Илинип къалагъан рекламагъа къаршы турмагъа уьйренейик
Ахтарывлар ачыкъ этеген кюйде, алывчуланы 85 проценти къатынгишилер. Шолай болгъан сонг, реклама чыгъарагъанланы агьамияты аслу гьалда тиштайпалагъа бакъгъан.
Олар не этип де бизге о-бу мал алдырмагъа къаст эте, бизге шо тарыкъмы-тюгюлмю олагъа башгъа тюгюл. Яшав гёрсетегени йимик, реклама чыгъартагъанланы гьаракаты бизге ажайып чыгъышлар этдирте, гьатта агьлюню «хазнасын» бош этеген даражалагъа етишип де гете. Бизден акъча чыгъармакъ учун не де этиле, къайдагъы гьиллалар къоллана. Рекламадан аман сакъланмагъа бек къыйын, гьатта кёп сюеген кинобузну ортасында да олар ёкъ ерден чыгъып къала болгъан сонг. Орамларда да шондан къутулув ёкъ. Интернетдегисин чи айтмай да къой! Гьар якъдан къычырывлу чакъырывлар этилегенде артыкъ затны алмай, маяланы сакълап жыймагъа къыйын масъала.
Тарыкъ тюгюлге харж чыгъармай сакъланмакъ учун реклама нечик ишлейгенни тергеп къарайыкълар. Оьрде де айтылгъан кюйде, реклама кёбюсю гезикде къатынгиши къаравчуланы агьамиятына бакъдырылгъан. Олар бизин гьислерибизни, ойларыбызны яхшы таныгъан, билген ва энни шону кёмеги булан оьз пайдасына чалыша.
1. Кеп чегив. Рекламшиклер билеген кюйде, ону-муну сатып алыв, аслу гьалда, къатынгишиде серотонин деген гормон тувувгъа болушлукъ эте. Шо гормон насип «тувдура» деп санала. Шону билип, къатынгишиде арив гьислер тувдурмакъ учун, нени буса да сатып алмагъа герек йимик бола. «Женнетде йимик леззет», «Насип сезив» деген ва шогъар ошашлы оьзге чакъырывлар тиштайпаны башын чырмамагъа бола ва натижада ол шо рекламадан бошуна оьтмеге бажармай къала. Амма акъчадан къуру къалмагъа сюймей бусакъ, эсибизни жыйып, рекламагъа къулакъ асмай оьтмеге яхшы болур.
Шогъар къаршы нечик турмагъа бола? Оьз-оьзюнге женнетдеги леззет янгыз женнетде бола деп англатмакъ ери болур. Рекламагъа гёре, не йимик татлиликни ашаса, женнетде йимик леззет алагъан бола. Тынч кюй экен. Амма шо татлилик неден этилгенни охуп къараса, ичиндеги сурсатлар оьзгелерден къалыша буса – тамаша. Алдатмагъан – сатмас дегенлей базардагъы янашыв болуп чыгъа. Бары да гезикде реклама алдатмаса да, тек бютюнлей къопдуруп айтагъаны чы герти.
2. Тенглешдирмеге амракълыкъ. Хыйлы тиштайпа журналлардагъы, телевизордагъы къызлар булан оьзлени тенглешдире ва олар уьстюнлюкге етишген деп гьисап эте. Гьакъыкъатда буса, арив юзлю, исбайы шо тиштайпалар опуракъ тигеген фирманы, атир ийислер чыгъарагъан фабриканы реклама эте ва сайки уьстюнлюлер…
Не уьстюнлюкдюр шо? Таякъдай арыкъ, маймун йимик нишанлар этеген, бетлери ягъынып «сав» ери къалмагъан, ялангач бу тишилерми уьстюнлю? Олар чы реклама этмек учун гьакъгъа тутулгъан «къурчакълар». Оланы уьстюнлюгю недедир? Агьлю къуруп насипли яшаймы? Яшавда оьз ерин тапгъанмы? Тапгъан буса, недир шо ер? Опуракъ макътамакъ – уьстюнлюкмю? Совет заманда олагъа «манекенщица» деп айтыла эди, энни олар «модель» болгъан. Инсан суратны манекени сама тюгюлмю? Биз де адамны «суратыдай» гёрюнмеге сюебизми экен? Ондан къайры, бизин келпетибизге тюбюкъарадан башгъа опуракъ къыйышадыр. Гьар тиштайпаны оьз юзю, гёрюнюшю бар.
Шу бизин биревге де ошамайгъанлыгъыбыз буса, рекламшиклени бирдагъы бир къармагъы.
3. Биревге де ошамайгъанлыкъ. «Сен оьзгелер йимик тюгюлсен», «Сен башгъасан ва сагъа лап яхшы зат тийишли» – деген къулакъгъа арив чалынагъан сёзлер рекламада генг кюйде къоллана. Шону мурады – тиштайпаны чабакъдай къармакъгъа тутмакъ. Ялагъайлы бу сёзлеге къатынгиши агьамият берсе, юрегине ювукъ алса, къармакъгъа тюшген бола ва макъталагъан малны алмай къалмас.
Ойлашып къарайыкълар. Гьар ким биревге де ошамайгъан айры инсан тюгюлмю? Дюр. Шондан не гьасил чыгъа? Бизге тарыкълыны биз оьзюбюз сайлап аларбыз, тюгюлмю? Аслусу буса, бизге шо мал тарыкъмы деп оьзюбюз гьукму чыгъарарбыз.
Бизден акъча чыгъармакъ учун реклама къоллайгъан бу янгыз бир-нече гьилла. Олар масхараны да, «дисконт» деген учуз беривню акциясын, янгылыкъны сезмеге сюген адам хасиятны да кёп-кёп къоллай. Сонг гьёкюнч болмас учун, бизге гертиден де тарыкълы затлар барны ва бирт де тарыкъ тюгюллери де барны англамагъа тарыкъбыз. Тарыкъ тюгюллерин бизге алдыртмагъа реклама гьаракат эте. Шо саялы тарыкъ ва тарыкъ тюгюл деген зат башыбыздан чыкъмай сакъланмагъа герек. Шону учун гьакъыл ва логика баш алып, оьз ихтиярыбызгъа еслик этип бажармагъа тарыкъбыз.
