Неге яшларыбызгъа акъырабыз ва шону арты не бола?

Неге яшларыбызгъа акъырабыз ва шону арты не бола?

Неге яшларыбызгъа акъырабыз ва шону арты не бола?

Яшларына таъсир этме къарайгъан гьалекли гьалгъа тарыгъан ата-ана оьзлени бетин «тас» эте. Сабурлугъубуз ва насигьат этме болагъанлыгъыбыз оьчлюкге, бет бузувгъа ва гьатдан озагъан къычырыкъгъа айлана. Къазапланывну басылтып, тавуш гётермей авлетлеге тюз ойну нечик етишдирмеге бола?

 

Авур гьалда экенге акъыраман…

Стреслени башдан кёп гечиреген болгъанбыз. Арыгъанлыкъ, гележек учунгъу къоркъув, оьзге ич масъалаларыбыз къошулуп кёп бола ва яш сындыргъан хабагъа гьатдан озуп къазапланабыз, сабурлугъубузну шо мюгьлетде тас этебиз. Психологлар гьисап этеген кюйде, ата-ана яшлагъа акъырагъанда олар борчларын кютмеге болмай деп англама тарыкъ тюгюл. Мунда ким айыплы экенин билмеге ва шолай неге болагъанны ахтармагъа тийишли. Гиччиде гёргени уллуланы шолай янашувуну себеби болмагъа бола. Ата-анабыз даим акъыра туруп оьсген бусакъ, булай гьал оьсгенде бизге де къабунмагъа бола. Охуп билим алгъан ва уллу болгъан сонг да шолай янашыв тюз тюгюлюн, авлетлени шолай тарбиялама ярамайгъанны билмеге болсакъ да, яшлыгъыбызда гёргенлени уьстюнде ишлемесек гьал алышынмас. Яшлыгъыбыздагъы багъыйсызлыкъланы башыбыздан тайдырма болмасакъ, авлетлерибизни дурус тарбиялама бажарсакъ тамаша.

 

Акъырмакъ – зараллы иш

Яш этгенге къарсаласакъ, ачувлансакъ пайда чыкъмас, биз сюйген натижа да болмас. Эгер яшлагъа уллулар къычырып даим басгъын эте буса, гиччипавлар аврувлагъа тарыма бола. Яшлар тилкъав, гьалекли, юхусу къачмагъа, оьзге тамаша гьаллагъа (тырнакъ гемиреген, чачын юлкъагъан) тюшме бола.

Ата-ананы авлетлеге акъырыкълы янашыв оларда оьз-оьзюн кем гёрегенликни тувдурма болагъан бирдагъы масъала. Акъыр-къычырны тюбюнде оьсген яшлар оьз гючюне инанмайгъан ва лап енгил масъалаланы да чечмеге бажармайгъан гьалда оьсе. Гьар янгылышы саялы яшлагъа къатты кюйде ачувлансакъ, биз оланы инамлыгъын бузабыз ва артда да олар бизден ойларын, гьислерин яшырагъан болажакъ. Натижада агьлюде яшайгъан къардашлар бир-бирине ят болмакъ бар.

 

Гьислени нечик басылтма болабыз?

Гьалеклик ва ачувлукъ гьатдан озуп, гьакъылны басылтып бара буса, сувума тарыкъ бола. Шолай заманларда сувукъ сув булан киринмеге, гьавагъа чыгъып яяв юрюмеге, къаркъараны сезмеге яхшы болар. Сувукъ сув айрокъда яхшы, неге тюгюл нерва системаны рагьат эте. Эришивлю гьал неден тувагъанны ахтарып къарамагъа ва шолагъа себеп болагъан ишлени алдын алмагъа тарыкъ. Масала, яшны гьар гюн эрте тургъузуп уьйретмеге тарыкъ. Оьзюню артындан жыйып тайдырмакъ да яшланы тарбиясына уллу пайда бере. Не иш болса да, тавуш гётермекден сакълансакъ яхшы. Гьатта авлетибиз тарыкъ болгъанда, ону къычырып чакъырмай, эринмей уьстюне барып, не тарыгъын айтмакъ къолай.

 

Эришивлюк болуп битген буса, не этме тарыкъ?

Эгер эришивлюк болуп битген буса, яш булан хабарлап къарагъыз, гьислеригизни англатыгъыз, гечмекни тилеме де ярай. Не ойлаша, гьалы нечикдир деп сорап, яхшы кюйде тынглагъыз огъар. Янында туруп, яшны къучакълап, бавруна къысмакъ бек яхшы болар. Гележекде бу масъалагъа масхара гьисапда да къайтмагъыз.

 

Сафия Фокина

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Анварны музейи – яратывчулукъну очагъы

Кёплер биледир Магьачкъалада уллу шаирибиз Анвар Гьажиевни атындагъы музей барны. Къумукъ поэзияны классиги, Дагъыстанны халкъ шаири яшагъан уьй, яратгъан ери аявлап жыйылгъан ва къаравчулар учун сав йыл ачылгъан. Мунда шаир яшагъан кюй сакълангъан, ол къоллагъан савутлар, алатлар, китаплар, огъар...


Ораза байрам ва ону булан байлавлу ишлер

Хадир гече (Ляйлят уль-Къадр)   Хадир гече (Ляйлят уль-къадр) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба...


Гьиллалыкъ: шо яхшымы яда яманмы?

Гьиллалыкъ – эки янсынлы иш. Бир якъдан, биз барыбыз да билеген кюйде, намуслу (честный) болмакъ бек яхшы ва тюзевлю аралыкъланы кюрчюсю санала. Башгъа якъдан буса… гертисин айтайыкъ: багъыйсыз гьалдан чыкъмакъ яда масъала чечмек учун, гьар ким де яшавунда бир керен сама да гиччирек...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммарны ﷺ Мадинагъа къайтыву   Къазаватдагъы дав битген сонг да Пайхаммар ﷺ Бадрда дагъы да уьч гюн тургъан. Сонг ол асгери булан Мадинагъа къайтмагъа тербене. Ас-Сафра деген къакъадан чыкъгъанда, Расулуллагь ﷺ уллу хум тёбени къырыйында токътай...


Илмугъа элтеген ёл

Билим алывну ёлуна тюшген алимлер ва сыйлы адамлар, илмугъа агьамият бермекден къайры, оьзюн нечик тутма герекни де ахтаргъан, шону булан байлавлу эдеплени де аяп юрютген. Гьакъны билмеге белсенген муталим оьзюню насигьатчысына юваш кюйде таби болмагъа герек, авруйгъан гиши докторгъа инамлыкъ...