Пайхаммарны ﷺ бир нече насигьатлары
Пайхаммарны ﷺ бир нече насигьатлары
Гьарибизге пайда болагъан кюйде, Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ бир-нече гьадисин эсге алмагъа сюемен. Ислам дин – инсанны яшавун бютюлей къуршай ва гьар якъны тюзевлю эте, айтылмагъан-эсгерилмеген тема ёкъ. Бусурман дин ибадатдан башлап, адам аралыкълагъа ва гишини ич яшавуна дегенлей бары да янны къуршай.
Эр-къатынны бир-бири булангъы аралыкълары, абурлаву ва ихтиярлары динибизде гёрмекли ер тута. Пайхаммарыбыз ﷺ шо янланы ачыкъ эте туруп, булай айтгъан: «Къатынгишиге, къырыйында эри де бар туруп, ондан ихтияр алмайлы, сюннет ораза тутмагъа ярамайдыр ва эринден ихтиярсыз ону уьюне биревню гийиртме де ярамайдыр» (Бухари, Муслим).
Бу гьадисден кёп затны англамагъа болабыз. Масала, къатынгиши эрине нечик янашмагъа герекни гёребиз, огъар абурлу ва тынглавлу не затдан белгилегенин гьис этебиз. Ол эринден ихтияр алмай туруп, гьатта сюннет ораза тутма да болмай экен. Олай да, ондан ихтиярсыз уьйге адамны гелтирме де ярамай, гьатта шо лап ювукъ адамлары – къызардашы, къардашы ва къурдашы болса да. Шулай аз затлардан эр-къатынны аралыгъы беклеше, арадагъы гьюрмет ва англавлукъ арта.
Бусурман къатынгишилени ихтиярлары къыйыкъсытыла деп эсине гелмеге бола. Бу бир-бир ерлерде яйылгъан ва гьакъыкъатгъа къыйышмайгъан пикру. Шо шолай тюгюл экенге хыйлы далил бар. Масала, гьадислени бирисинде Пайхаммарыбыз ﷺ къатынгишилени герти гьалын ва талайлыкъгъа ювукълугъун булай суратлай: «Къайсы къатынгиши гюнде беш намаз да къылса, рамазан айны борч оразасын да тутса, оьзюню ягь-намусун да сакъласа, эрини разилигин де алса, огъар сегиз женнетни къайсындан сюйсе, гирме ихтияр берилежек» (Ибн Гьиббан).
Ожакъда уллу-гиччи, абур-сый болмакъ учун, къатынгишиге эринден ихтиярсыз уьйден чыкъмакъ, эрине тынглавсуз болмакъ, эри гелтирген малдан сорамайлы садагъа этмек ярамайдыр. Уьйню башы низамны да болдура, агьлюсю саялы жаваплыкъны да юрюте. Шолай низам болмаса, уьйде къавгъа, эришив болмай къалмас. Эргиши – эр намусну кюте, къатынгиши – уьй къуллукъну битдире, яш оьсдюре.
Адам аралыкълар ва оланы кюрчюсю – адиллик болмагъа гереклик де динибизде мекенли ер тута. Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Аллагьу таала: “Уьчевге Мен Къыяматгюн душман болурман. Кимге Мен душман болсам, Мен ону къоймасман. Шолардан бириси – бирев ишлемеге пеленчени тутуп, огъар ишлегени саялы гьагъын бермейген адам”, – деп билдирген» (Бухари). Агьамият берер ва терен ойлашар чакъы ой бар мунда!
Къардашларым! Гьалиги заманда шулай затлар кёп бола. Адамланы ишлетме де ишлетип, гьагъын бермей инжителер. Шолай этмек зулмудур, уллу гюнагьлардандыр. Гюнагь болмаймы дагъы, Есибиз Аллагь ﷻ шолай адамгъа Мен душман болурман деп Оьзю айта буса?! О саялы ишин битдирген сонг, адамланы гьагъын тез берме герек бола.
Биревлер бермеге кюю де бар туруп гьагъын тёлемей, тек садагъалар да эте, адамлагъа кёмеклер де эте, тарыкъ болса гьажлагъа да бара. Олай нечик болмагъа бола, эгер олар адамланы къыйынын сан этмей буса?! Гишини борчун бермей туруп, шолай къылынгъан гьаж да, этилген садагъалар да къабул болмайгъанны билмеге герекбиз. Бай болгъан булан не пайда, адилсиз ва къызгъанчы адам буса?! Яратгъаныбызны душманы болмакъ – бек къоркъунчлу гьал. Аллагь ﷻ сакъласын!
Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Сен оьзюнг ашагъан затгъа, сагъа садагъа гьисап да язылыр, авлетлеринге, къатынынга, къуллукъчунга ашатгъан затгъа да садагъа язылыр» (Агьмат). Башгъа гьадисде: «Харжланагъан акъчалар дёрт тюрлю бола. Аллагьны ﷻ ёлунда харжлангъан акъча, къулланы-къаравашланы азат этмеге харжлангъан акъча, пакъырлагъа садагъа этип харжлангъан акъча ва агьлюнге харжлангъан акъча. Шуланы арасында лап да зувап кёп болагъаны – агьлюнге харжлангъаныдыр», – деп айтылгъан (Муслим). Бу гьадисден адам оьзюню ата-анасына, агьлюсюне, авлетлерине эркин болма герекни ва шолагъа харжлангъан зат саялы адам садагъа этген йимик зувапны къазанагъанны англамагъа болабыз. Олагъа бакъгъан якъда къызгъанма ярамай. Гёресиз, ювукъ адамларынгны гьайын этип, олагъа харж чыгъарсанг, сююндюрмеге болсанг – Аллагь ﷻ якъдан зувап къазанарсан.
Айлана якъдагъылагъа йимик, адам оьзюне бакъгъан якъда да низамлы ва жаваплы болмагъа герек. Гьали шу ерде кеп чекмек учун къолланагъан ичкини, сигаретни, анашаны, наркотиклени, насвайны ва манг этеген дарманланы гьакъында айтмагъа сюемен. Шуланы къолламакъ бары да гьарамдыр. Неге тюгюл де бу яман затланы гьакъында Аллагьу таала Къуръанда айтгъан. Шулар яхшы затлармы, яман затлармы деп, кимге сорасанг да бары да, тартагъан да, тартмайгъан да яман зат деп айтажакъ. Аллагь ﷻ Къуръанда буса булай айта (маънасы): «Яман затланы Аллагь ﷻ гьарам этип гери ургъан».
Ондан къайры, эсгерилген затланы къолламакъда кёп акъча харжлана, шо буса шексиз кюйде исрапчылыкъ бола. Олайланы гьакъында Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Сен исрап этип малынгны пурч харжлама, гертиден де малын пурч харжлайгъанлар шайтанланы къардашларыдыр. Шайтан буса даим оьзюню Еси Аллагьгъа ﷻ капирлик этедир». Леззет аламан деп инсан терс ёлгъа тюше, шайтангъа ювукъ бола.
Сонг да шунда эсгерилген затлар бары да адамны чархына зарал бередир. Чархгъа зараллы затны этмеге шариатда гьарам. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Сиз оьзюгюзню оьлмекге ташламагъыз».
Тапанча урмай, асылмай, ярдан атылмай да адам оьз-оьзюн оьлтюрмеге болагъанны билебиз. Гечилмейген бу ажайып авур гюнагьдан сакъланайыкъ. Кеп чегемен деп къаркъарагъа зарал гелтирип, оьлеген гьалгъа тюшсе, сонг шо гюнагь саялы, Аллагьны ﷻ алдында къатты кюйде жавап тутма тюшежек.
Шо гьакъда Пайхаммар ﷺ айтгъан булай сёзлер бар: «Адам не оьзюне, не башгъагъа зарал этмеге ярамай» (Бухари). Гьакъылы бар адам шо сёзлерден дурус ойгъа гелмеге боладыр.
Бугюнлерде биз гёрмейбизми нечакъы адам шу затлардан савлугъун тас этген, кёбюсю оьлюп гетген. Шо да таманлыкъ этме герек гиччинев сама башы ишлейген адамгъа. Аллагь ﷻ гьарам этген затланы къоймагъа къаст этип, гьалал кюйде яшама Аллагь ﷻ бизге кёмек этсин.
