Гьакъ ёлгъа тюшюнген яшлар
Гьакъ ёлгъа тюшюнген яшлар
Оьсюп гелеген наслуну тюз ёлда тарбиялама гереги гьакъда кёп айтыла, хыйлы ваъза этиле. Гертиден де, жамиятны гележеги онглу ва тюзевлю болмакълыгъы яшлардан гьасил бола: олар гиччиден тутуп тюз ёлгъа тюшсе, арив тарбия алса, бары да зат багъыйлы болажакъ, Аллагь ﷻ буюрса. Гьали-гьалилерде бырынгъы куъмукъ юрт Солтанянгыюрт айлана якъгъа ажайып уьлгю гёрсетди. Мундагъы яшлар иман булан оьсе, тарбиялана – бу жамиятны гележегине парахат болмагъа ярайдыр. Бугюн оланы гьакъында язмакъ, уьлгюсюн суратламакъ пайдалы болар деп эсибизге геле.
Солтанянгыюртда яшайгъанлар миллет айырмай, дослукъда яшай, динибизни аявлап юрюте, ата-бабалардан гелген асил хасиятын аман сакълама болгъан. Акъсакъаллар айтагъан кюйде, мундагъы тарихи межитде юртдан оьтюп барагъанда имам Шамил намаз къылгъан болгъан ва шо гьакъда ерли халкъ оьктемлик булан айта. Юртлулар дин булан байлавлу не ишге де жагь кюйде сеслене. Масала, муфтият бу йылны жамият намазны йылы деп билдиргенде, юртдагъы тогъуз межитге намаз къылма гелегенлени санаву шайлы арта. Шо нечик болгъанны да айтайыкъ…
Муфтиятны бу билдиривюн эшитгенде, Солтанянгыюртну имамлары жыйылып, охувчу яшланы арасында бир тамаша конкурс оьтгермеге токъташа. Конкурсгъа «Танг намаз – имам булан» деген ат бере. Шо гьакъда юртдагъы эки де школада, межитлердеги мадрасаларда билдирилгенде, яшлар шогъар сесленип, гьар гюн танг намаз къылмакъ учун, межитге гелеген бола. Конкурсда алдынлы ер алгъанлагъа сонг 12 аякъмашин ва оьзге савгъатлар берилежек. Башлап 5 аякъмашин гёз алгъа тутулгъан болгъан, тек бу гьалал ишге къошулма сюегенлер, кёмек этегенлер гюн сайын артагъангъа гёре, савгъатланы санаву да кёп бола.
Биринчи гюнлер танг намазгъа гелеген яшланы санаву 60 болгъан, сонг бара-бара 150-ге етише. Гьар эртен яшланы, олар ушатагъан татлиликлер булан сююндюре. Жумада бир керен бары да яшланы жыйып, абурлу алим яда сынавлу спортсмен булан ёлугъув оьтгериле. Яшланы гёнгюн алмакъ учун, оланы татлиликлер булан къонакъ эте, 40–50 савгъат да бериле. Бир жума яшлагъа охувгъа тарыкъ-герек, экинчисинде спорт алатлар, уьчюнчю гезик дин булан байлавлу о-бу бериле. Гьар къаттыгюн юртдагъы яшланы тюрлю-тюрлю ерлеге элте, экскурсия этиле. Шолай, бир къаттыгюн яшлар ата юртуна ювукъдагъы «Главрыбада» аттракционларда ял ала, зоопаркда къыр гьайванлар булан таныш бола. Артындагъы къаттыгюн яшлар Магьачкъалада тизилип турагъан Ругь центрда къурулуп турагъан ажайып межит булан таныш бола, Дагъыстан муфтиятны, Ислам оьр охув ожакъны гёре. Сонг яшлар Дубки деген посёлокда чана чабып, оьзге къышлыкъ оюнлар булан ойнап леззет алды. Оьзлеге булай агьамият берилегенни, гьайы этилегенни оьсюп гелегенлер ушатмай боламы дагъы?!
Юртну ругь савлугъуна жамиятны юреги авруй буса, муна шолай натижалрг боладыр. Яшлар оьзлер-оьзлеге берилип къалмагъан, гьалла-гьалла юрюмей – яхшы ёлгъа абат алгъан!
Булай ажайып гьаракатны гёрюп, Къызылюрт районну оьзге юртланы имамлары да оьзлерде шо кюйде яшланы межитге, жамият намазгъа тартмагъа башлай. Ражаб айны эки жумасы оьтюп, Солтанянгыюртда яшлар межитге ювукъ болуп, жамият намазгъа къошулгъанны сынаву айлана якъдагъы юртлагъа да яйыла, онда да охувчулар танг намаз къылмакъ учун, межитге юрюмеге башлай. Уьлгю гёрсетген яшлардан артда къалма сюймей, савлай районда охувчулар солтангыяюртлуланы артын тутмагъа къарай. 17 мингге ювукъ халкъы булангъы Солтанянгыюрт районда лап уллуларындан ва мундагъы яшланы санаву да кёп, о саялы олар гьалиге алдынлы ерде.
Тамаша тюгюлмю, яшларына къарап, аталар да межитге гелеген бола! Гиччилер уллулардан уьлгю ала эди, тек бу гезик терсине болуп чыкъды. Шо да сююнмеге себепдир. Яшлар ва орта оьмюрдеги адамлар межитге юрюп башлагъан сонг, къартлар ягъада къалса, къыйышмас деп, тамазалар да жамият намазгъа эринмей барагъан бола. Гиччилерден башланып, бу агьамиятлы гьаракат сав юртгъа яйылып йибере! Шолайлыкъ булан, юртну гьар межитинде танг намазгъа 300-ден артыкъ адам геле.
Айтса инанмас, тек эргишилерден артда къалмай, тиштайтапалар да бирден-бир межитге ювукъ болуп йибере, яшларын жамият намазгъа оьзлер гелтирегенлер де бар.
Бу гьаракат декабрь айны башында башлангъан ва къышлыкъ каникулларда яшлар ер-ерге, уллаталары, улланалары бар шагьарлагъа, юртлагъа гетегени белгили. Амма о якъгъа чыкъса да, яшланы кёбюсю баргъан ериндеги межитлеге, танг намазгъа юрюйгенин токътатмай. Олар межитлерден сурат йибере, жамиятгъа къошулмакъ къанына сингенин гёрсете. Къайда болса да, танг намазны къутгъармай, межитге бара. Гьатта йыракъдагъы ва бек сувукъ Сургут шагьаргъа къардашларыны янына гетген яш да шо кюйде межитден айрылмай. Ону анасы ватанында къалгъан яшыны къурдашларына ап-акъ, къаргъа бёленген уланыны суратларын йибере.
Ата-ана яшларына къарап сююнмей боламы дагъы? Неге тюгюл, авлетлер динге ювукъ болгъаны булан аста-аста алышынмагъа башлай, эдепни, къылыкъны англайгъан бола. Даим ругьани къуллукъчулар, алимлер булан ёлугъагъаны негьакъ гетмей, динибизни асил къылыгъы яшланы юреклерине сингмеге башлай.
Конкурс оьтгермеге ойлашгъан имамлар, ишин лап рамазан ай битгенче узатмагъа хыял эте. Бу заманны ичинде яшлар бек алышынажагъы, яхшыгъа уьйренежеги шеклик тувдурмай. Ораза ай башлангъанда яшлар таравигь намазгъа да къошулажакъ, юреклери ажайып гьалгъа «бёленежеги» ачыкъ. Кюйге къарагъанда, ораза байрамдан сонг, бу гьаракатгъа къошулгъан яшланы танып болмас. Яшланы сююндюрмек ва хошун алмакъ учун, сиптечилер аслу савгъатлагъа квадроцикл, мотоцикл, электросамокат ва дагъы да башгъа алатлар къошмагъа хыял эте. Гёресиз, яхшы ишге къошулмагъа сюегенлер нече де кёп, гьар ким кёмек къолун узата, яшланы сююндюрмеге сюе.
Гёз алгъа тутулгъан кюйде, январь айны 31-нде конкурсну биринчи тирети битежек. Шогъар байлавлу болуп, уллу жыйын оьтгерилежек, яшлагъа савгъатлар берилежек. Шону булан битмей, конкурсну экинчи гесеги ораза байрамны заманында оьтежек.
Аллагь ﷻ буюрса, конкурсда утгъанланы гьакъында газетибизде язмагъа умутубуз бар. Яшлар яшавунда оьтген булай ажайып вакътини гьакъында не ойлашагъанны да эсгермеге мурадыбыз бар.
Сонг да, булай ишни ойлашгъан ва оьтгермеге бойнуна алгъан адамланы эсгермесе дурус болмас. Инг башлап Солтанянгыюртну имамы Юсуп-гьажи Магьамматовну ва «Солтанянгыюртну жагьиллери» деген гьаракатны башын тутгъан Абубакр Гьажибековну атларын эсгерме тарыкъ. Аллагь ﷻ рази болсун бу уланлагъа бизин яшларыбызны шу кюйде тюз ёлгъа бакъдырмагъа, оланы Ислам динге ювукъ этмеге болгъан саялы. Гьалиги вакътиде гьар якъдан яшлар бузулуп бара, тарбиясыз оьсе деген тавушлар эшитиле, тек не этмеге гереги айтылмай, кант булан битип къала. Солтанянгыюртда буса, не этмеге болагъанны ва нечик этмеге ярайгъанны ачыкъ этип гёрсетмеге болду. Инг башлап районунда бу гьаракатны ушатып, яшланы гьайын этмеге, яхшы ишге къуршамагъа башлады. Энниден сонг сав Дагъыстанда да шолай этмеге неге ярамас?
Гьаракатгъа – берекет деп айтыла, биревлер башлагъаны ерде къалмас, узатылар. Нечик этмеге тарыкъ экенни билмеге сюегенлер – Солтанянгыюрт йыракъдагъы ер тюгюл, Дагъыстанны лап ортасында ерлешгенни билсин, ондагъылар кимге де кёмек этмеге гьазир. Бу къыйынлы девюрде, оьжетли заманда шулай шат хабарланы эшитегенде юрек сююнмей болмай, бары да зат бузулуп дам-дагъыры чыкъгъан деп эсинге гелмей.
