Эри хонтурланагъанда...
Эри хонтурланагъанда...
Гьар эригишини де къыйынлы гюнлери болуп, ачувлары жыйылып, артда да сонг шо кепи ёкълугъу ювукъдагъы адамны башына тиймек бар. Аслу гьалда жыйылгъан къазапланывну яманлыгъы олжагъа инг биринчи тие.
Эришивлюк артындагъы гюн аз бола ва тайып да къала. Булай гьал бир болмай, гюнден-гюн такрарлана буса къатынгиши не этсин? Бир сёнсе де, сонг къызгъын янгыдан янып йибере ва гьал тюзелмей. Шолай болгъанда не этмеге герек? Масъала оьзлюгюнден чечилежекге умут этип ва якъламагъа герекли эри яхшы янгъа алышынар деп чыдап турмагъа тарыкъмы? Яда гьаракат этип, гьалны бютюнлей алышдырмагъа яхшы болурму? Гьатта, дагъы ёл къалмагъанда, аралыкълар илиякълы болмаса, айрылмакъ къаламы?..
Бир башлап агьлю масъалаланы уьстюнде ишлейген касбучулар не айтагъангъа тынглап къарайыкъ. Инг алдын къатынгиши не зат этмеге тарыкъ тюгюл дёрт ишни ачыкъ этейик. Биринчилей, эргишиге гёре болмагъа, ол этеген кюйде янашмагъа, къайтарыш этмеге, демек огъар ошамагъа тарыкъ тюгюл. Эри хонтурланагъанда, айлана якъны ушатмайгъанда, огъар: «Оьзюнге къара», «Сенден мен дагъы да бек ялкъгъанман», «Мен сенден де бек арыйман, не кёп илинесен», – деген сёзлени айтмаса яхшы болур. «Гьы, булай ёравлар бере турмагъа чы тынч», – деп къатынгишилер сёзюме кюстюнмеге бола. Озокъда, айтгъан кюйде этмеге тынч тюгюлню англайман, неге десе къатынгишилер эргишилерден эсе чалт «къызып» йибере ва оьзюн къолда жыймагъа олагъа къыйын, айрокъда ерсиз кантыллавлар этилегенде (ону гёзюнден къарагъанда). Шо шолай буса да, тувулунгъан гьалны себебин билмек ва аралыкъланы яхшылашдырмакъ учун, тиштайпа алгъасамай, гьакъыллы кюйде янашса лап яхшы болур.
Эри къазапланагъаны негьакъ тюгюл деп къабул этмеге, шо гьакъда ойлашмагъа тарыкъ. Балики, гертиден де, ол бир-бир себеп болуп ачувланадыр ва шолайлыкъны маънасын къырда тюгюл, уьйде излемеге герекдир. Этмеге тарыкъ тюгюл уьчюнчю иш – яшлардан ачув алмакъ. Олагъа олай да къыйын атасыны гьалеклигин гёрмеге, оьзлеге бакъмагъан буса да. Уллулар оьз масъаласын ич арасында чечмеге тарыкъ, оланы къавгъасы яшлагъа тиймеге герекмей. Уьзюрю себеп болмай туруп, эри саялы ону ата-анасына, оьзге къайынлагъа арза этмесе яхшы, айрокъда къурдашлагъа ону сёкмеге бирт де ярамай. Гьали этмеге яхшы ишлени гьакъында айтайыкъ. Инг башлап арадагъы масъаланы оьз гючю булан басылтмакъны гьайын этмеге тарыкъ. Нечик? Олжа булан тындырыкълы хабардан башламагъа герекдир. Ол нени ушатмайгъанны айтып берсин деп тилемеге ва сонг шо айыплавланы песте-пестесине ерли чечмеге арив болур. Шо лакъырны барышында къычырыкъны, оьпкелевню къоймагъа герек.
«Айтмагъа тынч», – демеге боласыз, англайман. Буса да, шолай этмесе дагъы кюй ёкъ, неге десе парахат кюйде сёз юрюлмесе масъала чечилмес. Агьлю аралыкълар шолай зат чы! Мунда къыйналмаса, гьаракат этмесе оьзлюгюнден болагъан яхшылыкълар ёкъ. Эки де ян чыдамлы, гьюрмет булан янашмаса, тувулунгъан масъаланы бирликде чечмеге герек деп тутмаса, иш алгъа бармас. Биревню гючю, янгыз айланыв айтардай уьстюнлюк бермес. Агьлю деген къаркъарадан тегенекни чыгъармакъ учун сююв, абур-сый, бир-бирин англав ва ёл бермеге гьазирлик тарыкъ бола. Шолар бар буса, оьзге зат къыйын болмас. Эгер де къатынгиши оьз гючю булан масъаланы чечмеге болмай ва эри булан ортакъ тил тапмагъа бажармай буса, масъаланы чечмек учун психологну кёмегинден пайдаланмакъ айып иш тюгюл. Мунда уялмагъа зат ёкъ, агьлюню гележеги учун айланасыз чы.
Бизин якъларда психологлагъа кёмек излеп барагъанлар гьалиге кёп тюгюл деп эсиме геле, тек шоланы касбусу хыйлы масъаланы чечмеге болушлукъ эте ва олардан пайда болагъанны халкъ англайгъан болуп бара. Агьлю масъалаларда англаву бар, яшавну гёрген ругьани къуллукъчулар, имамлар да ажайып пайда гелтирмеге болагъаны ачыкъ. Белгили йимик, Ислам дин яшавну бары да янларын къуршай ва агьлю аралыкълар буса бек агьамиятлы ерде. Дин уьйретеген кюйде яшав къурмагъа къаст къылса, гьар къыйынлыкъдан сонг енгиллик гележекге шекленмей, Есибиз Аллагьгъа ﷻ даим тавакал этсе, инаныгъыз, бары да зат яхшы болажакъ. Адам аралыкълагъа нерваланы бузукълугъу да таъсир этмеге бола, шо саялы бир-бир гезиклерде докторланы кёмеги де тарыкъ бола. Агьлюде татувлукъ ва парахат яшавлукъ болсун учун гьаракат этмеге тарыкъ ва бизден болагъанны этмей къоймайыкъ.
ЮЛИЯ ЗАЧЁСОВА
