Ашбазны сырлары
Чакъны исси вакътилери яз булан битди, явагъан янгурлар Маратгъа уллатасы булан къыргъа чыкъмагъа къоймай. Уьйде ойнап битгенде бары да оюнчакълар ерли-ерине салынгъан, уллата булан китаплар охулгъан, этмеге иш къалмагъан – ялкъувлу болгъан. Бошлугъундан не этегенни билмей, Марат бир уьйден башгъасына гире туруп, ашюйге геле.
Ашюйде айланагъан ана, локъум биширмеге гьазирленип, хамур булан доланагъан вакътиси.
– Ана, сен хамурдан экмек ашлар биширмеге кёп сюесен. Мунда сюймеге чакъы не бар? Алдынг ун, къошдунг йымырткъа, сув булан булгъадынг, сал печге, битди.
– Балам, аш этмек енгил ва тынч иш тюгюл. Гьар затны билип этмеге герек. Масала, унну элекден не учун чыгъарагъанымны билемисен?
– Тююрлер болмасын деп элейсендир.
– Шо саялы тюгюл элейгеним, – деп, ана иржая. – Уллу бюртюклени айырмакъ ва шоланы уватмакъ учун, унну элекден чыгъара. Ун дорбаны ичинде узакъ тура ва къатты болмакъ бар. Элекден чыгъаргъанда буса, ун кислород булан толумлаша, енгил бола ва арив бише. Уьстевюне къужурлу химия ишленив де бола.
Ана къутукъдан акъ тюслю хаба чыгъарып, ичине сода тёгюп, уьстюне бир-нече лимон сок тамдыра. Шо мюгьлетде сода пышыллап, гёбюк ташлама башлай.
– Бугъар къара! – деп, Марат тамаша бола. – Бу чу бир химия процесс.
– Тюз айтасан, гертиден де, химия реакция башланды, – дей ана. – Лимонну аччылыгъы (кислота) сода булан ёлукъду. Бир-бирине къошулгъанда олар углекислый деп айтылагъан газ чыгъара. Пусубуз булан чыгъагъан газ да шолай бола. Гьали мен муну хамургъа къошуп, арты булан дагъы да къошагъанларымны къоллап, сонг буланы барысын да булгъап, бираз замангъа «ял алма» къояман.
– Ял алма?
– Дюр, ял алма, хамур бираз тонгмагъа герек.
Гёргенлерини гьакъында хабар этмек учун Марат уллатасына алгъасай.
Ярым сагьатдан уьйню ичи янгы бишген булкаланы арив ийисинден тола.
Марат ашюйге къайтып гелип, хамур гесеклер къызарагъан кююне печни шишасына тикленип къала.
– Ана, хамур булай нечик гётерилди? – деп, Марат билме сюе.
– Пышыллайгъанда чыкъгъан газ хамурну ичинде къалып къалгъан. Печни иссилигинден бу гёбюклер генглешме башлай ва хамур уллу болуп гете. Хамургъа бу смесни къошмай къойгъан бусакъ, булкаларыбыз юкъкъа ва къатты болар эди.
– Ана, ашюйде де тамаша ишлер болгъан экен. Сен аш этегенде янынга геле турма тарыкъ болажакъ.
Авлетини бу сёзлерине ана иржая.
– Озокъда, геле тур. Муна булкаларыбыз да гьазир болду, тепсини къурмагъа кёмек этермисен?
– Кёп сююп этермен!
Марат инг башлап къайнама чай сала, тепсини онгара ва савут-сабаны ерлешдире. Уланъяш бу гьазирликлени этген сонг, газет охуп битип турагъан уллатасыны янына бара.
– Ата, юрю тепсиге барайыкъ, – деп, Марат чакъыра. – Онда бир арив булкалар бишип гьазир болгъан.
– Балам, сени анангны къоллары алтын.
– Шо чу тюз! Аш этмек бек къужурлу иш болгъан экен! – деп, Марат иржая.
Ол уллатасы охуп битген газетни алып ерине сала, сонг къолун узатып, къартгъа турмагъа кёмек эте. Чай иче туруп булар арив хабарлар айта.
