Гиевню нечик сайлама бола?

Гиевню нечик сайлама бола?

Гиевню нечик сайлама бола?

«Ананга гиев тарыкъ тюгюлмю?» деген иланкъы масхараны ким де эшитгендир.

 

Озокъда, тарыкъ, гьар ана къызына багъыйлы эр, оьзю учун гелишли гиев тапмагъа сюе. Нечик-мечиги де тюгюл, лап яхшысы тарыкъ. «Лап яхшысы» деген недир? Шо гьакъда гьар кимни къаравлары башгъа-башгъа, тек бары да ата-ана баласына чанг тийдирмей сакълайгъан, абурлап-сыйлап, къызын насипли этежек гиевню сюер.

Болажакъ гиевю нечик адам болмагъа герекни гьалиги ата-ана бек яхшы биле. Гиевге салынагъан талаплар шулай: ол бай, исбайы, намуслу, гьайын этеген, гьакъыллы, далаплы, иманлы, яхшы къылыкълы, эркек хасиятлы, арив тарбиялангъан, интеллигент гёрюнюшлю, абурлу агьлюден, айтылгъан тухумдан, маданияты оьсген, культура якъдан артда къалмайгъан, билимли, чомарт, бою-сою бийик болмагъа тарыкъ. Сюйсе, бу сиягьны дагъы да узатмагъа ярай…

Болажакъ къардашны миллети ва къайсы динни юрютегени кёплер учун бек тергелеген якъ. Гиев сайлайгъанда бир-бирде шу эки ян ата-ана учун лап агьамиятлы болмагъа бола.

Динге берилген агьлюге, дин буйрукъланы бек къыйматлайгъан ожакъгъа: «Нечик гиевню сюер эдигиз?» – деген соравгъа, олар оьз жавабын берер. Мунда инсанны Аллагьдан ﷻ къоркъагъаны, къылыгъы яхшымы-тюгюлмю, гьакъ юреклиги, дин буйрукъланы кютегени-кютмейгени къарала, шо якъгъа багьа бериле.

Сонг да, иманлы гёрюнеген болажакъ гиев къайсы дин агъымны янын тутагъанын, къайсы къаравлагъа юреги авагъанын билмеге тарыкъ. Кёбюсю агьлюлер къызы экстремист къаравлар булангъы улангъа къошулуп къалмакъдан бек къоркъа. Жамият динге багъып бурулгъанда, бу масъала ажайып маъналы ва тергев тартагъан болгъан.

 

Болажакъ гиевге байлавлу ата-ананы къоркъунчлары

«Гиевюгюз нечик адам болгъанны сюймес эдигиз?» – деген соравгъа, хыйлы ата-ана ол наркоман, экстремист, террорчу, бетгёрдю, авам, гьонкъа, ичги ичеген, сигарет тартагъан, къызгъанч, оьзюнден къайры дагъы биревню де сюймейген, пасат юрюйген, юреги къатты, яман аврувдан авруйгъан адам болгъанны сюймейгенин айтар.

Гьалиги девюрде ата-ана оьзлеге къошулажакъ адам юрюген юрюшлерин, не иш булан машгъул болгъанын билмеге къаст эте. Къызын ким-кимге де бермеге сюймей. Шолай ахтарыв этмеге тийишли де дюрдюр, неге десе биревлени оьзюне яман таъсир этеген къурдашлары, эрши мердешлери, багъыйсыз хасиятлары, авлетлери булан ягъада яшыртгъын къатыны, борчлары яда оьзге айып ишлери болуп чыкъма ярай.

 

Башгъа-тюрлю къаравлар

Ким булан уьйленежекге гёре, къызны да, ата-ананы да къаравлары къыйышмай къалмакъ бар.

Ана: «Мени къызым оьзюне гелешинеген уландан эсе, къолай адамгъа лайыкълы», – деп айтма бола.

Башгъа ата-ана буса, кызны бек арив тарбиялагъанбыз деп, кимге эрге баражагъын огъар оьзюне сайламагъа къоя, сайки адамны яхшысын-яманын ол айырмагъа бажара. «Биз яшамайбыз, оьзю яшай – оьзю сайласын», – деген бола.

 

Гиевню не зат яхшы эте?

Гиев яхшы деп саналмакъ учун, ол инг башлап англама герекли зат: ата-ана оьзлени инг къыйматлысын, лап аявлусун, кёп сююп оьсдюрген баласын огъар аманатгъа бере.

Къызыны ожагъында бары да зат тюзевлю болажакъгъа ата-ана даим бек умут эте. Къызы лап яхшы къатын, лап илиякълы гелин ва яшларына юреги авруйгъан ана болгъанны къайсы ата-ана да сюежек. Ол шолай болмакъ учун, янында тийишли эри болмагъа тарыкъ. Олай гиев къатынын сюер, агьлюню гьайын этер, яшларын оьр даражада тарбиялар, къайынларына гьюрметли янашар. Шолай адамланы гьакъында: къызыбызны тас этмедик, улан булан байыкъдыкъ, деп айта.

Бары да гиевлер лап яхшы адамлар болмакъны ёрайбыз.

 

Магьаммат Алимчулов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Сорав – жавап

– Адам ихтияр бермей туруп, ону суратын чыгъарма ва ер-ерде яймагъа яраймы? – Адам ихтияр бермей туруп, ону суратын чыгъарма ярамай, эгер шолайлыкъ булан огъар ругь якъдан зарал тие буса. Ислам дин инсангъа не йимик зарал этме де къадагъа этген. Уьстевюне, адамны менлигине зарал этеген...


Уьстюнлю сатыв-алыв

Сатыв-алыв лап гелимли касбу санала. Амма бу ишни юрютеген инсан ялгъан айтмайгъан, алдатмайгъан ва Яратгъаныбызны буйрукъларын къатты кюйде юрютеген адам болма герек. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Адилли сатывчу Къыяматгюн сыйлы адамлар ва шагьитлер булан тирилежек» (Ибн...


Янгы школа

Марьям янгы школагъа чыкъды ва биринчи гюн огъар бек къыйын тийди. Ол партаны артында яп-янгыз олтура, айлана якъда буса – танымайгъан белгисиз яшлар. Класдагъылар янгы охувчугъа къарай, тек таныш болмагъа бирев де янына гелмей. Ол бу мюгьлетде алдагъы къурдашларын эсге алып, бираз пашман...


Мугьаммат Пайхаммар ﷺ тувгъан айдан сююнебиз

Есибиз Аллагьутаала бизге лап да сыйлы Пайхаммарны ﷺ йиберген, ону уьмметинден этген. Аллагьгъа ﷻ гьар бир макътавлар болсун, Оьзюню сыйлы Пайхаммары ﷺ булан бизин сыйлагъан саялы. Ол Пайхаммарны ﷺ сюймек бизин борчубуз. Сюймек учун адамны таныма герек. Пайхаммарны ﷺ сюйсек, Аллагь ﷻ да бизин...


Яшлар булан бирче турув

Эришмей, къыйышып яшав   Гьалиги заманда уллу болгъан яшлар ата-анасы булан яшайгъан гезиклер аз тюгюл. Яшав шолай буваргъанда яш наслу ожакъда бир-бирде оьзлени низамын яратма ва уьйдеги гьалны, яшав-турушну оьз онгайлыгъына кюйлеме къарай. Токъташгъан адатланы бу кюйде алышдырма...