Есибизге шюкюрлюк нечик билдирейик?
Шюкюрлюк – агьамиятлы ругь къылыкъ. Яратгъаныбыз берген гьар ниъмат саялы разилик билдирмеге болсакъ, шогъар шюкюрлюк деп айта. Шюкюрлюк юрек, авзу ва иш булан билдириле. Шюкюрлюк – иманны белгиси ва ибадатны агьамиятлы гесеги.
Есибиз Аллагь ﷻ бизге бу дюньяны хыйлы яхшылыкъларын берген. Биз Огъар шо саялы разилик билдирсек, Яратгъаныбыз бизин шо ниъматлардан къуру къоймас, некъадар, артдырар. Къуръанда шюкюрлюкню гьакъында етмиш керенден артыкъ айтыла. Демек бу хасиятны къыйматлыгъын ва агьамиятлыгъын гёресе.
Биз шюкюрлюкню гьакъында кёп айтабыз ва шо гьакъда кёп эшитебиз. Амма шюкюрлюкню тюз кюйде белгилеме болабызмы экен? «Аллагьгъа ﷻ макътав болсун, алгьамдулиллагь», – деп айтгъан булан шюкюрлюк боламы?
Машгьур алим имам аль-Гъазали: «Шюкюрлюк – берилген гьар ниъматны шо не учун берилген буса, шо ёлда къолламакъ», – деп язгъан («Ихьяу улуму д-дин»). Демек, герти шюкюрлюк – янгыз сёз тюгюл, Есибизни буйрукъларына гёре этилген гьаракатыбыз.
Алимлер айтгъан кюйде, шюкюрлюкню уьч даражасы бола:
- Ичинден, юреги булан этилеген шюкюрлюк. Булай гьалда инсан бары да яхшылыкъ Есибиз Аллагьдан ﷻ гелегенни сезе ва шолайлыкъгъа гьакъ юрекден разилик билдире. Машгьур шайых Ибн Атаиллагь аль-Искандари: «Рагьмулукъны гёрген, шюкюрлюк этмеге борчлу», – деген. Башгъача айтгъанда, яхшылыкъ жавапсыз къалма герекмей. Масала, пелен адам тарыкъ болгъан заманда кёмек этсе, огъар сёз ва иш булан баракалла билдирмек адилли болур. Булай гьислер, этилген яхшылыкъгъа жавап гьисапда, оьзлюгюнден тувмагъа тарыкъ. Шолайлыкъгъа етмек учун, Есибиз берген ниъматланы гьакъында ойлаша турма тюше. Шоланы арасына савлукъ, сув-аш, иман, берекет гире. Къысматгъа ачувланмакъдан, разисизликден сакъланма тарыкъ. Шайых Ибну аль-Араби булай айтгъан болгъан: «Шюкюрлюк – гьар савгъатда Берегенни гёрмек» («Фусус уль-Хикам»).
- Тил булан этилеген шюкюрлюк. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ: «Адамлагъа шюкюрлюк этмейген гиши, Аллагьгъа да ﷻ шюкюрлюк этмей», – деген (Абу Давуд). Яратгъаныбыз Аллагьгъа ﷻ шюкюрлюк этегени булан, ниъматлар кимни себебинден гелгенлени де унутма тюшмей. Адамлагъа да гьакъ юрекден разилик билдирмеге тарыкъ. Тил булан этилеген шюкюрлюк учун хыйлы дуа бар ва шоланы болгъан чакъы кёп айтса яхшы.
Машгьур шайых Абд уль-Къадир Жилани булай айтгъан: «Шюкюрлюк – юрекни нюрю, яхшылыкъны билмейгенлик (неблагодарность) – шону тоту (ржавчина)» («Аль-Фатху р-Раббани»).
- Ниъматланы ишлер булан къабул этмеклик. Есибизге гьакъ герти шюкюрлюк этмек – Ол берген яхшылыкъланы къабул этмек булан битмей, арты булан Яратгъаныбызны буйрукъларына гёре юрюмек ва шо ниъматланы Ону разилигин къазанмакъ учун къолламакъ да бола. Шону учун заманында секет чыгъарма, гьажатлылагъа кёмек ялгъама, сюннет намазлар къылмагъа, сюннет оразалар тутмагъа, яхшылыкъгъа уьйретмеге, гьакъ ёлгъа чакъырмагъа ва шолай оьзге ишлер этмеге тарыкъ.
Имам Жунайд уль-Багъдади булай айта болгъан: «Шюкюрлюк – Аллагь ﷻ берген яхшылыкъланы Огъар тынгламайгъанлыкъда къолламакъдан сакъланмакъ».
Шюкюрлюк берекетни артдыра. Есибиз Аллагь ﷻ Оьзюне шюкюрлюк этегенлеге берекетин артдырмагъа сёз бере ва Къуръанда булай айтгъан (маънасы): «Сиз магъа шюкюрлюк этсегиз, Мен сизге сёзсюз (непременно) артдыражакъман» («Ибрагьим» деген сура, 7-нчи аят).
Сыйлы адамланы бириси булай айтгъаны сакълангъан: «Шюкюрлюк азны кёпге айландырагъанны гёргенмен…»
Олай да, шюкюрлюк ахыратдагъы азапдан сакълай. Къуръанда булай айтыла (маънасы): «Шюкюрлюк этсегиз ва имангъа гелсегиз, Аллагь ﷻ сизин азапгъа тутмажакъ» («Ан-Нисаъ» дген сура, 147-нчи аят). Шюкюрлюк – янгыз сёзлер тюгюл, шо дюр юрекни гьалы ва иманы барны яшав къайдасы. Яратгъаныбызгъа шюкюрлюк кёп этген сайын, Ол бизге бакъгъан ниъматларын да кёп этип артдырар. Есибиз Аллагь ﷻ Оьзюне шюкюрлюк этеген къулларындан этсин бизин! Амин!
