ТИШТАЙПАЛАНЫ ДЮНЬЯСЫ

ТИШТАЙПАЛАНЫ ДЮНЬЯСЫ

Эри не сюегенни нечик билмеге бола?

Гьар къатын эри булан татувлу яшамагъа сюедир. Шо муратгъа етишмек учун ва бир-бирин англап, гелишип яшамакъ учун не этмеге тарыкъ? Эри не сюегенни къатын нечик билмеге бола?

Психологлар гьисап этеген кюйде, бу масъалагъа жавап тапмакъ учун терен ойлашмагъа тарыкъ тюгюл. Аслусу – яшав ёлдашыгъыз не айтагъангъа къулакъ асмагъа тарыкъ, огъар герек чакъы агьамият бермеге тюше ва янгыз оьзюгюз ушатагъанны этмек дурус болмас. Амма аралыкъланы ёрукълу этмеге четим этеген не йимик буса да ишлер болмай къалмай. Татувлукъну бузагъан шо не ишлер экен деп энни ахатарып къарайыкъ. Кёбюсю гезикде къатынгиши оьз уьюндеги гьалгъа уьйренчикли бола ва къурулгъан янгы агьлюде де оьзюн яшдан уьйренген гьалда юрюте. Амма булай гьал эри уьйренген гьалдан башгъа болмагъа бола. Масала, къатынны агьлюсюнде аш ашайгъанда бары да жыйылып бирче ашай болгъан. Эрини агьлюсюнде буса, гьар ким оьз онгайына яда хам-хум этип аш булан артыкъ аварасы болмагъан.

Муна шулай гиччи башгъалыкълар да уллу масъалагъа, эришивлюкге айланмагъа бола. Шулай гезиклерде нечик этмеге яхшы болур? Гьар ким этеген ишин ачувгъа тюгюл, уьйренген мердешине гёре этегенин гьисапгъа алмагъа, шону англамагъа тарыкъ. Шолай аз затлар чечмеге къыйын масъаламы дагъы?! Бир ёрукъгъа гелмек учун не йимик буса да гезик, низам токъташдырмакъ таманадыр. Мисал учун, жуманы ичинде гьар ким сюйген кююнде, айрыча ашай, тек ишлемейген гюнлер, ял алагъан заманда буса – агьлю бир тепсини айланасында жыйылып, бирче ашамакъны токъташдырмакъ. Янгы къурулуп турагъан ожакъ къаршы болмагъа болагъан бирдагъы масъала – гьар кимни оьз дазусу болмакъ ва шону сакъламакъ. Эригиз ушатагъан сиз сюегенге къыйышмай къалмакъ бар ва булайлыкъ гьамангъы, яшавда болагъан гьал.

Ол спорт оюнлагъа къарамагъа, ишини гьакъында сёйлемеге сюедир ва сизин булан сагьатлар бою «янгылыкъланы чайнап» турмагъа онча да кепине гелмейдир. Сиз тюкенлерде «геземеге» сюесиз, ол буса гьавдан айрылмагъа болмай. Эргиши ва къатынгиши ушатагъан затлар бир йимик болмагъа болмай, оланы битими башгъа. Демек, эргиши оьз ушатагъанын эте буса, ол къатынын ер этеген яда огъар сувукъ янашагъан йимик тюгюл. Гьар кимни де оьз къаравлары ва янашывлары бола ва шолайлыкъ бирбирин сююв булан аралы тюгюл. «Сюювню тилин» ахтарыгъыз, уьйренигиз. Кёплер «Сювню беш тили» деген Гэри Чепмен язгъан китапны гьакъында эшитгендир. Онда язылгъан кюйде, агьлюде татувлукъ болдурмакъ учун бир-нече къайда, ёрав бар. Гьарибиз сююв деген гьисни оьзтерече англайбыз. Биревлер учун сюймек – даим гьайын этмек ва кёмекге гьазир турмакъ.

Башгъалар учун – гьашыгъын савгъатлар булан толтурмакъ, агьамият булан къуршамакъ. Амма биревлеге шолай токътавсуз агьамият тарыкъ да тюгюл, сюйгени къырыйында болса таманлыкъ эте. Ёлдашы яндавурунда экенни сезмеге сююп, къолун тутмагъа, инбашы йыракъда тюгюлюн билмеге амракълар да бар. Бирче яшайгъан адамыгъызгъа, сюегенигизге сюювню шо тилни къайсын буса да тангламагъа къарагъыз, огъар къыйышагъанын сайлагъыз. Эргишиге инанмакъ – ажайып иш. Огъар чыдамлы янашыв, англав ва кёмек этмеге гьазирлик – къайсы эргишини де юрегине элтеген ёл. Къатынгиши эрини гючюне шекленмей, ол бажаражагъына къатты кюйде тюшюне буса, эргишиге къанатлар къошулгъандай учма гьазир болур. Шолай къатын булан эргиши уллу уьстюнлюклеге етмеге бола. Эрине инанагъанын гёрсетмек ва шогъар шекленмейгенин билдирмек – гьар сюеген къатынны борчу.

Экмек бузула тура буса не этмеге тарыкъ? Къыйматлы ёравлар

Ерге ташлангъан, насланы арасындагъы экмек гесеклени гёрегенде юрек ярылмай не этсин?! Шолай болмас учун не этмеге тарыкъбыз? Айрокъда, биз – шагьарда яшайгъанлар: гьайванларыбыз ёкъ чу къалгъан ашланы олагъа бермек учун. Бу лап тарыкълы ашыбызны аямагъа тарыкъбыз ва шону ташлап къоймакъдан сакъланмакъ учун гьар уьй хозяйка билмеге герекли бир-нече ёравлар бермеге къарайыкъ.

1.Оьз оьлчевюгюзню билигиз

Бизин кёплерибиз тюкенге гьар гюн бара. Янгы бишген экмек алмакъдан тынч не болсун?! Шо саялы агьлюгюз нечакъыны ашажакъны биле туруп, артыгъын алмагъыз.

2.Къызартылгъан экмек гесеклер

Эгер тюнегюнден къалгъан экмек бар буса, шону къолламагъа къаст этигиз. Мисал учун, «гренки» деп айтылагъан экмек гесеклени къызартып ашамагъа ярай. Шону учун эки йымырткъа, бираз сют ва туз тарыкъ болажакъ. Шуланы булгъап, ичинде шо къатгъан экмек гесеклени чомуп, мандыра ва сонг ялгъавда эки де янын къызарта. Муна сизге алай арив енгил этилеген аш.

3.Сухарилер – не заманда да тарыкълы Къалгъан экмекни къоллап болагъан бирдагъы кюй – шолардан сухарилер этмек. Мундан енгил не болур? Экмекни кубиклеге гесе, уллу къазангъа тёге, тузлай, специялар къоша, бираз май болса да яхшы. Сонг шону яхшы кюйде булгъап, печге йиберип, 10 – 15 минут къызарта. Шу сухарилени шорпагъа къошмагъа да, булай да хартхурт деп ашамагъа ярай. Шону булан тамамланмагъа сюймейгенлер, «панировочный» деп айтылагъан сухарилер этмеге бола. Олар котлет, наггетс биширегенде яда овошлар булангъы салат этилегенде къоллана. Шону учун сухарилени блендер яда оьзге алат булан увата. Сонг башы бегилген хабада сакълай.

4.Бузлатып сакълайбыз

Бу къайданы бары да сынавлу уьй хозяйкалар къоллай. Эртенги ашгъа печден чыкъгъан йимик исси экмек сюемисиз? Буханканы тилимлеге гесип, бузлатмакъ учун къолланагъан пакетлени ичине салабыз ва морозильникде жыябаз. Экмек тарыкъ болгъанда, шо пакетден герек чакъыны алып, аста этилген отда, ялгъавну ичинде башын да ябып исите. Шо къайда булан локъумланы, чюреклени де сакъламагъа бола. Этип къарагъыз, тамаша болурсуз.

Чач жыяйыкъмы, аяз болайыкъмы: резинлени гьакъындагъы баян

Чач жыягъан гьамангъы резин тулум (локон) учун зарал гелтирмеге болагъанны билемисиз? Оьтесиз къысып жыягъан яда сан яны осал резинлерден чач бузула.

Башны терисине гюч этиле, къантамурлагъа къан гелив осаллаша, тюклер пайдалы вешестволаны аз алагъан бола. Натижада тюк дагьнисин тас эте, йыртылламайгъан бола, сына. Арты булан тёгюлмеге де башлай. Амма резинлерсиз де къалмагъа бажарылмай. Заралдан да сакъланып, чач нечик жыяйыкъ дагъы? Резинлеге акъча къызгъанмагъа тюшмей. Къайдагъы учуз, сансыз ва ишгъынсыз резинлер алмагъа тарыкъ тюгюл: олар чачгъа чырмала, тюклени юлкъа, авуртдура. Олай да эсги болгъан, сан яны герек кюйде сакъланмагъан резинлеге де уьйде ер ёкъ. Шолар заман гетип ярыла ва тюклеге илине туруп, чач юлкъа.

Лап яхшы къайда – йымышакъ резинлер ва пуржинлер. Резин пуржинлер – чач жыйывну лап йымышакъ къайдасы деп санала: этилген кююне гёре о чачны тартмай, бузмай ва авуртдурмай. Булай алгъанда, резинни башгъа алат булан алышдырмагъа да ярай, масала, лента гесек булан. Не зат болса да ону этилген кюю оьр даражалы ва учуз тюгюл сурсатдан этилген буса яхшы болур. Жымырагъа (краб) ошайгъан чачны къысып сакълайгъан алат къолланаса буса, шону оьлчевю ва уллулугъу тюкню къалынлыгъындан гьасил болмагъа тийишли. Чачны байлайгъан къайсы алатда къыйматлы пластикден этилген буса, шо чартламажакъ, тюкге илинмежек ва авуртдурмажакъ. Темирден этилген ва «ташлар» булан безендирилген алатлар къолланмаса яхшы, неге тюгюл шолар да тюкге илине, чачны тарта.

Олай да, лепеке таравну заман-заман алышдыра турса арив гёрюне. Гьар гюн чачны къысып байлап «къуйрукъ» этмесе яхшы, неге десе баш ял алмагъа тарыкъ. Юхлайгъанда чы айрокъда чач бош турмакъ яхшы. Гюнню узагъында да чачгъа ял алмакъ берилсе дагъыдан-дагъы яхшы. Имканлыкъ болгъан сайын, чач жыйылмай эркин кюйде кёп турса олагъа «рагьат» болур. Резинни чечеген кюйге де агьамият беригиз. Юлкъуп тайдырмакъ яхшы болмас. Тартмай, созмай, астаракъ кюйде тайдырыгъыз шону.