Яшлагъа арив тарбия бермекни гьайындагъы агьлю

Яшлагъа арив тарбия бермекни гьайындагъы агьлю

Артдагъы гюнлерде редакциябызгъа арив хабар гелди. Ставрополь крайда ишлейген «Ас-Саламны» къуллукъчусу, о якъда газет яйывчуланы бириси, къумукъ къыз оьзлерде оьтгерилген «Дин кюрчюлери» деген конкурсда биринчи ер алгъанны билдирди. «Шо гьакъда газетге язса нечик болар?» – деп сорады. «Нечик болсун? Озокъда, бек яхшы болажакъ», – дедим ва къызны атасыны номерин алдым.

Натижада Нефтекумск шагьарда яшайгъан Ибрагьим Аварханов булан таныш болдум. Саламатлы улан оьзлени гьакъында язмаса ярамаймы деп шеклик этди, болгъан ишни арагъа чыгъарма тийишли гёрмеди. Амма кёплеге уьлгю ва пайда болажакъгъа инандырып, къызыны гьакъында маълумат бермеге Ибрагьимни рази этдим. Къайсы конкусрда да биринчи ер алмакъ тынч иш тюгюл, айрокъда дин кюрчюлени гьакъында бек билегенин аян этмек.

– 9-нчу класда охуйгъан, 14 йыллыкъ къызым Зиярат эртен-ахшам дегенлей баш гётермей охуй эди, гьатта китапны гьар жумласына ерли дегенлей гёнгюнден билеген болду, – деп Ибрагьим хабарлай. – Конкурс уьч этап булан оьгерилди ва гьариси биринден-бири къыйын эди. Аллагьны ﷻ кёмеги булан къызыбыз арив натижа гёрсетме болду.

Гертиден де, бизин учун Зияратны уьстюнлюгю сююнч ва оьктемлик. Амма мен башгъа якъгъа агьамият берер эдим. Эгер ата-ананы авлетлери саялы юреги аврумай ва тюз тарбиясы болмагъан эди буса, конкурсда къызы утажагъы тамаша. Кюрчюсюн ата да, ана да сала, къалгъан янын буса, гьаракат этип яшлар узата. Муна, Авархановланы уллу агьлюсюнде де шолай.

– Минабыз бизин Ботаюрт, – дей агьлюсюню гьакъында Ибрагьим. – Атабыз охуп битгенде «направление» булан Ставрополь крайгъа ишлеме гелип, Нефтекумск шагьаргъа гёчдюк ва энни мунда яшайбыз. Амма ватаныбыздан ариде бусакъ да, тамурларыбызны унутмайбыз, ата юртубузгъа кёп барабыз ва къардашлар булан даим къатнайбыз. Олай да, динибизни болагъан кюйде юрютмеге къаст къылабыз, яшлагъа Исламны англатма, шогъар гёре яшама уьйретебиз. Бу якъларда яшланы, айрокъда къызланы, оьзюнг сюеген кюйде тарбиялама къыйын, тек бизден болагъанны этмеге гьаракат этебиз.

Дёрт яшны атасы Ибрагьим Аварханов макътанмагъа сюймей, къызы сав крайда биринчи ерни алгъангъа оьктем булан янашмай. Шолайлыкъ буса, огъар абурлукъ къоша, гьалал бусурман экенин гёрсете. Буса да, авлет тарбиялавунда ону яшыртгъын сырлары бардыр. Шолар недир деп биз де билмеге сюебиз.

– Яш тарбиялавда бир яшыртгъын сыр да ёкъ, биз оьзгелерден къалышмайгъан агьлюбюз, – деп Ибрагьим яшав кюрчюлерин ачыкъ эте. – Агьлюбюзде яшлагъа немкъорай янашыв ёгъу аслусудур. Эки де улан ва эки де къыз бизин тергевюбюзню тюбюнден таймай. Оланы бирисини де телефону ёкъ, интернетге гирив де ёкъ. Шолар тарыкъсыз затлар, деп эсибизге геле ва бираз уллу болгъанда балики оьзлер шоланы къоллар. Мен ойлашагъан кюйде, адамны бош заманы аз болгъан сайын яхшы, неге десе инсан пайдасыз ишлеге машгъул болмагъа амракъ. Шону орнунда тарыкълы, пайда гелтиреген загьматгъа берилсе яхшы.

Гертиден де, ата-ана сюйсе, авлетлерин пайдалы иш булан машгъул этмеге болур, заманын аявлама уьйретер. Масала, Авархановланы яшлары школада да, мадрасада да охуй, охувдан сонг уьй къуллукъ булан долана. Натижада бош заманы къалмай, маънасыз ишлеге тарымай.

– Яш тарбиялавда бизин аслу негетибиз, оланы яхшы къылыкълы адам этип осдюрмек, – дей Ибрагьим. – Жамиятгъа пайдалы болса, оьзлеге де яхшы, Есибиз Аллагьны ﷻ разилигин де къазаныр. Шо саялы биз яшланы динибизге уьйретебиз, кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ яшав ёлун билмекни гьайын этебиз.

Булай татувлу ва дин сюеген тамаша агьлю барын билгенде шат болдукъ. Элинден йыракъда буса, сюегенлер ва юреги авруйгъанлар динин де, тилин де сакълап болагъанны Авархановланы агьлюсюнден ачыкъ кюйде гёребиз. Яратгъаныбыз Аллагь ﷻ олагъа берекетлик, эки де дюньяда талайлыкъ берсин деп дуа этебиз.

Азиз Мичигишев