«Айт чы, гюзгюм, гертини...»
«Айт чы, гюзгюм, гертини...»
Уллу бола туруп, адамны бети бюрюше, тамгъалы бола, гёзлени тюбю шише ва шо кюйдеги оьзге белгилер арагъа чыгъып, къартлыкъ гелегенликни гёрсете.
Булай гьалны кёбюсю эргишилер къыйналмай къабул эте. Тиштайпалагъа буса, шолайлыкъны гётермеге, гюзгюге къарагъанда юзю эрши болуп барагъанны, исбайылыкъ тас этиле турагъанны англамакъ бек авур тиеген иш. Амма бетни гёрюнюшюн жагьил кюйде сакъламакъ ва гёзелликни болдурмакъ учун хыйлы ёрав бар.
Гюзгюге къарагъанда аривлюкню гёрюп, сююнмек учун не зат этилмеге герекни айтма чы ярар эди, тек шону орнунда, аслу гьалда не зат этмеге тарыкъ тюгюлню гьакъында лакъыр юрюлежек.
Алданокъ билдирип къояйыкъ: хирургияны гьакъында айтмасбыз, неге десе хыйлы гезикде шо къаркъарагъа къоркъунчлу ва гьабас этиле, ондан къайры терс натижа берме де бола. Шолай кюйлени кёплер эшитгендир: гьали-гьалилерде бир белгили къатын, уллу болгъанлыгъын яшырмакъ учун, юзюндеги гёнюн тартдыртагъан операция этип, энни я иржайып, я гьатта гёзлерин юмуп да болмайгъан гьалгъа тарыгъан.
Тыш гёрюнюшюбюзге таъсир этеген ишлеге инг башлап къарайыкъ. Шексиз кюйде, шоланы арасына ата-анадан гелеген «варислик» (генетика), яшайгъан ва ашайгъан кюй, турагъан ерни тазалыгъы-насы, стрес, иммунитет ва аврувлар, гормонлар, тарыкъсыз мердешлер, гьава гьалны гьасиллиги – гюн къыздырамы, гьава дымлымы дегенлик гире.
Тарыкъсыз мердешлер дегенде кёплер нени гьакъында айтылагъанны англай. Амма бетин бойлукъгъа къаплап ятмакъ да зараллы, неге десе шолай гьалда юхлайгъанда башыбызгъа тарыкъ чакъы къан гелмеге четим. Бек арыгъан адамлар шолай юхлап къала, шо саялы артыкъ арымакъ яхшы тюгюл. Озокъда, юхлайгъан гиши оьзюн тергеп болмай, буса да шо мердешден айрылмакъ учун гьаракат этмеге тийишли. Аслусу буса, юхудан тоймагъа тарыкъ. Къаркъара талап этеген чакъы заман юхламаса, оьзгесин айтмагъанда, тыш гёрюнюш бузукъ болур. Юху булангъы иш тюзелмей туруп, чагъыбыздан уллу гёрюнеген болсакъ, тамаша къалма тюшмей.
Бетни кёп ишымакъ яхшы тюгюл, айрокъда гёзлени айланасын, неге десе шо ерде гён бек назик ва тынч таъсирлене. Бетге тиймеге тарыкъ болгъанда буса, къоллар таза болмагъа герек. Яякъланы аягъа салып олтурмагъа яда сакъал тюпню юмурукъ булан тутдурмагъа пайдалы болмас: булайлыкъ бетни бюрюшдюре.
Гённю жагьил ва арив кюйде сакъламакъ учун, ягъынагъан алатланы сакъ къолласа яхшы. Айрокъда скраб деп айтылагъан «кёмекчилер» сакълыкъны талап эте.
Гюнешни шавлаларындан гелеген витамин D къаркъарагъа пайдалы буса да, кёп болса, шо да зараллы экенни унутмагъа ярамай. Ярыкъ гюнню тюбюнде артыкъ турагъанлыкъ гённю де къартайта, онкология аврувлагъа да болушлукъ эте. Шо саялы «загар» алагъанда бек сакъ болмагъа тарыкъ.
Инсанны гёнюне хамурдан этилген ва татли ашлар да яман таъсир эте: бетге чыгъывлар (прыщи) яйыла. Тез гьазирленеген ашлар да (фаствуд) гён тез къарт болагъангъа оьз къошумун эте. Мунда къыйын диеталаны гьакъында хабар юрюлмей, пайдалы аш болмакъ демек – шону арасында яшылчалар ва овошлар таман чакъы болмагъа тийишли. Белгили йимик, пайдалы аш да бек татувлу болмагъа бола! Озокъда, герек чакъы сув ичме де тарыкъ. Нечакъы деп тутдуруп айтма къыйын, гьар ким оьзю биледир.
Бет – къаркъараны бёлюгю, шо саялы бютюн чархыбызгъа къан герек чакъы етишеген кюй этмеге тарыкъ: болгъан чакъы юрюшлю гьаракат этмеге тийишли. Гьар тюрлю гимнастика, юзюв, юрюв ва гьатта гьавагъа чыгъып гезев де пайдалы. Шоланы яхшылыгъындан къан чалт ишлене, дагъы ёгъесе гён тез къарт бола ва тамгъалар чыгъа.
Стреслер бийлемеге башласа, инсан тез къарт бола. Бары да аврувлар нервалардан геле деп негьакъ айтмай чы. Шо саялы, бола туруп стреслерден сакъланмагъа тарыкъ. Эгер къарсалавлу иш болса, рагьатлыкъны къайтармакъ учун гьаракат этмеге тарыкъ: ял алыв, тюкенлерден гезеп айланыв, яхшы адамлар булан къатнав, къужурлу киногъа къарав яда маъналы китап охув, атир ийислери булангъы исси ваннада ятыв – гьар кимни оьз къайдасы бардыр. Аслусу буса – бюс-бютюнлей бары да иш янгыз бир Есибизни пурманына гёре болагъанны гьакъында эсде сакъламакъ ва Яратгъаныбызгъа таваккал этмек.
Жагьил ва гёзел кюйде къалыгъыз, насипли де болугъуз!
