Гиевню нечик сайлама бола?

Гиевню нечик сайлама бола?

Гиевню нечик сайлама бола?

«Ананга гиев тарыкъ тюгюлмю?» деген иланкъы масхараны ким де эшитгендир.

 

Озокъда, тарыкъ, гьар ана къызына багъыйлы эр, оьзю учун гелишли гиев тапмагъа сюе. Нечик-мечиги де тюгюл, лап яхшысы тарыкъ. «Лап яхшысы» деген недир? Шо гьакъда гьар кимни къаравлары башгъа-башгъа, тек бары да ата-ана баласына чанг тийдирмей сакълайгъан, абурлап-сыйлап, къызын насипли этежек гиевню сюер.

Болажакъ гиевю нечик адам болмагъа герекни гьалиги ата-ана бек яхшы биле. Гиевге салынагъан талаплар шулай: ол бай, исбайы, намуслу, гьайын этеген, гьакъыллы, далаплы, иманлы, яхшы къылыкълы, эркек хасиятлы, арив тарбиялангъан, интеллигент гёрюнюшлю, абурлу агьлюден, айтылгъан тухумдан, маданияты оьсген, культура якъдан артда къалмайгъан, билимли, чомарт, бою-сою бийик болмагъа тарыкъ. Сюйсе, бу сиягьны дагъы да узатмагъа ярай…

Болажакъ къардашны миллети ва къайсы динни юрютегени кёплер учун бек тергелеген якъ. Гиев сайлайгъанда бир-бирде шу эки ян ата-ана учун лап агьамиятлы болмагъа бола.

Динге берилген агьлюге, дин буйрукъланы бек къыйматлайгъан ожакъгъа: «Нечик гиевню сюер эдигиз?» – деген соравгъа, олар оьз жавабын берер. Мунда инсанны Аллагьдан ﷻ къоркъагъаны, къылыгъы яхшымы-тюгюлмю, гьакъ юреклиги, дин буйрукъланы кютегени-кютмейгени къарала, шо якъгъа багьа бериле.

Сонг да, иманлы гёрюнеген болажакъ гиев къайсы дин агъымны янын тутагъанын, къайсы къаравлагъа юреги авагъанын билмеге тарыкъ. Кёбюсю агьлюлер къызы экстремист къаравлар булангъы улангъа къошулуп къалмакъдан бек къоркъа. Жамият динге багъып бурулгъанда, бу масъала ажайып маъналы ва тергев тартагъан болгъан.

 

Болажакъ гиевге байлавлу ата-ананы къоркъунчлары

«Гиевюгюз нечик адам болгъанны сюймес эдигиз?» – деген соравгъа, хыйлы ата-ана ол наркоман, экстремист, террорчу, бетгёрдю, авам, гьонкъа, ичги ичеген, сигарет тартагъан, къызгъанч, оьзюнден къайры дагъы биревню де сюймейген, пасат юрюйген, юреги къатты, яман аврувдан авруйгъан адам болгъанны сюймейгенин айтар.

Гьалиги девюрде ата-ана оьзлеге къошулажакъ адам юрюген юрюшлерин, не иш булан машгъул болгъанын билмеге къаст эте. Къызын ким-кимге де бермеге сюймей. Шолай ахтарыв этмеге тийишли де дюрдюр, неге десе биревлени оьзюне яман таъсир этеген къурдашлары, эрши мердешлери, багъыйсыз хасиятлары, авлетлери булан ягъада яшыртгъын къатыны, борчлары яда оьзге айып ишлери болуп чыкъма ярай.

 

Башгъа-тюрлю къаравлар

Ким булан уьйленежекге гёре, къызны да, ата-ананы да къаравлары къыйышмай къалмакъ бар.

Ана: «Мени къызым оьзюне гелешинеген уландан эсе, къолай адамгъа лайыкълы», – деп айтма бола.

Башгъа ата-ана буса, кызны бек арив тарбиялагъанбыз деп, кимге эрге баражагъын огъар оьзюне сайламагъа къоя, сайки адамны яхшысын-яманын ол айырмагъа бажара. «Биз яшамайбыз, оьзю яшай – оьзю сайласын», – деген бола.

 

Гиевню не зат яхшы эте?

Гиев яхшы деп саналмакъ учун, ол инг башлап англама герекли зат: ата-ана оьзлени инг къыйматлысын, лап аявлусун, кёп сююп оьсдюрген баласын огъар аманатгъа бере.

Къызыны ожагъында бары да зат тюзевлю болажакъгъа ата-ана даим бек умут эте. Къызы лап яхшы къатын, лап илиякълы гелин ва яшларына юреги авруйгъан ана болгъанны къайсы ата-ана да сюежек. Ол шолай болмакъ учун, янында тийишли эри болмагъа тарыкъ. Олай гиев къатынын сюер, агьлюню гьайын этер, яшларын оьр даражада тарбиялар, къайынларына гьюрметли янашар. Шолай адамланы гьакъында: къызыбызны тас этмедик, улан булан байыкъдыкъ, деп айта.

Бары да гиевлер лап яхшы адамлар болмакъны ёрайбыз.

 

Магьаммат Алимчулов

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Хатирин къалдырыв – авур юк

Къайсы тиштайпаны да яшавунда ювукъ адамына, къурдашына хатири къалагъан гезиклер бола. Хатири къалгъанлыкъдан заманында арчылмаса, – къатынгишини авур хасиятына гёре, шо, озокъда, тынч иш тюгюл, – булар йыллар булан жыйыла туруп, аралыкъланы агъулай, оьсмекге пуршав эте, муратлагъа...


АНА СЮЮНЧДЕН ТОЙСА...

Пагьмулу адам гьар бир якъдан пагьмулу бола. Муну этип бажарагъан, ону да кютме бола. Биревлеге бажарывлукъ, гьюнер эркин берилген ва оланы яратывчулугъу бир тармакъ булан дазуланмай. Арсен Ягьияевни охувчуларыбыз таныйдыр деп эсиме геле. Шаир гьисапда таныйдыр. Амма ол арив кюйде сурат да эте....


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Забургъа (Псалтирь) иътикъатынг нечик болма тарыкъ?   Мен токъташаман, гертиден де, Забур китап, Аллагьны ﷻ сыйлы китапларыны бириси, Аллагь ﷻ ону Оьзюню пайхаммары Давутгъа йиберген. Сыйлы болгъан Къуръан каламында Аллагь ﷻ булай айта: «Ва...


Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Урва ибн аз-Зубайр

«Алим болмагъа умут этемен»     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Женнет агьлю адамны гёрмеге сюегенлер бар буса, бугъар къарасын» (Абд уль-Малик ибн Мерван ).   Адамлар гиччирек гюплер булан йыракъдан гёрюнеген Каабаны айланасында жыйыла. Олар...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммарны ﷺ Мадинагъа къайтыву   Къазаватдагъы дав битген сонг да Пайхаммар ﷺ Бадрда дагъы да уьч гюн тургъан. Сонг ол асгери булан Мадинагъа къайтмагъа тербене. Ас-Сафра деген къакъадан чыкъгъанда, Расулуллагь ﷺ уллу хум тёбени къырыйында токътай...