Къартаймакъ неден бола? Шону бир-бир себеплери
Къартаймакъ неден бола? Шону бир-бир себеплери
Бетибиздеги гьар бюрюшме бизин учун къайгъылы иш. Бир-бир тиштайпалар ата-анагъа ошайбыз, деп къол силлеп къоя, башгъалар бир янгы кремни къоймай, бары да затны бетине сюртюп къарай. Амма кёбюсю гезикде себебин тюз билмейлер. Бюрюшмелер неден болагъанны герти себеплерин ахтарайыкъ ва шону алдын алмагъа болагъан кюйлени эсгерейик.
1. Савлукъ масъалалар
Савлукъну аявлап сакъламасакъ, бизге бир крем де, бир оьзге иш де кёмек этмес. Инфекция яда оьзге аврувлар, тарыкъсыз мердешлер – барысы да гёнюбюзге таъсир эте. Бет, бойну, бойнуну тюп яны, къоллар лап биринчилей зарал гёре. Олай да, гормон система жагьилликге тувра таъсир эте. 30–35 йылдан сонг гьар тиштайпа эстроген гормонну даражасына багьа бере турма тарыкъ. Къатынгишини жагьиллигине «жаваплы» бу гормон не гьалда экенни билмек учун, йылда эки керен эндокринолог доктор шону тергемеге тарыкъ.
2. Белок етишмейгенлик
18–20 йыллыкъ чагъындагъы адам не ашайгъанны тергемей, бары да затны юта ва шондан тыш гёрюнюшю зарал гёрмей буса да, 30 йыллагъа ювукъ бола туруп, гьал алышынмагъа башлай. Не ашайгъаныбыз бара-бара бетибизден ачыкъ гёрюнеген бола. Йыл сайын бизге белок кёп тарыкъ. Шекерни буса, болгъан чакъы аз этмеге герекбиз. Витаминлени де унутмайыкъ. Олай да, коллаген къаркъараны гьалына бек яхшы таъсир эте.
3. Тербенмей турагъанлыкъ
Бары да аврувлар нервалардан деп айтагъангъа шогъар диванны да къошар эдик. Кёплерибиз сав гюн компьютерни алдында олтуруп йибере, уьйде буса, ял алып диванда ята. Натижада, сав гюн этеген юрюшюбюз янгыз бир-нече абат булан бите: маршруткадан ишге ва шо кюйде гери къайтагъанда. Эгер биз гюнде 40–50 минут сама да яхшы кюйде юрюш этмесек, къан ишлевге яман таъсир болажакъ, шо буса, къартаймакъны чалтлашдыра; къаркъараны тутагъан кюйню (осанка) буза, клеткаланы герек кюйде «тойдурмай». Аз тербенишли яшав – бюрюшмелеге, гён салланагъангъа тез гелтире. Оьзюбюз сайлама герекбиз: жагьил, яш, сав къаркъара ва бет сюебизми? Сюе бусакъ, юрюш тарыкъ. Заман ёкъ, ишден арыгъанман, яшланы гьайын этмеге тарыкъ, деген «себеплер» кёбюсю гьалда оьзюбюзню алдатагъан бола. 21 гюнню узагъында юрек учун гиччи тренировка этсек, шо уьйренчикли мердешге айланажакъ ва жагьилликге элтеген биринчи абат болажакъ. Гьар гюн ярым сагьатны узагъында зарядка этсек, къаркъарабызгъа хыйлы пайда болажакъ, жагьлыбыз да артажакъ.
4. Тиш масъалалар
Артгъа салмай, заманында тишлени гьайын этив, шолагъа къыйматлы янашыв – жагьилликни узатмагъа кёмек эте, иржайывну да асил эте, шо буса, кимни де безендирме бола. Уллу болгъан сайын тишлер ашала, тиш аралыкълар оьсе, гён созула, бетни этлери осал бола. Хас докторлар бу масъалалардан къутулмагъа кёмек эте.
5. Къаркъараны дурус тутмайгъанлыкъ
Къаркъараны тутагъан кюю алышынгъан буса, шо да терен бюрюшмелер болмакъгъа себеп. Бетни этлери бойнуну ва тёшню этлери булан тувра байлангъан. Шолай болгъанда, о ердеги аркъа сюекни алышынмакълыгъы бюрюшмелер тувмакъгъа болушлукъ эте. Спазм да гёнге яман таъсир эте. Аркъа сюекни бек аявлама гереги ачыкъ. 40 йылдан сонг буса, айрокъда. Уллу болгъан сайын къаркъараны чыныкъдырмагъа, йымышакъ кюйде аркъа сюекни созмагъа тарыкъ. Авурлугъубузну аз эте бусакъ, къаркъараны тутагъан кююне шо таъсир этмейгенге агьамият беригиз. Кимни де гючю чатагъан шону учун айрыча хас гьазирлик гёрсетиле.
