёкъ кюйде тиштайпа сапар этмеге ихтиярлы тюгюл.
10. Динни гьакъында эри къатынына тийишли билим бермеге герек: намаз къылагъан, ораза тутагъан кюйню ва оьзге ибадатны англатмагъа тарыкъ.
11. Гьайизни вакътисинде эри къатынына ювукълукъ этмекден сакъланмагъа тарыкъ. Шолайлыкъ авур гюнагьлардан санала.

Агьлюбюзге бакъгъан якъда лап яхшы хасиятларыбызны гёрсетмеге Аллагь ﷻ насип этсин бизге.

Магьаммат-Фарукъ Азимов