Эрибиз де яшгъа къарап бола
Эрибиз де яшгъа къарап бола
Биревлеге бу тема тамаша гёрюнер. Гертиден де, ожагъыны гьайын этмеге бажарагъан, уллу болгъан, агьлюню эсли башы, къатыны тилегенче къарамайлы, авлет тарбиялавда ортакъчылыкъ этмеге башласа, кёплер учун аз ёлугъагъан ажайып ишдир.
Амма бу борч эргишиге де тие буса да, ол шо якъдан къатынына кёмек этмеге тарыкъ буса да, аслу гьалда эркеклер шо ишден арек къала. Шолай неге болагъанны ахтарып къарайыкъ ва не этип болагъаныбызны ойлашайыкъ.
Эргишилеге агьлюню аркъа таяву деп негьакъ айтылмай: олар къатынлардан гючлю, оьсюп гелеген яшлардан дагъы да бек гючлю ва шо саялы, эргиши гючлю болгъан сайын, ол осал къаркъаралы яшлар булан къатнама тартынагъан бола. Эргишини яш булан аралыгъы бар заманда гючю зарал этмей нечик сакъланмагъа герек? Къатынгиши яш булан къатнайгъанда, ол не сюегенин ана юреги булан англай, амма эргишилерде шолай «пагьму» ёкъ. Шо саялы гьар къатын аявлу эрине яш тарбиялавда оьзюн нечик тутмагъа гереги гьакъда ёрав берип, кёмек этсе яхшы.
Озокъда, хыйлы эргиши яш тарбиялавда ортакъчылыкъ этивден баш къачырмас, къатынына кёмек этмеге гьазир, тек олагъа гьар этилмеге герек абатны айтып англатса арив болар (эргишилени битими шолай). Шо саялы эргиши не этмеге герегини гьакъында къатын ачыкъ этип, мекенли айтса, ондан да яхшы – этип гёрсетсе, лап яхшы болур. Ёрав берегенде, шону асил кюйде этсе къолай. Сыкълашгъан агьлюдеги аралыкълар янгыз сюювге ва гьюрметге асасланып къалмай, шогъар къатты къурдашлыкъ да къошула.
Макътамагъа унутмайыкъ! Не яхшы эрдир, яшланы гьайын этип бажарагъан атадыр ва агьлюню кёмекчиси. Сёзюбюз бирден-бир таъсирли болгъанны сюе бусакъ, адамлар бар ерде макътайыкъ, натижасын гёрмек учун, гьакъ юрекден макътасакъ яхшы.
Атаны не этмеге гючю бар? Ана этеген бары да затны дегенлей ол да этмеге бажара ва гьатта бираз артыкъны да. Шо гьакъда эрибизге айта турмагъа тарыкъбыз. Масала, нарыстаны лап гиччи вакътисинден тутуп ата къолуна кёп ала турса бек агьамиятлы. Шолай этиле турса, оьсюп гелеген яш оьзюн аман сакълавну тюбюнде гьис этежек. Психологлар ташдырагъан кюйде, шо гьислер онда оьсгенде де къалажакъ. Авлет айлана якъны билмеге къарайгъанда да ата ажайып кюйде агьамиятлы роль ойнай: яшгъа машин неден ясалгъанны, о-бу алатланы атларын ва олар не учун тарыгъын ва шолай хыйлы оьзге билимни атадан яхшы ким бермеге болар?
Бир-бир къатынгишилер гьисап этеген кюйде, яшны гьайын олардан къолай бирев де этмеге болмас ва шо саялы олар эрине тарбия масъаланы бир гиччи гесегин де тапшурмакъны маънасын гёрмей. Амма шо шолай тюгюл. Ата анадан къалышмай, ол да баласына юреги авруйгъан адам. Уланына яда къызына ана йимик ата да тарыкъ. Ондан къайры, яш атасын уллу адам, оьсген гьакъыл ва токъташгъан инсан йимик къабул эте.
Эрибизге яшыбызны гьакъында кёп хабарламакъ яхшы болур, ата ишиндеги заманында авлет не эте болгъанын айтмакъ аривдюр: авлет биринчи абатын алгъан, биринчи сёзюн айтгъан, тиш чыкъгъан… Атасын гёрегенде яш сююнеген кюйню яшы бар гьар эргиши эс этгендир. Эрибизни авлет тарбиялав масъалалардан ари тебермей, ону булан бирче гьакълашмакъ, пикру алышдырмакъ – агьамиятлы ишлерден болур.
Танкъыт этмейбиз! Эгер сынаву ёкъ ата кёмек этмек учун, ананы яш тарбиялав ишине оьзю сююп къошула буса (олай да бола), къатынгиши сююнмеге, ону макътамагъа, разилик билдирмеге герек. Сынав ёкълукъ – гьаракат этсе, таягъан нукъсанлыкъ. Эр-къатын дурус кюйде бирче иш гёрсе, сынав да, жагьлыкъ да болур.
Бир-бир гезиклерде яш тарбиялав борчну ана бютюнюлей оьз бойнуна ала. Шолай къатынлар гьисап этеген кюйде, ата бу бек къыйын масъаланы чечмеге бажармай ва ону борчу – агьлюню тарыкъ-герек булан таъмин этив булан тамамлана. Ожакъ сакъламакъ, озокъда, атаны борчу – о дурус, тек ол яш тарбиялама бажармас деген ой тюз тюгюл. Ата уланы яда къызы булан лап гиччи заманындан башлап гьар гюн къатнама бола. Олай дегенде, ата сув болгъан яшны гийиндирген яда аш иситген булан дазуланып къалмас, ол авлетлери булан бир тил тапмагъа, ана уьй къуллукъгъа бакъгъан заманда яда ял алагъанда, оланы хабаргъа тутуп, агьамиятын къуршамагъа алай да бажара.
Агьлюлеригизге сююв булан татувлукъ, бир-биревню англамакъ ёрайбыз.
