Оьсюп гелеген улан булан ювукъ аралыкълар: анагъа ёравлар
Оьрюм чагъындагъы яшланы вакътиси – олар дюньягъа къаравлары ва оьз пикрусу токъташагъан девюр. Айрокъда уланъяшлар учун, неге десе олар къызлар йимик тюгюл, оьзлер сюйгенин этмеге амракъ.
Яшны шу вакътисинде баласы булан инамлы аралыкълар тутмагъа ана учун бек агьамиятлы. Ювукъ аралыкълар бар заманда улан эрши ишлер этмес, этип къойса да, шоланы анасындан яшырмас ва тюз ёлда юрюме къасткъылажакъгъа инамлыкъ арта. Ондан къайры, ана гьакъыллы айлана буса, улан оьзюню сюегенин гьис этер ва тарбиялы болуп оьсер.
Инамлы аралыкълар яратыгъыз
- Уланыгъызны яшавуна агьамият беригиз. Илиякълы кюйде ону ишлерини, къурдашларыны, яшавуну гьакъында соравлар беригиз. Ону булангъы бары да зат сизин тергевюгюзню тартагъанны гёрсетигиз. Шолайлыкъ ол анасына тарыгъын, ондан кёмек гёрме болагъынын англатар.
- Ачыкъ болугъуз, тюзлюкню янын тутугъуз. Уланыгъызгъа гьислеригизни билдиригиз, уьлгюгюзню гьакъында айтыгъыз. Шолайлыкъ арада ачыкълыкъ ва инамлыкъ тувдура. Амма ачыкълыкъны дазусу болагъанны унутмагъыз. Уландан гьюрмет гёрме сюегенде йимик, огъар да абурлу янашма, ону пикрусун сыйлама болугъуз.
- Тынглагъыз ва англагъыз. Улан гьислерин ачыкъ этегенде огъар тынглама болагъанда йимик, англап болма да агьамиятлы. Авлетни англап болмакъ учун, оьзюгюзню ону ерине салма къарагъыз. Шолай этип болсагъыз, арагъызда къатты байлавлукъ тувар.
- Ол сюегенге агьамият беригиз. Уланыгъыз не сюегенни билигиз ва шо ишни янын тутугъуз. Шо спорт, инче саният, илму болма бола – аслусу улан учун агьамиятлы ишдир. Сиз ону янын тутма болсагъыз, улан оьзюне инанагъан болажакъ, не иш этме де бажарагъанына тюшюнежек.
- Чыдамлы ва языкъсынавлу болугъуз. Оьрюм чагъындагъы вакътиде инсанны гьислери бокъурлай, алашынывлар башлана. Улан чарс, гьалекли ва гьатта ачувлу болма да бола. Гьал оьрчюкмес учун, сабурлу ва чыдамлы болмакъ агьамиятлы.
- Ону пикрусуна гьюрмет этигиз. Ону пикрусу булан гьатта рази тюгюл бусагъыз да, ол оьзтерече ойлашма болагъанына абурлу янашыгъыз. Шолай этсегиз, ол оьзюне инанагъан болажакъ, сизге де абурлу янашар.
Арагъыздагъы инамлыкъны артдырыгъыз
- Айтагъан сёзюгюзде ва этеген ишигизде ёрукълу болугъуз. Шолай этсегиз, уланыгъыз сизге аркъатаяйгъан болажакъ ва не ишде де оьзюне якълавчу барны англажакъ.
- Низам булан дазулар салыгъыз, тек ёл къойма да уьйренигиз. Оьрюм чагъындагъы яш оьзюн эсли адамдай гьис этмеге сюе, шо саялы къайдаланы токъташдырагъанда, оланы англатма да герек. Тергевню ва эркинликни дазуларын тюз сакъламакъ учун, масъаланы айланасында пикру алышдырма ва ёл къойма гьазир болугъуз.
- Сюегенигизни ва гьайын этегенигизни гёрсетигиз. Улан булан кёп заман бирче болугъуз, къучакълагъыз ва оьбюгюз ону. Яшыгъызны сюегенигизни айтыгъыз ва гёрсетигиз. Шолай этсегиз, ол сизин сюювюгюзню ва янын тутагъанны гьис этер.
- Уьлгю гёрсетигиз. Сизин ишлеригиз ва тутагъан кююгюз улангъа уллу таъсир этмеге бола. Гьар тюрлю гьалда оьзюн нечик тутма герекни билдиригиз, масъала чечеген ёлланы англатыгъыз ва гьалекни басылтагъын кюйню гёрсетигиз.
- Агьлю къыйматлыкъланы ва нормаланы гьакъында хабарлагъыз. Сизин учун яшавда не зат агьамиятлы экенин уланыгъызгъа айтыгъыз, не ойланы янын тутагъаныгъызны билдиригиз. Шолай этсегиз, уланны оьз принциплери ва къыйматлыкълары тораяжакъ.
Оьрюм яшны оьсдюрювде ананы къошуму
Оьрюм яшны яшавунда ананы агьамияты уллу. Ана ону къаркъара ва ругь якъдан тарбиялайгъандан къайры, инсан гьисапда аякъгъа турувуна болушлукъ эте, гьатта дюньягъа къаравларын да токъташдыра.
Амма ананы уланы булангъы аралыкълары агьлюню оьзге адамларындан айрыча болма герекмейгенни билмеге тарыкъ. Ананы ата булангъы аралыкълары агьлюде ажайып агьамиятлы ва ана-улан къатнавгъа тувра таъсир эте. Неге тюгюл ата-ананы аралыкълары нечик болгъан буса, улан оьсгенде оьз агьлюсюнде шолагъа ошайгъан болажакъ.
Ана агьлюдеги багъыйлы аралыкъланы уьлгюсю болмагъа герек. Эгер ана да, ата да бир-бирине гьюрмет гёрсетип къатнай буса, бир-бирине кёмек эте буса, улан шолардан уьлгю алып, оьз агьлюсюне асил янашагъан болажакъ. Амма агьлюде эришивлюк ва татывсузлукъ бар буса, улан ачувлу адам болуп оьсмек бар.
Шону булан бирче, агьлюню гьайын этип айланагъан ана, оьзюню де унутма герекмей. Оьсюп гелеген уланы булангъы къатнавда шолайлыкъ огъар сабур ва чыдамлы болмагъа кёмек этер.
Уланы булан исси ва инамлы аралыкъ болдурмакъ учун анагъа хыйлы чыдамлыкъ, къасткъылыв ва заман тарыгъы белгили. Амма бу гьаракат негьакъ тюгюл, неге десе илиякълы янашывну яхшылыгъындан улан оьз-оьзюне инанагъан, жаваплы ва сюювню билеген адам болуп оьсежек.
