Неге мен къул болма герекмен?!

Неге мен къул болма герекмен?!

Неге мен къул болма герекмен?!

Ойлаш, пикру эт, неге десе Ислам – ойлашагъан адамланы дини.

Бусурман учун бир сагьат пикирлешмек хыйлы йылларда этилген ибадатгъа тенг саналагъаны негьакъ тюгюл.

 

Аллагьу таала – бизин Есибиз ва Яратгъаныбыз, биз буса – Ону къулларыбыз. Шону англайгъанлыкъ иманы бар кёбюсю адамны насипли эте, алгьамдулиллагь (Аллагьгъа ﷻ макътав болсун). Амма иманы токъташмагъан, иманы къатты болуп битмегенлер де бар. Насиплигин сезмек учун, шолайлагъа бир-бир ишлени англамагъа тарыкъ боладыр.

«Мен Аллагьгъа ﷻ инанаман, тек неге къул болма герекмен? Шолайлыкъ мени ягьымны сындыра!» – деп, дюньяда оьз ерин табып битмеген бир-бир адамлар бу кюйде ойлашма боладыр. Шолай сёзлени эшитгенде: «Неге Есибизни къулу болмакъ – яман, деп биревлени эсине гелегенине», – ойлаша къалдым.

 «Къул» деген англав къайдан гелген? Жамиятда токъташгъан пикругъа гёре, къул – бары да ихтиярларын ва къазанмагъа имканлыгъын тас этген адам. Загьматына ва яшавуна еслик этеген еси, огъар сюйген-сюйгенин этмеге толу кюйде ихтияры бар.

Къулну загьматы – адам адамны ишлетеген кюйню лап авур къайдасы.

Муна мунда яшырылгъан масъаланы аслу сыры!

Гертиден де, бир адам башгъа адамгъа толу кюйде таби болмакъ ягьын сындырагъан лап авур ишдир. Неге тюгюл, мал якъдан ва жамиятдагъы гьалы артыкъ саялы, бир адам башгъа адамгъа уллулукъ эте, башгъасы буса, огъар баш ура ва бютюн айтгъанын эте.

Бир адам да оьзюне сужда этерге лайыкълы тюгюл! Неге десе бир адамны да оьзюне баш урардай чакъы даражасы ёкъ. Нечакъы абурлу ва гьюрметли болса да, гьар адамны осал ерлери ва гьислери бола, хата йибермекден де сакъланмагъан. Мунда бары да зат англашыла! Адам башгъа адамны къулу болмагъа сюймей! Бек арив! Шолайлыкъ Ислам динге къаршы чыкъмай.

Энни бу масъалагъа башгъа гёзден къарайыкъ. Тетиксиз Бирев барны, сужда этмеге тийишли Бирев барны, гьар тюрлю нукъсанлыкълардан таза Бирев барны, кемчиликлерден эркин Бирев барны, биревге де гьажатлы тюгюл Бирев барны, лап уллу гючю ва къуваты булангъы Бирев барны, бары да аламны ва шону ичинде бизин де яратгъан Бирев барны биз барыбыз да билебиз чи.

Шолай деп къабул этилгенде, демек инсан Есибизни къулу (яратылгъанны тюгюл), деп сезмеге башлагъанда, къулчулукъ ягьын сындырагъан ва инсан табиатгъа къыйышмайгъан иш деп саналмайгъан болажакъ.

Амма шону булан бирче, оьмюр боюнда, оьзю де англамайгъан кюйде, инсан нени де къулу болмагъа бола. Натижада адам оьз-оьзюн шолай «терс къулчулукъгъа» гийирте. Масала, гьислерине яда мердешлерине харлы болса, инсанны гьалы осаллаша ва ахырда да ол шоланы есири бола, къулчулукъгъа тарый.

Янгыз бир Есибизни къулу дегенге рази болмакъ инсангъа толу эркинлик бермеге бола!

 

Хадижа Гьажиагьматова

 

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Янгы школа

Марьям янгы школагъа чыкъды ва биринчи гюн огъар бек къыйын тийди. Ол партаны артында яп-янгыз олтура, айлана якъда буса – танымайгъан белгисиз яшлар. Класдагъылар янгы охувчугъа къарай, тек таныш болмагъа бирев де янына гелмей. Ол бу мюгьлетде алдагъы къурдашларын эсге алып, бираз пашман...


Яшлар булан бирче турув

Эришмей, къыйышып яшав   Гьалиги заманда уллу болгъан яшлар ата-анасы булан яшайгъан гезиклер аз тюгюл. Яшав шолай буваргъанда яш наслу ожакъда бир-бирде оьзлени низамын яратма ва уьйдеги гьалны, яшав-турушну оьз онгайлыгъына кюйлеме къарай. Токъташгъан адатланы бу кюйде алышдырма...


Уьстюнлю сатыв-алыв

Сатыв-алыв лап гелимли касбу санала. Амма бу ишни юрютеген инсан ялгъан айтмайгъан, алдатмайгъан ва Яратгъаныбызны буйрукъларын къатты кюйде юрютеген адам болма герек. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Адилли сатывчу Къыяматгюн сыйлы адамлар ва шагьитлер булан тирилежек» (Ибн...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны ﷺ байлыкъгъа янашыву   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммар ﷺ опуракъда ва ашда оьзюне артыкълыкъ этмеген, башгъа асгьабалар йимик ач да болгъан, уьшюме де уьшюген.   Аль-Касталляни язгъан «Аль-Мавахиб» деген китапда Ибну Бухайра гелтирген бу...


Сыйлы адамлар: Умар ибн Абд уль-Азиз

Ата да, улан да бир йимик асил къылыкълы (давамы)   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Динге берилген улан оьз заманындагъы лап айтылгъан алимлени алдында охугъан, алгъан шо билими булан ол Пайхаммарны ﷺ гьадислерин билеген лап айтылгъан адам бола. Ол дин якъдан билим ала туруп, яш...