Тортлар да ашап семирмей боламы дагъы?
Тортлар да ашап семирмей боламы дагъы?
Муна яй да гелди – исбайы ва арив гёрюнмеге бирден-бир сюеген вакъти. Къаркъараны гёзел нечик сакъларсан, энни татли булкалар, кёп сюеген кампетлер ва оьзге татлиликлер гьар гюн гёз алдынгда буса? Шу агьамиятлы соравгъа бирче жавап бермеге къарайыкъ.
1. Аш ашавланы арасында хам-хум этмегиз
Тюз ашама уьйретеген илму (нутрициология) къаркъара семиривню къандагъы инсулин булан байлай. Татлиликлер, татли сувлар, акъ ун, акъ дюгю, тез биширилеген ашлар ва шолай оьзгелери шекер гётерив булан инсулинни артдырта. Гьар аш ашавну арасында – азында 4–5 сагьат гетмеге тарыкъ. Шо аралыкъланы арасында оьрде эсгерилген ашланы ашамагъа бирт де ярамай. Татли ашланы къойма болмай бусагъыз, аслу ашны вакътисинде сама ашагъыз шоланы. Шолай этсегиз, инсулин тез гётерилмекден сакъланарсыз.
2. Татлиликлер – ашдан сонг
Татлиликлени ашдан сонг ашамагъа ёрала. Шолай этилсе, къандагъы шекер аста-аста оьсежек, аш ишлетив башланып, белок, майлар, клетчатка къаркъарагъа арив синежек. Шолайлыкъ булан инсулин булан байлавлу масъаладан сакъланмагъа бола.
3. Татлиликлер – гюнню биринчи яртысында ашала
Эгер торт гесек яда шоколад болмаса, яшав бузула буса, татлиликлени гюнню биринчи яртысында ашагъыз – эртенги, дагъы болмагъанда тюш аш булан. Шолай этилсе, татлиликден гелеген гюч къаркъара ва баш май ишлевге къолланар. Ахтарывчулар билдиреген кюйде, татлиликлени 16:00 болгъанча ашап битмесе, инсулинни оьз вакътилерине таъсир этиле, къаркъарагъа май сингип къала.
4. Дазуну билигиз!
Татлиликлер бек намарт затлар ва бир олтургъанда эки хапмай, кампетлени юта туруп, кагъызы тёбе-тёбе болуп къалгъанны билмей къаласан. Тюз ашама уьйретеген касбучулар айтагъан кюйде, инсанны ашы 80 процентге дурус ясалгъан буса, къалгъан 20 процентли бузукълукълар уллу зарал гелтирмес. Ашалып къалгъан татлиликлер саялы оьзюгюзню чайнап турмагъыз, дазуну билигиз.
5. Эртенги аш болмагъа ГЕРЕК
Эртенги аш – нечик-мечик де ашав тюгюл, къаркъарагъа бек пайдалы иш. 8–9 сагьатны узагъында юхлап уянгъан къаркъара ачлыгъын басылтмагъа, ашамагъа сюе. Эртенги аш токъ болса, хам-хумлардан сакъланабыз. Биринчи ашыгъыз тюрлю ва тойдурагъан болмакъны гьайын этигиз. Экмекге кама сюртюп, кофе ичген булан болмай. Йымырткъа, чабакъ, тавукъ, майлар (сари май, къаймакъ, увмабишлакъ, авокадо), яшылчалар, крупалар, ундан этилген ашлар – лап ери болар эртен ашамагъа. Шолай бай тепсиден тоюп тургъан гиши, гюнню узагъында татлиликлерден сакъланмагъа болар.
6. Ичиндегилери (состав)
Жан сюеген шоколадда боявлар ва консервантлар аз болгъан сайын, шону ашагъанда, къаркъарагъа зарал этилмекден сакъланарбыз, исбайы гёрюнюш де бар кюйде къалар. Гьар химия къошулмалар – бавургъа басгъын. Шо саялы, ашайгъан сурсатда «бензонат натрия», «натуральные ароматизаторы», – деп язылгъан буса, шолардан сакъланса яхшы.
7. Заралсыз татлиликлер
Гьалиги заманда къаркъарагъа зарал гелтирмейли, татлиликлени хыйлы тюрлюлерин ашап, тоймагъа кёп имканлыкъ бар. Шону учун ашбазлар глютенсиз ун, кокос, къоз ва урлукълар къошулуп этилген татлиликлер бишире. Гертиси, пайдалы булай татлиликлени багьасы оьзгелеринден шайлы артыкъ бола. Амма савлугъуну гьайын этегенлер, къаркъарасын исбайы кюйде сакълайгъанлар тамагъы тургъанда, багьасына къарамайлы, шолай татлиликлер алып ашамагъа бола.
