Неге мен къул болма герекмен?!

Неге мен къул болма герекмен?!

Неге мен къул болма герекмен?!

Ойлаш, пикру эт, неге десе Ислам – ойлашагъан адамланы дини.

Бусурман учун бир сагьат пикирлешмек хыйлы йылларда этилген ибадатгъа тенг саналагъаны негьакъ тюгюл.

 

Аллагьу таала – бизин Есибиз ва Яратгъаныбыз, биз буса – Ону къулларыбыз. Шону англайгъанлыкъ иманы бар кёбюсю адамны насипли эте, алгьамдулиллагь (Аллагьгъа ﷻ макътав болсун). Амма иманы токъташмагъан, иманы къатты болуп битмегенлер де бар. Насиплигин сезмек учун, шолайлагъа бир-бир ишлени англамагъа тарыкъ боладыр.

«Мен Аллагьгъа ﷻ инанаман, тек неге къул болма герекмен? Шолайлыкъ мени ягьымны сындыра!» – деп, дюньяда оьз ерин табып битмеген бир-бир адамлар бу кюйде ойлашма боладыр. Шолай сёзлени эшитгенде: «Неге Есибизни къулу болмакъ – яман, деп биревлени эсине гелегенине», – ойлаша къалдым.

 «Къул» деген англав къайдан гелген? Жамиятда токъташгъан пикругъа гёре, къул – бары да ихтиярларын ва къазанмагъа имканлыгъын тас этген адам. Загьматына ва яшавуна еслик этеген еси, огъар сюйген-сюйгенин этмеге толу кюйде ихтияры бар.

Къулну загьматы – адам адамны ишлетеген кюйню лап авур къайдасы.

Муна мунда яшырылгъан масъаланы аслу сыры!

Гертиден де, бир адам башгъа адамгъа толу кюйде таби болмакъ ягьын сындырагъан лап авур ишдир. Неге тюгюл, мал якъдан ва жамиятдагъы гьалы артыкъ саялы, бир адам башгъа адамгъа уллулукъ эте, башгъасы буса, огъар баш ура ва бютюн айтгъанын эте.

Бир адам да оьзюне сужда этерге лайыкълы тюгюл! Неге десе бир адамны да оьзюне баш урардай чакъы даражасы ёкъ. Нечакъы абурлу ва гьюрметли болса да, гьар адамны осал ерлери ва гьислери бола, хата йибермекден де сакъланмагъан. Мунда бары да зат англашыла! Адам башгъа адамны къулу болмагъа сюймей! Бек арив! Шолайлыкъ Ислам динге къаршы чыкъмай.

Энни бу масъалагъа башгъа гёзден къарайыкъ. Тетиксиз Бирев барны, сужда этмеге тийишли Бирев барны, гьар тюрлю нукъсанлыкълардан таза Бирев барны, кемчиликлерден эркин Бирев барны, биревге де гьажатлы тюгюл Бирев барны, лап уллу гючю ва къуваты булангъы Бирев барны, бары да аламны ва шону ичинде бизин де яратгъан Бирев барны биз барыбыз да билебиз чи.

Шолай деп къабул этилгенде, демек инсан Есибизни къулу (яратылгъанны тюгюл), деп сезмеге башлагъанда, къулчулукъ ягьын сындырагъан ва инсан табиатгъа къыйышмайгъан иш деп саналмайгъан болажакъ.

Амма шону булан бирче, оьмюр боюнда, оьзю де англамайгъан кюйде, инсан нени де къулу болмагъа бола. Натижада адам оьз-оьзюн шолай «терс къулчулукъгъа» гийирте. Масала, гьислерине яда мердешлерине харлы болса, инсанны гьалы осаллаша ва ахырда да ол шоланы есири бола, къулчулукъгъа тарый.

Янгыз бир Есибизни къулу дегенге рази болмакъ инсангъа толу эркинлик бермеге бола!

 

Хадижа Гьажиагьматова

 

2026-06-01 (Мугьаррам 1448 г.) №6.


Сёз юрекден гелмесе пайда ёкъ…

Шаирлеге къарап, сёз усталар къапиялы сатырларында терен гьакъылны ва ичиндеги гьислерин бир-бирине къыйышдырып, нечик къужурлу асарлар яратма бажарагъангъа не заманда да тамаша боламан. Шо саялыдыр шаирни сёзю адамны юрегине ёл табагъаны. Пагьмулу адамлар кёбюсю гезик къайсы якъдан да бажарывлу...


Сорав – жавап

– Сюннет этилген сонг къалгъан гён ва бир-бир себеплеге гёре гесилген сан булан не этме герек? – Гесилген санланы къумачгъа чырмап гёмсе яхшы. Шо кюйде гинник бавну (пуповина) ва сюннет этилген сонг къалгъан гённю де ерге гёмсе яхшы болар. «Мугни аль-Мугьтаж» деген китапда...


Байрам шатлыкъда оьтсюн!

Сыйлы болгъан шу гюнлер булан ва берекетли Къурбан байрам булан сизин барыгъызны да къутламагъа сюемен. Аллагьутаала бизге булай сыйлы гюнлени берген биз гюнагьлардан тазаланып, Оьзюне ювукъ болсун деп ва дюньяда да, ахыратда да гьар бир тюрлю даражалагъа етишсин деп.   Бу – бек сыйлы...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Пайхаммарлагъа бакъгъан якъда не затгъа токъташмагъа борчлубуз?   Бары да пайхаммарлар исбайы сифатлар булан безендирилген, оланы ачыкъ яны да, ич яны да ва оланы сёзлери, ишлери яман ва айып ишлерден таза. Оланы адамларда болагъан аламатлары оьр...


Аллагь ﷻ бизден къачыргъын яманланы арекге…

Аллагьгъа ﷻ шюкюр къумукъ тилде язагъан язывчулар ва шаирлер болгъан ва бар. Уллу классигибиз Йырчы Къазакъдан, Анваргъа ерли ва сонггъулар ана тилибизде инче гьислени, сюювню, намусну, борчну, намартлыкъны, оьзденликни ва яшавну бары да дегенлей янларын, гьалларын суратлап гелген. Бир сатырлар...