Уьйленген яшлар ата-ана булан къыйышып яшама боламы?
Уьйленген яшлар ата-ана булан къыйышып яшама боламы?
Жагьиллер къошулуп, янгы къургъан агьлюсю булан айрыча яшамагъа имканлыкъ болмай къалма ярай. Шо саялы ва бир-бир оьзге себеплер болуп, ата-ана булан бир уьйде яшамаса, янгы ожакъны амалы ёкъ.
Гьар-тюрлю оьзге ишлерде йимик, булай гьалда да оьзюню яхшы ва яман янлары бар. Энни шолардан баш чыгъарма къарайыкъ.
Яхшы янлардан башлайыкъ
Ата-ана булан бирче яшамакъны, озокъда, яхшы янлары бар. Мунда умуми гьал ожакъда юрюлеген низамдан гьасил боладыр. Уллусу-гиччиси белгиленип, гьар ожакъны оьз къайдалары, ёрукълу яшаву бола.
Эки агьлю бир къалкъыны тюбюнде яшагъан сонг, мунда уллуланы янындан яшланы гьайын этивю ва тергевю болмай къалмай. Бирче яшавну яхшы янларыны бириси – уллулар яшларыны балаларына къарайгъанлыкъ, оланы гайын этегенлик. Озокъда, ата-ана бек къарт тюгюл буса. Уллуланы янындан булай кёмек этилсе, жагьил агьлю кёп яш тапмагъа бола. Гиччи яшланы оьсдюрювюне уллата ва уллана къошулса, шолай яшлар тарбиялы, савлукъ якъдан сав, билимли болуп оьсе, деп санала. Амма бираз ёнкюлю де бола.
Кёбюсю гезик уллана уьй къуллукъланы бойнуна ала: аш бишире, уьй тазалай, о-бу ожакъ масъалаланы чече. Шо саялы жагьиллени бош заманы кёп бола ва олар оьз гьайын этмек ва кеп чекмек учун, имканлыкъ таба.
Ахтарывлар гёрсетеген кюйде, уллатаны ва уллананы тарбиясы булан оьсген яшлар динге бек бакъгъан, адатланы англайгъан ва юрютеген, тамурларыны гьакъында кёп билеген болуп оьсе. Олай яшлар гьар-тюрлю пайдалы иш этме де бажара. Булай агьлюде яшлар ана тилин оьзгелерден эсе, къолай билежек, деп санала.
Яман янлары ва болма ярайгъан къоркъунчлукълары
Ата-анасы булан бирче яшайгъан жагьил агьлюлерде «къайнана-гелин», «гелин-къайната» аралыкъларда яда оьзге ишлеге байлавлу къаршы турув болмагъа бола. Уллулар жагьиллер этегенни, оланы яшавун ушатмайгъан болса, арадан татувлукъ таймакъ бар.
Уллулар жагьиллени яшавуна таъсир этмеге, «сугъулмагъа» къаражакъ. Артда да ашюй айрыча болма ярай. Уллулар жагьиллени гьар абатын тергевню тюбюнде сакълама сюежек.
Уллуланы ва яшланы яшавгъа къаравлары рас гелмесе, оланы аралыгъы тюртюшювге айланып, эр яда къатын о якъны да, бу якъны да арасында къалма бола. Гьал оьрчюкмес учун, ким буса да маслагьат этмеге, ёл къоймагъа ва чыдамагъа тарыкъ болажакъ. Бу да – жагьиллени намусу санала.
Эгер ата-ана уллу чагъындагъы адамлар буса, гелинге эки ожакъны гьайын этмеге тарыкъ бола: аш биширив, тазалыкъ болдурув, опуракъ жувув ва оьзге борчлар, югю – эки къат арта.
Эки агьлю эркин уллу уьйде яшай буса, гьал чыдамлы ва енгил боладыр. Амма яшайгъан ер эки ожакъ учун тыгъыс буса, масъалалар дагъы да кёп болар.
Яшланы къавгъасына уллу чагъындагъылар гьасси бола, уллатаны ва уллананы аврувларына буса, жагьиллер чыдама сюймей.
Бирче яшавда парахатлыкъны нечик сакълама бола?
Мунда бары да халкъ учун ортакъ ёравлар болмагъа болмай, неге десе, гьар агьлю – оьз къайдалары, низамы ва башгъалыкълары булангъы айры дюнья. Умуми къайда – чыдамлы болмакъ, бир-биревге гьюрметли янашмакъ, эришивлюкден сакъланмакъ, деп айтма ярар. Лап арив ёрав – бир-биригизге савгъат бере туругъуз. Шолай этсе, аралыкъдагъы сююв артар. Шо гьакъдагъы маъна булан Пайхаммарны ﷺ гьадиси де бар.
Сонг да, умуми ёрав бир болма ярай: айрыча яшамакъ учун, бола туруп, уьй алмагъа къарагъыз. Къардашланы арасындагъы сююв ва абур-сый олар ариде турагъанда гючленегени белгили. Амма иш этип йыракълагъа гетип, бек айрылмакъ дегенибиз тюгюл. Бир-биревню ялкъдырмай ва кёп йыракълагъа да гетмей, гьаманда йимик, орта даражаны тангласа яхшыдыр. Гьар ишде орталыкъ къыйматлана.
