Анам, Ислам динни гьакъында айт магъа!

Анам, Ислам динни гьакъында айт магъа!

Анам, Ислам динни гьакъында айт магъа!

(Давамы. Башы алдагъы номерде)

– Ана, шончакъы кёп болгъан экен пайхаммарлар! – деп яшлар тамаша бола.

– Болгъан, болгъан, – деп ана иржая ва хабарын узата.

– Олай да, биз Сорав алынагъан гюн болажакъгъа инанабыз. Оьлген адамланы барысын да Аллагь ﷻ тирилтежек. Биз Сорав алынагъан гюнге гьазирленебиз, неге десе Аллагьгъа ﷻ инанабыз. Сорав алынагъан гюн гьар ким этген ишине гёре тийишлисин алажакъ: яхшылыкъ этгенлер – женнетге гирежек, Аллагьгъа ﷻ тынгламай, яманлыкъ этгенлер буса – жагьаннемеге тюшежек. Шолайлыкъ булан, балаларым, биз женнет ва жагьаннем баргъа да инанабыз. Женнет – лап да арив ер, жагьаннем буса – лап да яман ва къоркъунчлу ер, Аллагь ﷻ сакъласын шондан! Бусурманлар къадаргъа да инана. Къадар демек – бары да зат, яман да, яхшы да, адам этеген ва гьайван этеген янгыз бир Аллагьны ﷻ пурманы булан бола. Башгъача айтгъанда, бары да зат Есибиз Аллагь ﷻ буюрса тюгюл болмай. Иманы бар адамлар инанагъан кюйде, Яратгъаныбыз Аллагь ﷻ бизге пайхаммарланы яхшылыкъны яманлыкъдан айырмагъа уьйретсин деп йиберген. Шо саялы гьар яш да, уллу да оьз ушатгъанын сайламагъа бола: яхшылыкъ этип Аллагьны ﷻ разилигин къазанмагъа яда яманлыкъ этип жагьаннемге тюшмеге.

– Ана, сенден эшитип турагъаныкъ бек къужурлу! Дагъы да билмеге сюебиз! – деп Муслим ва Асият анасына хабарын узатмагъа тилей.

– Балаларым, сизге Игьсанны гьакъында да айтайым, – деп ана сёзюн узата. – Игьсан деп таза ва гьакъ юрекликге айта. Шо гьакъда бизин аявлу Мугьаммат Пайхаммарыбызгъа ﷺ сорагъанда, ол булай англатгъан: «Игьсан – Есибиз Аллагьгъа ﷻ Ону гёрегенде йимик ибадат этмек. Сен Ону гёрмесенг де, Ол сени даим гёре». Яшлар пысып яхшы кюйде тынглай.

– Гьакъыл тёбелерим, Аллагь ﷻ гьар заманда да бизин гёре! – деп ана артын узата. – Ер юзюню не еринде болсагъыз да, Аллагьдан ﷻ яшынмагъа бажарылмас, шо саялы бир заманда да яманлыкъ этмегиз. Яманлыкъ этип къойсагъыз буса, Аллагьдан ﷻ тезтез гечмекни тилегиз. Есибиз Аллагь ﷻ Оьзюнден тилейгенлени сюе ва этген ишине гьёкюнегенлени гече.

– Анам, мен гьар заман Аллагьны ﷻ эсимде сакълажакъман ва Ол рази болсун учун сагъа тынглажакъман ва яман ишлер этмежекмен, – деп Муслим сёз бере. – Мен де! – деп Асият къошула ва анасыны къолун тута. Муслим ва Асият школадан къайта, анасы олагъа татли аш биширген ва ашамагъа чакъыра. Яшлар экиси де къолларын жувуп: «Бисмиллягьи-р-рагьманир-рагьим» деп айтып ашамагъа башлай. Ашап битгенде буса: «Альгьамдулиллагь», – дей. – Аявлу ана, Мугьаммат Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында дагъы да айт дагъы бизге, кёп затны билмеге сюебиз, – деп яшлар анасына тилей. – Озокъда, айтарман, балаларым, – деп ана Расулуллагьны ﷻ яшавун суратлай. – Дюньяда яшагъанланы арасында лап яхшы адамны гьакъында билеген бары да затны айтарман.

Пайхаммарны аты – Мугьаммат, атасыны аты Абдулла, анасы буса – Аминат. Аллагьны Элчиси ﷺ сыйлы Кааба бар Маккада раби уль-аввал айны 12-нде, итнигюн тувгъан. Шо 571-нчи йыл бола. Мугьаммат ﷺ етим болуп тува, неге десе атасы Абдулла ол тувгъанча оьле. Амма анасы булан да Мугьаммат ﷺ узакъ яшамай, огъар алты йыл болагъанда анасы да бу дюньяны къоя. Яп-янгыз къалгъан яшны уллатасы Абдул-Муталлиб оьзюню янына алып сакълай. Ол яшыны яшын бек сюе ва аявлап сакълай, тек арадан заман гетип ол да герти дюньягъа гёче. Шондан сонг сегиз йыллыкъ чагъындагъы Мугьамматны ﷺ агъайы Абу Талиб оьз уьюне ала.

Мугьаммат ﷺ – Аллагь ﷻ учун Ер юзюнде лап аявлу ва адамланы арасында инг де яхшысы. Огъар сыйлы Къуръан тюшюрюлген. Ону яшавунда бек тамаша ва гьайран ишлер болгъан. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ – бары да адамлар учун рагьмулукъ. Ол бизге Къуръан етишдирген, онда адамлар учун Аллагь ﷻ токъташдыргъан буйрукълар язылгъан. Къуръан – Аллагь ﷻ Пайхаммаргъа ﷻ берген лап уллу муъжизат. Пайхаммар ﷺ бизге Ислам динни етишдирген. Ол лап ахырынчы пайхаммар, ондан сонг дагъы болмажакъ. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ – бизин учун лап аявлу, инг яхшы, къоччакъ, чомарт, арив адам. Ону хасиятлары лап да яхшылары. Пайхаммарны ﷺ етти яшы болгъан – дёрт къызы ва уьч уланы: Къасим, Зайнаб, Рукъия, Фатима, Умму Кульсум, Абдулла, Ибрагьим. Сонггъа таба Пайхаммар ﷺ Мадина шагьаргъа гёче. Онда ол бу дюньядан гетгенче яшай ва ону къабуру – равза – шонда. Гьар бусурман адам Ислам динни бары да рукнуларын кютмеге борчлу. Шону булан бирче биз Пайхаммардан ﷺ уьлгю алмагъа ва огъар ошамагъа къаст къылмагъа тарыкъбыз. Гиччи Асият эшитген хабарын бек ушата.

– Мен Аллагьны ﷻ ва Ону Пайхаммары Мугьамматны ﷺ бек сюемен. Аллагьны ﷻ разилигин къазанмакъ учун мен гьар заман яхшылыкъ этмеге къаражакъман, – дей Асият.

– Мен де гьар заман яхшы иш этмеге къаражакъман ва, анам, сагъа тынглап, сен айтгъанны этежекмен, – деп Муслим де къошула.

2026-06-01 (Мугьаррам 1448 г.) №6.


Эргишиге не савгъат берейик?

Эргишиге савгъат сайламакъ – тынч масъала тюгюл. Тиштайпа гюллеге яда кампет къутукъгъа сююнежек буса, эргишини не булан сююндюрейим деп къатын урлукъ ойлаша къала. Савгъат арив болмакъдан къайры, маъналы да болгъанны сюесен чи.   Эргишиге чораплардан къайры (озокъда, шо да пайдалы тек...


Сёз юрекден гелмесе пайда ёкъ…

Шаирлеге къарап, сёз усталар къапиялы сатырларында терен гьакъылны ва ичиндеги гьислерин бир-бирине къыйышдырып, нечик къужурлу асарлар яратма бажарагъангъа не заманда да тамаша боламан. Шо саялыдыр шаирни сёзю адамны юрегине ёл табагъаны. Пагьмулу адамлар кёбюсю гезик къайсы якъдан да бажарывлу...


Сыйлы адамлар: Ияс ибн Муавия

Адилликни ва итти гьакъылны еси (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Бусурманланы халипасы Умар ибн Абд уль-Азиз бир гечени юхламай оьтгере. Гёзлери юмулма сюймейген саялы, ол оьзюне ер тапмай. Дамаскда бу сувукъ гечесинде халипа Басрагъа дуванчы (судья) сайлай. Шагьарда дуван гесежек адам,...


Загьмат – Аллагь ﷻ сюеген иш

Ислам дин загьматгъа, айрокъда топуракъ булан байлавлу яратыв, болдурув ишге айрыча агьамият бере. Юрт хозяйство тармакъ – лап асил касбулардан, неге тюгюл Яратгъаныбыз гёрсетген кюйде, топуракъны гьайын этив, мол тюшюм болдурувгъа ва адамланы сурсат булан таъмин этивге гелтире. Бу дюньяда...


Яшны алдында гечмекни тилеме герекми, тюгюлмю?

Яш талашгъан, оьзюн багъыйсыз юрютген буса, ол анасыны ва атасыны алдында оьзюнден гечсин деп тилемеге борчлу. Бу низамгъа бирев де шеклик этмей. Амма бир-бирде ата-ана да терс болма бола. Масала, яшлары булан кёп заманын йибереген ананы алып къарайыкъ. Ол айыплы буса, яшыны алдында оьзюнден...