Неге яшларыбызгъа акъырабыз ва шону арты не бола?

Неге яшларыбызгъа акъырабыз ва шону арты не бола?

Неге яшларыбызгъа акъырабыз ва шону арты не бола?

Яшларына таъсир этме къарайгъан гьалекли гьалгъа тарыгъан ата-ана оьзлени бетин «тас» эте. Сабурлугъубуз ва насигьат этме болагъанлыгъыбыз оьчлюкге, бет бузувгъа ва гьатдан озагъан къычырыкъгъа айлана. Къазапланывну басылтып, тавуш гётермей авлетлеге тюз ойну нечик етишдирмеге бола?

 

Авур гьалда экенге акъыраман…

Стреслени башдан кёп гечиреген болгъанбыз. Арыгъанлыкъ, гележек учунгъу къоркъув, оьзге ич масъалаларыбыз къошулуп кёп бола ва яш сындыргъан хабагъа гьатдан озуп къазапланабыз, сабурлугъубузну шо мюгьлетде тас этебиз. Психологлар гьисап этеген кюйде, ата-ана яшлагъа акъырагъанда олар борчларын кютмеге болмай деп англама тарыкъ тюгюл. Мунда ким айыплы экенин билмеге ва шолай неге болагъанны ахтармагъа тийишли. Гиччиде гёргени уллуланы шолай янашувуну себеби болмагъа бола. Ата-анабыз даим акъыра туруп оьсген бусакъ, булай гьал оьсгенде бизге де къабунмагъа бола. Охуп билим алгъан ва уллу болгъан сонг да шолай янашыв тюз тюгюлюн, авлетлени шолай тарбиялама ярамайгъанны билмеге болсакъ да, яшлыгъыбызда гёргенлени уьстюнде ишлемесек гьал алышынмас. Яшлыгъыбыздагъы багъыйсызлыкъланы башыбыздан тайдырма болмасакъ, авлетлерибизни дурус тарбиялама бажарсакъ тамаша.

 

Акъырмакъ – зараллы иш

Яш этгенге къарсаласакъ, ачувлансакъ пайда чыкъмас, биз сюйген натижа да болмас. Эгер яшлагъа уллулар къычырып даим басгъын эте буса, гиччипавлар аврувлагъа тарыма бола. Яшлар тилкъав, гьалекли, юхусу къачмагъа, оьзге тамаша гьаллагъа (тырнакъ гемиреген, чачын юлкъагъан) тюшме бола.

Ата-ананы авлетлеге акъырыкълы янашыв оларда оьз-оьзюн кем гёрегенликни тувдурма болагъан бирдагъы масъала. Акъыр-къычырны тюбюнде оьсген яшлар оьз гючюне инанмайгъан ва лап енгил масъалаланы да чечмеге бажармайгъан гьалда оьсе. Гьар янгылышы саялы яшлагъа къатты кюйде ачувлансакъ, биз оланы инамлыгъын бузабыз ва артда да олар бизден ойларын, гьислерин яшырагъан болажакъ. Натижада агьлюде яшайгъан къардашлар бир-бирине ят болмакъ бар.

 

Гьислени нечик басылтма болабыз?

Гьалеклик ва ачувлукъ гьатдан озуп, гьакъылны басылтып бара буса, сувума тарыкъ бола. Шолай заманларда сувукъ сув булан киринмеге, гьавагъа чыгъып яяв юрюмеге, къаркъараны сезмеге яхшы болар. Сувукъ сув айрокъда яхшы, неге тюгюл нерва системаны рагьат эте. Эришивлю гьал неден тувагъанны ахтарып къарамагъа ва шолагъа себеп болагъан ишлени алдын алмагъа тарыкъ. Масала, яшны гьар гюн эрте тургъузуп уьйретмеге тарыкъ. Оьзюню артындан жыйып тайдырмакъ да яшланы тарбиясына уллу пайда бере. Не иш болса да, тавуш гётермекден сакълансакъ яхшы. Гьатта авлетибиз тарыкъ болгъанда, ону къычырып чакъырмай, эринмей уьстюне барып, не тарыгъын айтмакъ къолай.

 

Эришивлюк болуп битген буса, не этме тарыкъ?

Эгер эришивлюк болуп битген буса, яш булан хабарлап къарагъыз, гьислеригизни англатыгъыз, гечмекни тилеме де ярай. Не ойлаша, гьалы нечикдир деп сорап, яхшы кюйде тынглагъыз огъар. Янында туруп, яшны къучакълап, бавруна къысмакъ бек яхшы болар. Гележекде бу масъалагъа масхара гьисапда да къайтмагъыз.

 

Сафия Фокина

2026-02-01 (Шаабан 1447 г.) №2.


Къумукъ поэзияны инче асил тавушу

Артдагъы гюнлерде Супиянат Магьамматовна Мамаевагъа Дагъыстанны халкъ шаири деген ат берилди деген шат хабар барыбызны да сююндюрдю. Бизин республикада, савлай уьлкебизде ва гьатта тыш пачалыкъларда яшайгъан адабиятны сюеген, поэзияда англаву барлар бу янгылыкъны алдан берли къаравуллай эди, неге...


Сыйлы рамазан геливю булан къутлав

Ассаламу алейкум ва рагьматуллагьи ва баракатугьу!   Аявлу къардашларым ва къызардашларым! Кёп миллетли ва кёп динли Россия ватандашлары! Гьакъ юрекден ва шат кюйде етишип гелген оразаны айы, Къуръанны, рагьмуну ва гечивню айы – сыйлы рамазан ай булан къутлайман сизин. Оьз къулларына...


Арыгъанлыкъ – агьлю насипни аслу душманы

Эр-къатынны яшавунда гелишли ва илиякълы аралыкъ оьзлюгюнден болуп къалагъан иш тюгюл экенни къайсыбыз да билебиз. Бир-биревге инанмакъ, бетге-бет къарап иржаймакъ, исси аралыкълар болдурмакъ, юваш гечелер йибермек учун эр де, къатын да къаныгъып чалышма герек. Олар бир-биринден гечмеге, гьариси...


Къара ва акъ тюслю опуракъ не заманда да арив гёрюне

Къара ва акъ – бу эки де тюс кимге де къыйыша, не заманда да къолланмагъа бола. Ала-къула ренклерден ялкъгъанда гьар тиштайпа учун бу эки де тюс арив кёмекчи. Яш къызъяш, орта оьмюрдеги ва уллу чагъындагъы тиштайпа – гьариси бу эки тюс сайласа утдурмас. Къара ва акъ – не девюрге...


Сорав – жавап

– Къардашы оьлгенде яслы турмакъ нече гюн гёрсетиле? – «Тухфат аль-Мугьтаж» деген китабында Ибн Гьажар аль-Хайтами булай яза: «Тиштайпагъа (эрдегисине де, эрге бармагъанына да) оьлген къардашына яда ят эргишиге гёре (шо эргишиге ол исси гьислер сезмейгенге шекликлер...