Яшлар учун хабарлар
Оьзюмню атымны алышдыраман
Атамны атасыны аты – Агьмат. Мен де Агьматман. Дадайым магъа оьзюню атын къойгъан. Фамилим де – Агьматов. Муаллимлени алдында, не де оланы гёзюне гёрюнмей турмагъа сююп, лап артгъа чыгъып олтурсам да башгъа тюгюл, оланы къайсы да дарс айтмагъа инг башлап мени чакъыра. Не этсин дагъы олар да?!
Мен бир класда охуйгъан яшлар язылагъан журналда биринчимен. Шо саялы да мактапда оьзге яшлардан осал къыйматлар да алып охуйман. Биз, яшлар, оьзюне «сепкил шаптал» дейген Якъуп Ягьияев буса «дёртге», «бешге» охуй. Не болсун дагъы огъар, журналда ону тюбюнде гьеч ким язылмагъан. Оразлы, журналда ол ахырынчы! Барындан да алда уяла-къызара туруп мен къаламан. Шо гьалдан къутулмагъа кюй излей туруп, бир гюн кёп ойлашгъан сонг мен оьзюмню атымны ва фамилимни алышдырып къоймагъа токъташдым.
Артындагъы гюн мактапгъа гелип класгъа гиргенде:
– Яшлар, мен Агьматов тюгюлмен. Билип къалыгъыз, уланлар ва къызлар, сонг эшитмедим деп айтагъан болмасын. Мен бугюнден тутуп Ягьагьмат Ягьагьматов болажакъман, – деп билдирдим.
– Недир бу сен айтагъан?! Бир де англашылмайгъан, маънасыз масхараларынг кёп бола сени нече де! Гьали шоланы бирисин айта башлай турамысан?! Мактапгъа юрюмеге башлагъан алты йылны узагъында шо гьакъда сен неге айтмай эдинг? – деп сёйлене туруп, Алим гьар заманда йимик башын хашып йиберди.
– Тамаша, шолай аты ва фамили булангъы адамны гьалиге ерли, воллагь, мен чи эшитмегенмен, – деди Къазбек де.
– Мен гьеч бир затны да англап болмай тураман. Бирден-эки адам
оьзюню атын да, фамилин де алашдырамы? Мен шо гьакъда сорап къарарман, – деди эшитгенин-гёргенин бир де яшырмай айтып юрюйгенге биз оьзюне «папагъан» деп айтагъан Салимат да.
Биз шолай сёйлей туруп, шо аз заманны ичинде бир-бирлеп яшлар да жыйылып, биринчи дарсгъа зенг къагъылды. Баягъылай муаллим башлап фамилимни охуп, мени алгъа чакъырды:
– Агьматов, бугюн де дарсынгны охуп гелмей тюгюлсендир? – деди мен олтургъан еримден сюйсюнмей туруп гелегенимни эс этген Умугьат Акаевна.
– Охугъанман, озокъда. Бир керен охуп чыкъгъан эдим уьйде. Гьали де бираз такрарлажакъ эдим къойсагъыз, – деп, уьйде китапны бир де ачып къарамагъан бусам да, басдым кёрюкню! – Сонг да, гележекде мени фамилимни сиз журналгъа лап тюпде язмасагъыз болмажакъ, – деп де билдирдим.
– Неге?
– Неге болагъандыр?! Мен оьзюмню атымны алышдыраман. Сиз билмейсиз, бугюнден тутуп мен Ягьагьмат Ягьагьматовман,– деп яшланы кюлетдим. – Мени фамилим журналда ахырынчылай язылса, яхшы да охумагъа да башлажакъман. Сиз атымны айтып етишгинчеге, мен дарсымны такрарламагъа да болажакъман, яшлагъа тынглап, унутгъанынымны эсиме алмагъа да.
– Гьа, Ягьагьмат Ягьагьматов?! – деп, мен айтгъанны такрарлай туруп, иржайгъан гьалда муаллим яныма гелип:
– Гьали англай тураман сени. Сен атынга да, фамилиге де ягь деген сёзню къошма сюегенинг кёп яхшы, – деп, Умугьат Акаевна башлап мени хошландырды. – Тек ягь сени атынга да, фамилиге де тюгюл, оьзюнге етишмей. Неге тюгюл, ягь да, намус да бир башлап адамны хасият-къылыкъ битиминде болмагъа тюше. Сагъа чы савлай юртда абурлу, сыйлы уллатангны аты къоюлгъан… Яхшы, англадым сен Ягьагьматов экенингни. Тек сен не амаллар этип турсанг да, пайда болмажакъ, – деп де къошду ол. – Гел чи дарс айтма, тынглайыкъ сагъа… Сарикекелли ва ону ёлдашлары не гьакъда кагъыз язгъан? Олар шо кагъызны кимге етишдирген? Ахырда да яшлар оьзлеге берилген тапшурувну нечик кютген? – деп, оьзлеге жавап берсем, уьйге охумагъа тапшурулгъан Ибрагьим Хамав Бамматулини «Челтирли кагъыз» деген хабарыны маънасын ачыкъ этеген соравланы бирисини артындан бирин явдуруп да къойду.
Шолайлыкъда, атымны да, фамилимни де алышдырсам да, яшланы арасындан биринчи болуп дарс айтмагъа чыкъмай чы мен къутулмадым.
Кампетден толгъан кагъыз дорба
– Мен сагъа береген шу кампетлерден агъасы гьисапда ининге де пай чыгъарарсан, – деген Муслимге ишден ахшам уьйге къайтгъанда атасы.
Шо заман яш атасы оьзюню къолуна тутдургъан кампетден толгъан гиччирек кагъыз дорбагъа да багъып къарап сююнсе де, тамаша болуп:
– Кампетлени магъа нечик пайламагъа тюшегенин гьали англап битмей тураман. Мен иниме кампетлени нечесин берейим? – деп сорагъан.
– Неге англамайсан?! Кампетлени къызгъанмай кёп янын, озокъда, сагъа ининге бермеге тюше.
– Шолай буса, абийим, сен кампетлени барысын да инимни къолуна берип къой.
– Неге?
– Неге болагъандыр, кампетлени пайлайгъанда аслам пайын агъасына бермеге мен иниме къояйым.
