Иммунитетни гьайын этебиз
Тиштайпалагъа исси вакътидеги ёравлар
Йылны яз айлары – исси гюнлери, исси гьавасы ва гьар тюрлю емишлерден толгъан леззет алагъан тамаша вакъти. Амма бу заманда къаркъарабыз бир-бир яман ишлеге де къаршы болма бола. Демек чакъны яллав гюнлеринде гючюбюз тая, осал болабыз, этеген ишибиз гьаваны даражасындан гьасил бола. Шу гьалда иммунитетибизни сакълама ва дармангъа чапмай турма нечик болагъанны гьакъында ойлашайыкъ. Тиштайпалагъа яйны вакътисинде не зат агьамиятлыдыр?
Дурус аш ашав
Аш – иммунитетге таъсир этеген лап агьамиятлы зат. Язда витаминлерден ва минераллардан толгъан янгы бишген емишни, овошланы къоллама тарыкъ. Шолайлыкъ булан къаркъарабызны гючлю этебиз, инфекциялагъа къаршы турувну гючлендиребиз.
Емишлер ва овошлар. Язда емиш де, овошлар да эркин болагъан вакъти. Янгы татывланы сезип къарайбыз ва шоланы ашгъа къошабыз! Емишлер антиоксидантлар булан бай, шолар къаркъарагъа кёп пайда гелтире. Яшылчалар ва чита (морковь) С ва Е витаминлери булан айтылгъан. Шо буса иммунитетни яхшы беклешдире. Шондан къайры, булар барысы да тиштайпа къаркъара учун бек пайдалы.
Яшылчалар. Бары да яшылчалар (оччам, кинза ва башгъалары) къаркъарагъа пайдалы микроэлементлери ва витаминлери булан айтылгъан. Шоланы салатлагъа, шорпалагъа ва оьзге ашгъа къошабыз. Оланы сув булан чайып, бар кююнде ашама да арив (оччам, дёгерек оччам ва оьзге яшылчалар).
Вакътилер. Яз – кёбюсю овошланы ва емишлени бишеген вакътиси. Янгы бишген помидор, бакълажан, хыяр, кюреге, шаптал ва оьзге хыйлы емиш иммунитетни беклешдиреген минераллар ва витаминлер булан бай.
Жагь яшав
Инсан къаркъараны жагь ишлетип, айланышлы буса, шо да иммунитетни беклешдирмеге кёмек эте. Язда гьар ким де спорт ва жагь юрюшлени гьайын этмеге бола.
Таза гьавада яяв юрюш. Язда биз гьавада кёп болабыз, шо буса къаркъарагъа бек пайдалы. Паркда, агъачлыкъда, оьзенлени ва кёллени ягъасында болув къаркъараны кислород булан тойдурта ва иммунитетге бек таъсирли.
Юзюв. Юзмек къаркъараны арив сакълай ва иммунитетге де пайдалы. Сув къаркъарагъа арив таъсир эте, стресден къутулмагъа да кёмек – юзмек булан гюч къошула.
Пикниклер ва жагь оюнлар. Яз – таза гьавада ойнамакъны, пикнилер этмеге, онда-мунда чыкъмагъа лап заманы. Бу ишлер адамны гёнгюн де ача, иммунитетни де беклешдире.
Къатты юху
Къатты юху къаркъарагъа гюч бермек ва шону чыныкъдырмакъ учун айрокъда пайдалы.
Юху учун онгайлы шартлар яратабыз. Юхлайгъан уьюбюз къарангы ва шып ер болма тарыкъ, таза гьава гийиртме де унутмайбыз.
Режим сакълайбыз. Гьар гюн бир вакътиде ятмагъа ва бир вакътиде турмагъа къаст этебиз. Шолай этмеге болсакъ, къаркъарагъа да пайдалы, юху да къатты бола.
Стресге къаршы турув
Стрес иммунитетге яман таъсир этегени белгили. Язда буса стрес арта: яллав гюнлер инжите, иссиликден ёлдагъы къыйналыв, хабагъан жан-жанывар.
Кеп чекмеге ёллар табабыз. Олтуруп парахат кюйде ойлашыв, тыныш алыв гимнастика стресни басылтма ва иммунитетни гючлендирме кёмек эте. Ушатгъан къайданы сайлап, шону къоймай юрютебиз.
Ювукъ адамлар булан къатнав. Ювукъ къардашланы кёмеги стресден къутулма кёмек этегени ачыкъ. Агьлю ва къурдашлар булан кёп заман йибермек къайсы якъдан да яхшы болур.
Витаминлени багъыйлы ашдан алыв
Бир-бирде язлыкъ сурсатдан гелеген витаминлер азлыкъ этмеге бола. Айрокъда кёп ишлейген заманда яда аш алышынмай, даим бир йимик буса. Шолай гезиклерде витаминлени натуральный кюйлерин къоллама башлайбыз. Шоланы ичине тюрлю отлардан этилген чайлар да гире.
От чайлар. Итбурун (шиповник), жыгъана (облепиха), ромашка ва зверобой отларда витаминлер ва антиоксиданлар болагъаны белгили. Амма шо чайланы ичме башлагъанча, бир башлап доктор булан сёйлесе яхшы, айрокъда авруй ва дарман иче бусагъыз.
Настойкалар ва витамин жыйымлар. Аптеклерде сатылагъан гьазир витамин жыйымларда витаминлер ва минераллар кюйленип онгарылгъан. Амма натуральный сурсатлар да къыйышмай къалма бола, шо саялы шоланы ичме башлагъанча докторлагъа сорап къараса яхшы болур.
Къаркъараны чыныкъдырыв
Къаркъараны чыныкъдырыв иммунитетни беклешдирегени белгили. Язда чыныкъдырыв къайдалар арта: сувукъ сув булан киринив, гьава ва гюн «ванналар» бек пайдалы.
Гьава «ванналар». Енгил опуракъ булан гьавада кёп турабыз. Шолай этсек, къаркъара чыныгъа ва къан ишлев яхшылаша.
Гюн «ванналар». Гюн шавлалар иммунитетге бек тарыкълы D витамин болувгъа уллу таъсир эте. Амма якълавну гьакъында да унутмайбыз: гюнге бишмесден хас крем сюртебиз ва гюн къызгъан заманда къырда турмакъдан сакъланабыз.
Салкъын сув булан киринив. Башлайгъанын йылы сувдан башлайбыз ва сонг бара-бара сувну салкъын этебиз. Шолай этсе, къан тамурлар беклеше ва къан ишлев яхшылаша. Амма гьатдан озуп гетме де тюшмей.
