Анам, Ислам динни гьакъында айт магъа!

Анам, Ислам динни гьакъында айт магъа!

Анам, Ислам динни гьакъында айт магъа!

Асият ва Муслим – уланкъардаш-къызардаш. Уллулар Ислам динни, Аллагьны ﷻ ва Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ гьакъында айтагъанны олар кёп эшитген. Бир гезик Асият ва Муслим анасыны янына гелип, яягъын оьбюп, шо эшитгенлерини гьакъында толу кюйде айтмакъны тилей.

– Аявлу ана, бусурман болмакъ деген недир? Айтдагъы бизге, – деп яшлар бир тавушдан тилей. – Англат хари, билмеге сюебиз чи, – деп яшлар къоша. Ана шо сёзлеге бек сююне ва хабарын башлай: – Аявлу балаларым, гьакъыл тёбелер, мен сизге бары да затны айтажакъман. Бусурман болмакъ – Аллагьгъа ﷻ инанмакъ ва Ону сюймек бола. Ондан къайры, Сыйлы Къуръанда айтылагъан буйрукъланы ва Аллагьны ﷻ ахырынчы пайхаммары – Мугьаммат ﷺ этген ёравланы кютмеге герек. Къуръан – Яратгъаныбыз Пайхаммаргъа ﷺ тюшюрген китап. Бусурман динни уьч кюрчюсю бар: Иман, Ислам, Игьсан. – Мама, Ислам деген недир? – деп Асият сорай. – Ислам – бизин динибиз – бусурманланы дини. Шондан англашылагъан кюйде, бусурманлар Ислам динни юрюте. Башгъача айтгъанда, бусурманлар Аллагь ﷻ буюргъан агьамиятлы беш затны кюте. Биринчилей, бусурманлар Аллагьгъа ﷻ инана ва булай айта: «Ашгьаду алля илягь иллялагь».

Шону маънасы шулай: Аллагьдан ﷻ къайры инанмагъа ва къуллукъ этмеге ярайгъан дагъы худай ёкъ экенге мен шагьатлыкъ этемен. Сонг буса: «ва ашгьаду анна Мугьаммада-ррасулулагь», – деп къоша. Шону маънасы шулай: олай да, гьакъ кюйде, Мугьаммат ﷺ – Аллагьны ﷻ Пайхаммары экенге де шагьатлыкъ этемен. Экинчилей, бусурман адам гюнде беш керен намаз къыла. Уьчюнчюлей, биз рамазан айда ораза тутабыз. Дёртюнчюлей буса, йылда бир керен амалсыз яшайгъанлагъа «секет» деп айтылагъан садагъа бермеге тарыкъ. Бешинчилей, бусурман гиши оьмюрюню ичинде бир керен сама да, Маккагъа барып, Аллагь ﷻ учун гьаж къыла. Биз, бусурманлар, билебиз Аллагь ﷻ – бир ва Ондан къайры башгъа худай ёкъ. Аллагь ﷻ бизин, сав дюньяны ва дюньядагъы бары да затны яратгъан. – Мен де, мени гиччи къызашым да бусурманларбыз! – деп Муслим сююнюп йибере.

– Мен шагьатлыкъ этемен: Аллагьдан ﷻ къайры дагъы худай ёкъ ва Мугьаммат ﷺ – Аллагьны ﷻ Пайхаммары. – Озокъда, яшым, тюппе-тюз айтасан! – деп ана авлетин къысып къучакълай ва оьбе. – Анам, анам, мен сени бек-бек сюемен, – деп Асият анасы айтгъангъа яхшы тынглайгъанын билдире. – Ана, бусурманлар негер инанмагъа герек? – деп Муслим сорав бере. – Аявлу балаларым, иман – «инанмакъ» деген бола, – деп анасы яшлагъа англата. – Биз Аллагьгъа ﷻ инанабыз, – деп анасы хабарын узата. – Биз билебиз Аллагь ﷻ – бир, дагъы худай ёкъ. Аллагь ﷻ бары да затын яратгъан. Аламны да ва ону ичиндеги бары да затны Аллагь ﷻ яратгъан. Аллагь ﷻ не сюйсе шону этмеге бола. Дюньяда не зат буса да яралмакъ учун Аллагь ﷻ шо болгъанны сюйсе таманлыкъ эте. Аллагьны ﷻ пурманы болмаса бир зат да болуп болмай. Аллагь ﷻ – лап гючлю. Ону ата-анасы ва авлетлери ёкъ. Аллагь ﷻ бир затгъа да ошамай ва Огъар ошайгъан бир зат да ёкъ. Аллагь – бизин Есибиз. Ол бары да затны Еси. Биз Ону къулларыбыз. Адамлар Аллагьгъа ﷻ къуллукъ этмеге тарыкъ ва Ону разилигин къазанмакъ учун къаст къылмагъа герек. Биз, бусурманлар, янгыз Ондан къоркъабыз! Аллагь – лап гьакъыллы. Бизин Есибиз гьар адам не сюегенни биле. Ол бизге береген зат бизин учун лап яхшы. Аллагь ﷻ гьар заман биз тилейгенни эшите. Ол лап Яхшы ва Рагьмулу. Аллагь ﷻ адамлагъа йиберген сыйлы китаплагъа инанабыз.

Шо китапларда Ону сёзлери язылгъан. Шо китапланы санаву – 104. Шолардан 100-вю сагьифа (свитки), 4-вю китап: Таврат (Тора), Инжил (Евангелие), Забур (Псалтырь) ва ахырынчысы – Къуръан. Къуръан Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ йиберилген. Къуръанда Ер юзюнде яшайгъан бары да адамлагъа тарыкълы затлар язылгъан. Биз пайхаммарлагъа инанабыз. Шолар адамланы лап яхшылары ва Аллагь ﷻ оланы бизге Оьз законларын яймакъ ва англатмакъ учун йиберген. Олар адамланы Ислам динге чакъыра ва тюз яшамагъа уьйрете болгъан. Шолар бары да адамлар учун уьлгю. Олар нече де кёп болгъан, 120 мингден артыкъ. Къуръанда шоланы 25-вюню атлары эсгериле: Адам, Идрис, Нугь, Гьуд, Салигь, Ибрагьим, Лут, Исмайыл, Исгьакъ, Якъуб, Юсуф, Аюб, Шуайб, Муса, Гьарун, Зулькъифли, Давуд, Сулайман, Иляс, Ильяса, Юнус, Закарья, Ягьия, Иса ва ахырынчы Пайхаммар – Мугьаммат r. Мугьаммат Пайхаммардан ﷺ сонг дагъы пайхаммар болмажакъ. Адам u биринчи пайхаммар болгъан, Мугьаммат ﷺ буса – ахырынчысы. Аллагьны ﷻ пайхаммарлары бизге уьйретеген зат – Ислам дин.

(Давамы гелеген номерде)

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Анварны музейи – яратывчулукъну очагъы

Кёплер биледир Магьачкъалада уллу шаирибиз Анвар Гьажиевни атындагъы музей барны. Къумукъ поэзияны классиги, Дагъыстанны халкъ шаири яшагъан уьй, яратгъан ери аявлап жыйылгъан ва къаравчулар учун сав йыл ачылгъан. Мунда шаир яшагъан кюй сакълангъан, ол къоллагъан савутлар, алатлар, китаплар, огъар...


Илмугъа элтеген ёл

Билим алывну ёлуна тюшген алимлер ва сыйлы адамлар, илмугъа агьамият бермекден къайры, оьзюн нечик тутма герекни де ахтаргъан, шону булан байлавлу эдеплени де аяп юрютген. Гьакъны билмеге белсенген муталим оьзюню насигьатчысына юваш кюйде таби болмагъа герек, авруйгъан гиши докторгъа инамлыкъ...


АНА СЮЮНЧДЕН ТОЙСА...

Пагьмулу адам гьар бир якъдан пагьмулу бола. Муну этип бажарагъан, ону да кютме бола. Биревлеге бажарывлукъ, гьюнер эркин берилген ва оланы яратывчулугъу бир тармакъ булан дазуланмай. Арсен Ягьияевни охувчуларыбыз таныйдыр деп эсиме геле. Шаир гьисапда таныйдыр. Амма ол арив кюйде сурат да эте....


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Забургъа (Псалтирь) иътикъатынг нечик болма тарыкъ?   Мен токъташаман, гертиден де, Забур китап, Аллагьны ﷻ сыйлы китапларыны бириси, Аллагь ﷻ ону Оьзюню пайхаммары Давутгъа йиберген. Сыйлы болгъан Къуръан каламында Аллагь ﷻ булай айта: «Ва...


Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Урва ибн аз-Зубайр

«Алим болмагъа умут этемен»     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Женнет агьлю адамны гёрмеге сюегенлер бар буса, бугъар къарасын» (Абд уль-Малик ибн Мерван ).   Адамлар гиччирек гюплер булан йыракъдан гёрюнеген Каабаны айланасында жыйыла. Олар...