Яшлагъа байрам этеген кюй
Яшларыбызны яшавунда шатлы агьвалатлар бола, уланыбыз яда къызыбыз шо гюнню эсинде арив гьислер булан сакъласын учун, шоланы арив оьтгермеге сюебиз.
Тувгъан гюнню оьтгерегенде йимик, башгъа ишлени де шо кюйде шатлыкъгъа айландырма ярар. Масала, яшны бир гьюнери, устюнлюгю ачылса, шогъар багъышлап алашаракъ байрам этмеге бола чы.
Къурдашларын чакъырып болардай, яшыбызгъа шолай байрам этмек учун не тарыкъны гьакъында энни ойлашайыкъ. Яшлар учунгъу кафеге яда кеп чегеген ерге бармакъны гьисапдан тайдырайыкъ, неге десе онда бизден бир зат да гьасил болмай, бары да зат алданокъ ойлашынгъан. Шолай ерде яшларыбыз леззет алагъан кюйге ягъадан къарасакъ тюгюл къалмай. Балики, уьюбюзде яда абзары барлар шонда шатлыкъ оьтгермеге токъташгъанбыз. Эргишини де бу ишге къошса яман болмас, тек аслу гьалда булай «къайгъылар» тиштайпаны имбашларында къала.
Байрам болагъан ерни безендирив.
Шону учун гьазир гирляндаланы, байракъланы ва шариклени къолламагъа ярай. Амма безендирив учун, яшыбыз къоллары булан ренкли кагъызлардан, къумачдан этген накъышланы, суратланы къоллап да болабыз. Байрам этилеген ерден сынмагъа, бузулмагъа болагъан затланы алданокъ тайдырса яхшы, неге десе яшлар чаба, ойнай ва уьй малгъа зарал этмеге бола.
Савгъатлар гьазир этиле.
Байрам кимге этиле буса, шогъар савгъатлар берилегени белгили, амма ону къурдашларына да сююнчлер гьазирлеме ярай. Айрокъда жыйылгъанланы арасында о-бу конкурслар оьтгермеге хыял бар буса. Савгъат гьисапда татлиликлер, тамаша къаламлар ва карандашлар, суратлар, оюнчакълар ва яшлар ушатагъан шолай оьзге затлар къыйышажакъ. Савгъат берилмеге заман болгъанда шону да оюнгъа айландырма яражакъ. Къолуна тутдуруп къоймай, савгъатны оьзю излеп тапса, излейгенде огъар кёмек ёравлар берсе, соравларына англатагъан жаваплар къайтарса, къужурлу оюн болажакъ.
Тепси къурув.
Яшланы салатлар, емишлер, татлиликлер ва чай булан къонакъ этмеге ярай. Татли сувланы да, кампотланы да гиччипавлар кёп сюе. Шоланы сатып алагъанда натуральный деп айтагъанларын алмакъ агьамиятлы.
Кампетлени, шоколадны да яшлар кёп сюе. Шоколадны бёлегенде, шону ачгъанча бир башлап дёрткюллерине сындырып айырса яхшыдыр. Шолай этсек, ашайгъан ашыбызгъа къоллардагъы нас, микроблар тиймес, таза къалар. Сакълыкъ яхшы зат, ондан къайры шоколадны ашагъанча жувмай чы.
Шатлыкъ этилеген яшгъа ва ону къурдашларына оюнлар онгармакъ.
Жыйылгъан гюн шатлы ва къужурлу оьтсюн учун бир-бир оюнлар ойлашма ярай. Белгили китаплардагъы игитлер йимик гийинмеге, олагъа ошап сёйлемек яшланы кепине гелир.
Яшлар спортда йимик ярышлы оюнланы да бек сюе: йыракъгъа атылыв яда бир затны уьстюнден атылыв, тогъа тартыв.
Китап игитлени опурагъын кимники арив деп яшлар ярышгъа чыкъма бола. Озокъда, яшланы аналарына шолай конкурс болажагъын алданокъ билдирмеге, олар гьазирленмеге болагъанны гьайын этмеге тарыкъ. Яшлар шиъру охувдан да конкурс этмеге бола.
Уллулар ойлашса, хыйлы оюн чыгъарма бола. Масала, бир бёркню ичине кагъызлар сала. Кагъызларда буса, гьар тюрлю затны сураты бар: машин, алат яда къыр жан. Яшлар шо кагъызланы гезиги булан чыгъарта ва кимге не кагъыз тюшсе, шондагъы суратгъа гёре нишанлар булан, оьзю сюйген кюйде гёрсетмеге гьаракат эте. Сонг гьар ортакъчыгъа савгъат бериле. Кимге не савгъат болажагъын буса, башгъа бёркде язылгъан кагъыздан билер.
Башгъа конкурс – «Пелен гьарпгъа башланагъан сёз…» Бир гьарп белгиленген сонг, яшлар гезиги булан шо гьарпгъа башланагъан сёзлени айтмагъа башлай: ким кёп сёз айтса ута. Масала, К гьарп болсун: китап, кисе, кагъыз… Булай конкурс агьамиятын жыймагъа, баш ишлетмеге яшлагъа пайдалы да болажакъ.
Яшлар кёп сююп чечеген ёмакъланы конкурсунда да ортакъчылыкъ эте. Бир-бир ярышлар буса, яшланы эсин гючлендирмеге, агьамиятын артдырмагъа бола. Мисал учун, «Эсде сакъла ва гёргенни айт» деген конкурс огьтгерме ярай. Шону учун бир яш къурдашына къарап, ону эсинде сакълама герек. Сонг ону гёзлерин чырмап байлай, ол буса ону суратлама герек ва: «Опурагъыны тюсю недир?», «Къолунда нече къаламы бар?» – деген соравлагъа жавап бермеге тарыкъ. Эсинде сакъламакъ учун оюнчакъны яда оьзге башгъа затны сайлама да ярай. Бу оюн яшны эсин, агьамиятлыгъын ишлете ва гележек яшавунда пайда гелтирмеге болажакъ.
Аслусу – уллулар яшлагъа къоймай, юрюлюп турагъан ишге оьзлер башчылыкъ этмеге тарыкъ. Конкурслар, къатнав къужурлу болсун учун олар тергев этмеге ва савгъатлар адилли пайланагъан кюйню болдурмагъа тийишли.
Уллуланы не булан машгъул этмекни де ойлашма тарыкъ.
Гиччи къонакълар янгыз тюгюл, аналары яда оьзге къардашлары булан гелмек бар. Эгер шолар сизин де къурдашларыгъыз буса, арада масъала тувмас, неге десе болуп турагъан агьвалатгъа олар да кёп сююп къошулажакъ, кёмек этежек. Башгъа уллулагъа буса, айры тепси къурмагъа, татлиликлер булан чай бермеге яражакъ – олар бир-бири булан таныш да болур, къатнав да юрютер.
